Η σημασία του παιχνιδιού στην ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού

Από την Έντυπη Έκδοση

Η σημασία του παιχνιδιού στην ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού

Ετυμολογικά ξεκινώντας μπορούμε να παρατηρήσουμε ότι το παιχνίδι είναι βαθιά συνδεδεμένο με την έννοια του παιδιού. Πράγματι, τα παιδιά από τη στιγμή που αντιλαμβάνονται τον κόσμο γύρω τους, παίζουν! Και αντίστροφα, εξερευνούν, ανακαλύπτουν και κατανοούν τον κόσμο μέσα από το παιχνίδι.

Σύμφωνα με τον Winnicott (1971), παιδοψυχίατρο και ψυχαναλυτή, «στο παίξιμο, και μόνο σ’ αυτό, το παιδί ή ο ενήλικας είναι ικανός να είναι δημιουργικός και να χρησιμοποιεί όλη του την προσωπικότητα. Και μόνο όταν είναι δημιουργικό το άτομο ανακαλύπτει τον εαυτό του.» Καταλαβαίνουμε, λοιπόν, πως το παιχνίδι είναι κάτι πέρα από απασχόληση και ψυχαγωγία, είναι η σημαντικότερη πηγή ερεθισμάτων και συμβάλλει στην ψυχοσυναισθηματική ανάπτυξη του παιδιού.

Μέσα από τα παιχνίδια τα παιδιά μαθαίνουν με ευχάριστο τρόπο σημαντικές σωματικές, γνωστικές, κοινωνικές και συναισθηματικές δεξιότητες για τη ζωή τους. Από τη βρεφική ηλικία μαθαίνουν να χειρίζονται το ίδιο τους το σώμα (π.χ. μέσω πιπιλίσματος δαχτύλων, μπαμπαλίσματος, παιχνιδιών με αντικείμενα), να διαφοροποιούν τον εαυτό τους από τον άλλο και να αποδέχονται προσωρινούς αποχωρισμούς (μέσω παιχνιδιών όπως κρυφτό, «κου-κου τσα»), να αναγνωρίζουν και να εκφράζουν συναισθήματα (π.χ. μέσω μίμησης εκφράσεων γονέα). Επίσης, μέσα από τα παιχνίδια κατασκευών πχ. ένα παζλ, μια ζωγραφιά, βιώνουν συναισθήματα επιτυχίας και ικανοποίησης.

Σταδιακά, τα παιδιά περνάνε στο συμβολικό και φανταστικό παιχνίδι και σε παιχνίδια ρόλων, που σύμφωνα με τον Piaget (1962), φυσικό επιστήμονα και ψυχολόγο, εξελίσσουν τις νοητικές λειτουργίες. Χρησιμοποιώντας τη φαντασία τους τα παιδιά μαθαίνουν να λύνουν προβλήματα, να επεξεργάζονται δυσκολίες της ζωής και δυσάρεστα συναισθήματα. Ειδικά αυτό το είδος παιχνιδιού αποτελεί τρόπο έκφρασης και μέσο συναισθηματικής αποφόρτισης. Μέσα από τη μίμηση μπορούν να βιώσουν τις συνέπειες των πράξεών τους και να πειραματιστούν με διάφορες δεξιότητες και διαφορετικά αποτελέσματα χωρίς τον φόβο της αποτυχίας ή της επίκρισης. Επίσης μέσω του παιχνιδιού τα παιδιά μπορούν να αναπτύξουν και να εμπεδώσουν τις γλωσσικές τους δεξιότητες, ν’ αναπτύξουν την σκέψη, την μνήμη και την αυτοσυγκέντρωση. Είναι σημαντικό στο παιχνίδι να μην χρησιμοποιείτε μέτρα νουθεσίας και παραδειγματισμού, απλά να ενσαρκώνετε το ρόλο που σας δίνει το παιδί, να ακούτε τις ιστορίες χωρίς παρεμβάσεις, να παρατηρείτε και να το απολαμβάνετε!

Στην παιδική ηλικία τα παιχνίδια με κανόνες χαρακτηρίζονται από δομή και προβλεψιμότητα και προσφέρουν ένα ασφαλές περιβάλλον για τη διερεύνηση των συναισθημάτων. Μέσα από αυτά τα παιδιά μαθαίνουν να πλαισιώνονται σε όρια και κανόνες, να συνεργάζονται, να ασκούν τον αυτοέλεγχό τους, να διαχειρίζονται την αναπόφευκτη απογοήτευση, όταν χάνουν, να αλληλεπιδρούν περισσότερη ώρα με τους άλλους. Ένας τρόπος για να μάθουν τα παιδιά να καταλαβαίνουν και να σέβονται τους κανόνες είναι να τους δημιουργήσουν τα ίδια. Ακούστε τα παιδιά σας, αφήστε τα να σας καθοδηγήσουν, διαπραγματευτείτε μαζί τους και συναποφασίστε.

Ο χρόνος που θα μοιραστείτε με τα παιδιά μέσω ενός ευχάριστου παιχνιδιού μπορεί να λειτουργήσει θετικά: να καταλάβει καλύτερα ο ένας τον άλλο, να δείξετε την αγάπη σας και να έρθετε πιο κοντά. Κλείνοντας όπως έχει διατυπώσει η  Paley (1991), εκπαιδευτικός και συγγραφέας, «Μας έχουν μάθει να λέμε ότι το παιχνίδι είναι η δουλειά των παιδιών. Όμως, βλέποντας και ακούγοντάς τα, είδα ότι το παιχνίδι δεν είναι τίποτα λιγότερο από την Αλήθεια και τη Ζωή».

Φούντζουλα Άννα

Ψυχολόγος (MSc) – Συστημική ψυχοθεραπεύτρια

Θέσε κι εσύ το ερώτημά σου είτε τηλεφωνικά στο 2265023222 είτε στο email [email protected].

Η θεματική στήλη “ΨυχοΛογώντας” δημιουργήθηκε και υποστηρίζεται από επαγγελματίες ψυχικής υγείας της Εταιρίας Κοινωνικής Ψυχιατρικής και Ψυχικής Υγείας με στόχο την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση σε θέματα ψυχικής υγείας. Σκοπός μας είναι να ανοίξουμε έναν διάλογο με την κοινότητα απαντώντας σε προβληματισμούς που μας αφορούν όλους.