“Η πλήρης αποτυχία του δόγματος της ασφάλειας οδηγεί την Κυβέρνηση στο παιχνίδι της τιμωρητικότητας”

Της Λουκίας Μαστροπέρρου*

Πριν μερικές ημέρες ψηφίστηκε από την Βουλή, με ψήφους μόνο της ΝΔ, μια ακόμα τροποποίηση του ΠΚ και του ΚΠΔ, η 17^η από το 2019 που ανήλθε στην εξουσία.

Οι επεμβάσεις σε βασικά θεσμικά νομοθετήματα της χώρας πρέπει να είναι προσεκτικές, στη βάση τεκμηριωμένων μελετών και να γίνονται με φειδώ.

Συνεπώς όχι με σκοπό πρόκλησης εντυπώσεων ή με βάση την εκάστοτε συγκυρία ορισμένων συμβάντων που απασχολούν τα ΜΜΕ ή την κοινή γνώμη.

Πρέπει επίσης να γίνονται με ψυχραιμία και νηφαλιότητα.

Η πλήρης αποτυχία του δόγματος της ασφάλειας οδηγεί την Κυβέρνηση στο παιγνίδι της τιμωρητικότητας.

Οι τροποποιήσεις που εισήχθησαν αλλοιώνουν πλήρως το πνεύμα του ποινικού δικαίου, όπως αυτό διαχρονικά ισχύει στην ελληνική έννομη τάξη.

Οι διατάξεις είναι οπισθοδρομικές και απέχουν έτη φωτός από το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Είναι πιο συντηρητικές και από το κείμενο του 1951 γυρίζοντας την χώρα πίσω ολοταχώς.

Το νομοσχέδιο εμπνέεται από το δόγμα «Νόμος και Τάξη» μετατρέποντας το ποινικό δίκαιο σε δίκαιο της πράξης και όχι του εγκληματία.

Η αυστηροποίηση των ποινών δεν μειώνει την εγκληματικότητα. Αυτό δείχνουν οι δείκτες παγκοσμίως και διαχρονικά. Αυτό που αποτρέπει τους εγκληματίες είναι η πιθανότητα σύλληψής τους και σε αυτό η Κυβέρνηση έχει αποτύχει οικτρά. 

Η επιβάρυνση των μειωμένων ποινών θα οδηγήσει απλό κόσμο στην φυλακή. Ο οποιοσδήποτε πλέον είναι εν δυνάμει κρατούμενος.

Η πρόβλεψη του ανώτατου ορίου του ενός έτους περιορίζει την εξουσία του δικαστηρίου να προσαρμόζει και να εξατομικεύει την ποινή. Ο αποκλεισμός της αναστολής εκτελέσεως της ποινής επί προηγούμενης καταδίκης, θα οδηγεί υποχρεωτικά σε εγκλεισμό πολιτών με συνέπεια να προσβάλλεται η αρχή της εξατομίκευσης της ποινικής μεταχείρισης.

Γιατροί, μηχανικοί, εργολάβοι, ακόμα και οδηγοί, αλλά και ο κάθε πολίτης, κινδυνεύουν να βρεθούν στην φυλακή για ένα πλημμέλημα. 

Ο γενικός περιορισμός των πολυμερών συνθέσεων των δικαστηρίων που θα έχει ως άμεση συνέπεια την αύξηση της ύλης των μονομελών δικαστικών συνθέσεων συνιστά πρωτόγνωρη εξέλιξη, όχι μόνο για τα ελληνικά, αλλά και για τα ευρωπαϊκά χρονικά, με όλες τις επιφυλάξεις καθώς πλέον για πληθώρα εγκλημάτων, ακόμα και σοβαρών, θα αποφασίζει ένας και μόνο δικαστής, θέτοντας σε αμφισβήτηση τα εχέγγυα της δίκαιης δίκης.

Ο περιορισμός της αποστολής των μικτών ορκωτών δικαστηρίων μέσω της μεταφοράς του συνόλου των κακουργημάτων των ειδικών ποινικών νόμων στην αρμοδιότητα του τριμελούς Εφετείου συνιστά ανεπίτρεπτη συνταγματική παρέκκλιση, ενώ ο ρόλος των ενόρκων στα μικτά ορκωτά δικαστήρια περιορίζεται υπέρμετρα.

Με τις εισαγόμενες διατάξεις διευρύνεται το πεδίο των περιπτώσεων, που οδηγούν ανηλίκους στη φυλακή. Ψιλά γράμματα για την Κυβέρνηση της ΝΔ η επιστημονικές παραδοχές ότι ένα παιδί χρειάζεται αγωγή και εκπαίδευση. Πλέον οι άνω των 15 ετών θα οδηγούνται στη φυλακή για κάθε κακούργημα (π.χ. διακεκριμένες κλοπές) και όχι, όπως ίσχυε, αν αυτό στρέφεται κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας ή εμπεριέχει στοιχεία βίας. Στην πραγματικότητα, θα δημιουργηθούν γενιές νέων εγκληματιών με μετεκπαίδευση εντός φυλακής. 

Δεν χρειαζόμαστε ως κοινωνία την στέρηση της ελευθερίας των ανηλίκων αλλά την πρόληψη της εγκληματικότητας που πηγάζει από αυτούς και την στήριξη τους. Θα γίνει καλύτερος αν πάει ο ανήλικος φυλακή; Όχι, θα γίνει χειρότερος και πιο επικίνδυνος κατά μεγαλύτερο ποσοστό.

Στην ίδια λογική του παραλόγου κινείται και η αύξηση του ανώτατου ορίου του ποινικού σωφρονισμού των ανηλίκων από 8 σε 10 έτη όπως και η τιμωρία με κανονική ποινή νέων 21-25 ετών χωρίς να δικαιούνται μείωση της ποινής λόγω ηλικίας.

Οι ποινές αυξάνονται πολλαπλώς και αναρωτιέται κάποιος ποιο σωφρονιστικό σύστημα θα αντέξει την εν λόγω συμφόρηση… Ένα σωφρονιστικό σύστημα, το οποίο ήδη υποφέρει από υπερπληθυσμό και άθλιες συνθήκες εγκλεισμού των κρατουμένων, σύμφωνα και με το Συμβούλιο της Ευρώπης.

Επίσης, δεν ελήφθη υπόψη η δημοσιονομική επιβάρυνση που θα επιφέρει η αύξηση των κρατουμένων.

Η Κυβέρνηση νομοθέτησε ακόμα μια φορά σπασμωδικά. Και αυτή η τροποποίηση θα έχει μηδαμινά αποτελέσματα. Το δυστυχές είναι, όμως, ότι η Χώρα επιστρέφει σε σκοτεινές εποχές.

Η ανάγκη για μια ισχυρή προοδευτική αντιπολίτευση είναι πιο επιτακτική από ποτέ.

Η αναγκαιότητα μιας προοδευτικής Κυβέρνησης πολύ σύντομα θα είναι απαιτούμενο.

*Η Λουκία Μαστροπέρρου είναι Δικηγόρος στον Άρειο Πάγο, Διαπιστευμένη Διαμεσολαβήτρια Υπουργείου Δικαιοσύνης, ΚΕ.ΔΙ.Π. – Toolkit Co.