Άσκηση Πολιτικής: One size

Της Μαρίνας-Σελήνης Κατσαϊτη*

Το γεγονός ότι η ψηφιοποίηση της ασύλληπτα εξοντωτικής γραφειοκρατίας για τον Έλληνα πολίτη απλοποίησε τις διαδικασίες και επιτάχυνε τις καθημερινές λειτουργίες στον ιδιωτικό και τον δημόσιο  τομέα, προσφέροντας ελάφρυνση χρόνου και κόστους είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός. Ωστόσο, κοινές πρακτικές δεν είναι οι βέλτιστες συνταγές σε όλους τους τομείς. 

Στην εκπαίδευση ετοιμάζονται μια σειρά από αλλαγές, ορισμένες ριζικές και άλλες λιγότερο, που κατά τη γνώμη μου, δεν θα έπρεπε να υιοθετούνται με τόση ευκολία. Η Υπεύθυνη Δήλωση που έπρεπε παλαιότερα να υπογράψω στο ΚΕΠ προκειμένου να έχει ισχύ, ενώ τώρα μπορώ να την υπογράψω ψηφιακά μέσω του online συστήματος gov, δεν έχει να μάθει τίποτε από μένα αλλά ούτε και μπορεί να εξελιχθεί. Αντίστοιχα, ο υπάλληλος του ΚΕΠ δεν εξελίσσετε ούτε ως εργαζόμενος αλλά ούτε και ως άνθρωπος με το να βάζει άλλη μια σφραγίδα και άλλη μια υπογραφή. 

Ωστόσο, ο μαθητής και ο φοιτητής μαθαίνει πολλά περισσότερα στο σχολείο και στο πανεπιστήμιο από τη γνώση που του προσφέρουν τα εγχειρίδια. Ο δάσκαλος και ο καθηγητής, θα μπορούσαν να αντικατασταθούν πολύ εύκολα από online συστήματα εκμάθησης, ρομπότ, podcasts, υπολογιστές, tablets, και άλλα ειδικά συστήματα ΑΙ. Έχει αναλογιστεί όμως κανείς τι συνεπάγεται μια τέτοια απόφαση και πρακτική τόσο για τα παιδιά μας όσο και για την κοινωνία ως σύνολο; 

Ως ακαδημαϊκός, γνωρίζω πολύ καλά, ότι η γνώση την οποία προσφέρω μέσα στην αίθουσα διδασκαλίας στους φοιτητές μου, μπορούν να την προσφέρουν άλλοι πολύ καλύτερα από μένα. Επίσης ένα λογισμικό AI που έχει στη διάθεσή του όλη την παγκόσμια γνώση, θα μπορούσε απλώς να με ισοπεδώσει στην παράδοση του μαθήματος ή σε μια ομιλία. Είναι όμως αυτό το ζητούμενο; 

Τα παιδιά μας πάνε στο σχολειό και στο πανεπιστήμιο απλώς για να μάθουν την προπαίδεια, τη νεότερη ελληνική ιστορία, την Οδύσσεια και την Ιλιάδα και τα 10 ψηλότερα βουνά της Ελλάδος; Μπορεί ένας μαθητής να λάβει αγάπη, νοιάξιμο, συμβουλή από ένα ρομπότ; Μπορεί ένα παιδί να έχει διάδραση με έναν υπολογιστή; Με ποιον θα γίνει το debate που θα αναπτύξει την κριτική ικανότητα του μαθητή ή του φοιτητή, πως θα υλοποιηθούν πρωτοβουλίες, όπως αυτές που παίρνουν για παράδειγμα οι δάσκαλοι μέσα στο μάθημα για ομαδικές εργασίες, οι οποίες θα αναπτύξουν τα soft skills των νέων; Skills τα οποία είναι πολύ απαραίτητα για την επαγγελματική και την προσωπική τους εξέλιξη. Πώς θα μάθουμε να επικοινωνούμε, να προσαρμοζόμαστε, να ακούμε, να μιλάμε, να διεκδικούμε, να σκεφτόμαστε, να επιλέγουμε και να αναπτυσσόμαστε αν είμαστε μόνιμα και για όλα τα θέματα μπροστά σε μια οθόνη; 

Ή μήπως αυτός ακριβώς είναι ο σκοπός; Να μην επικοινωνούμε, να μην προσαρμοζόμαστε, να μην ακούμε, να μην μιλάμε, να μην διεκδικούμε, να μην σκεφτόμαστε, να μην επιλέγουμε και να μην αναπτυσσόμαστε; Γιατί η Σουηδία, που προπορεύεται στους δείκτες που ισχυριζόμαστε πως είναι σημαντικοί, από την Pisa μέχρι τους δείκτες της ευτυχίας, φέρνει πίσω τον δάσκαλο και τα βιβλία την ώρα που εμείς θυμηθήκαμε ξαφνικά να τα ψηφιοποιήσουμε όλα, οριζόντια και χωρίς άλλο κριτήριο από τη μείωση του οικονομικού κόστους; 

Αντί να επενδύουμε δισεκατομμύρια σε εξοπλισμό, γιατί δεν βελτιώνουμε της συνθήκες εργασίες για δασκάλους και καθηγητές, οι οποίοι εξουθενωμένοι από την καθημερινότητα, τις απαιτήσεις και τους χαμηλούς μισθούς, αναγκάζονται να κάνουν δέκα δουλειές για να τα βγάλουν πέρα; Ή μήπως τους θέλουμε εξουθενωμένους για να λέμε μετά ότι δεν κάνουν καλά τη δουλειά τους; Γιατί δεν ενισχύουμε ουσιαστικά και όχι με ψηφιακά εφέ την εκπαίδευση ώστε ο κάθε δάσκαλος και ο κάθε καθηγητής να έχει το κουράγιο και την όρεξη να κάνει τη δουλειά του με έμπνευση και ενθουσιασμό, όπως ακριβώς την ονειρευόταν όταν σπούδαζε στο πανεπιστήμιο και όχι όπως στην πράξη τον ανάγκασαν οι συνθήκες και ο υποβιβασμός του λειτουργήματος που φέρει εις πέρας. Και όταν το εκάστοτε Υπουργείο αποφασίζει να κάνει αξιολόγηση, και σωστά την κάνει, να ξεκινάει πρώτα από τον εαυτό του και να εξετάζει εάν πρώτα εκείνο κάνει σωστά τη δουλειά του, χωρίς να πετάει τα μπαλάκια και την ευθύνη σε όσους εξαρτώνται από αυτό. 

Διότι εάν έχω το παιδί μου παρατημένο στο δρόμο και μόλις και μετά βίας του προσφέρω τα βασικά για να επιβιώσει, μετά δεν μπορώ να απαιτώ από αυτό το παιδί να θέτει KPIs που να είναι SMART και να το ελέγχω στο αν μιλάει 3 γλώσσες, παίζει δυο μουσικά όργανα και έχει χρυσά μετάλλια στην ιστιοπλοΐα και το Μαραθώνιο. 

Πολλές από τις μεταρρυθμίσεις μου θυμίζουν τα βεγγαλικά που πέφτουν στους γάμους. Ωστόσο, για να μπορέσεις πραγματικά να ρίξεις βεγγαλικά θα πρέπει να κρίνεις το αποτέλεσμα και όχι την πρωτοβουλία. Για το λόγο αυτό καλό θα ήταν να κρατάμε τα βεγγαλικά για το τέλος. 

*Η Μαρίνα-Σελήνη Κατσαΐτη είναι Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Οικονομικής Ανάλυσης, Πρόεδρος στο Τμήμα Περιφερειακής και Οικονομικής Ανάπτυξης Άμφισσας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών