Επείγον και Σοβαρό: Νέο Είδος Απάτης σε Εξέλιξη

Της Μαρίνας-Σελήνης Κατσαϊτη*

Προχθές ήμουν στο γραφείο της δικηγόρου μου για μια δουλειά και άκουσα μια ιστορία που με αγρίεψε. Ήθελα από προχθές να κάτσω να το γράψω το μήνυμα αλλά δεν πρόλαβα γιατί έτρεχα σαν την τρελή.

Μια νέα εξελιγμένη μέθοδος απάτης κυκλοφορεί τον τελευταίο καιρό. Άκουσα τρεις παρόμοιες ιστορίες του τελευταίου μήνα.  Η τεχνητή νοημοσύνη, την οποία προσωπικά αντιπαθώ, και της οποίας τα οφέλη τα θεωρώ ψίχουλα μπροστά στους κινδύνους με τους οποίους θα μας φέρει αντιμέτωπη, έχει ήδη περάσει σε άλλο επίπεδο. Εμείς, βέβαια, ακόμη νομίζουμε ότι είμαστε έξυπνοι και ικανοί να την διαχειριστούμε. Ωστόσο, ως κοινωνία δεν διαθέτουμε ούτε την ηθική αλλά ούτε και την ωριμότητα για να το καταφέρουμε αυτό με έναν υγιή τρόπο.

Σχεδόν όλοι όσοι έχουμε κινητό, τουλάχιστον στην Ελλάδα, έχουμε κατεβασμένη την εφαρμογή μηνυμάτων, κλήσεων και βιντεοκλήσεων Viber. Και όσοι έχουν τον αριθμό μας, μπορούν να επικοινωνήσουν μαζί μας μέσω Viber. Η νέα απάτη βρίσκεται στο εξής: λαμβάνω εγώ ένα γραπτό μήνυμα στο Viber από έναν φίλο ή μια φίλη μου (κάποιον από τις επαφές μου). Έναν άνθρωπο που τον γνωρίζω, με γνωρίζει και γενικά μιλάμε. Ξεκινάει μια συζήτηση, όπου εγώ μεν νομίζω ότι μιλάω με τη φίλη μου την Έλενα, στο παραθυράκι που έχω ανοιχτό φαίνεται ότι μιλάω με τη φίλη μου την Έλενα, φαίνεται το όνομά της όπως το έχω αποθηκευμένο στις επαφές, καθώς και η φωτογραφία του προφίλ της. Όλα μέχρι στιγμής νορμάλ. Μιλάμε κανονικά, χωρίς κάτι ύποπτο στη συνομιλία.

Και ενώ εγώ νομίζω πως όντως μιλάω με τη φιλενάδα μου, από την άλλη πλευρά, με κάποιο ειδικό λογισμικό τεχνητής νοημοσύνης, μου μιλάει ένα αυτόματο σύστημα, και όχι η φίλη μου η Έλενα. Ξαφνικά, και ενώ εγώ δεν έχω πάρει χαμπάρι ότι δεν πρόκειται για απάτη, η φίλη μου μου ζητάει έναν κωδικό που μου έχει σταλεί στο τηλέφωνο. Εγώ, ανυποψίαστη της τον στέλνω. Και τότε κάποιος χακάρει τον λογαριασμό μου στο  viber και μου τον κλέβει. 

Πέρα από το προφανές ότι κάποιος παίρνει τον έλεγχο ενός λογαριασμού σου, στο Viber, και αργά ή γρήγορα σε άλλες εφαρμογές, λογαριασμούς μέσων κοινωνικής δικτύωσης, email κτλ.,  πολλοί από εμάς λαμβάνουμε μέσω Viber μηνύματα OTP για να επιβεβαιώσουμε online συναλλαγές και συναλλαγές web banking.Αντιλαμβάνεστε τι σημαίνει αυτό αν κάποιος μας χακάρει τον λογαριασμό.

Σήμερα το πρωί, όταν έστειλα ένα προειδοποιητικό μήνυμα σε πολλούς φίλους μου στο Viber και στο WhatsApp, προκειμένου να τους ενημερώσω για αυτή την ιστορία, τρία άτομα μου επιβεβαίωσαν ότι το έχουν ήδη πάθει. Η δε μια γυναίκα μου εκμυστηρεύτηκε ότι της έκλεψαν και λεφτά. Διαδώστε το και ενημερώνετε για όλα αυτά όσους ανθρώπους βρίσκονται γύρω σας. 

Η τεχνητή νοημοσύνη είναι πλέον σε θέση να αναπαράξει τη φωνή μας. Γονείς λαμβάνουν τηλεφωνικές κλήσεις από τα «παιδιά» τους τα οποία τους ζητούν χρήματα επειδή βρίσκονται σε κίνδυνο. Επιβεβαιώστε πριν κάνετε οτιδήποτε ότι μιλάτε με τον πραγματικό φίλο σας, το πραγματικό παιδί σας, και όχι με κάποιο ρομπότ. Και κάτι που (ως άσχετη) δεν είχα σκεφθεί από μόνη μου, και μου το έγραψε σήμερα το πρωί η θεία μου η Λίνα «Δεν στέλνουμε ποτέ κωδικούς σε ιδιώτες. Μόνο οι πλατφόρμες ζητούν κωδικούς για να σε πιστοποιήσουν». 

Καλό Πάσχα!

*Η Μαρίνα-Σελήνη Κατσαΐτη είναι Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Οικονομικής Ανάλυσης, Πρόεδρος στο Τμήμα Περιφερειακής και Οικονομικής Ανάπτυξης Άμφισσας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών