Παρουσιάστηκαν οι “Δοσίλογοι” του Μ. Χαραλαμπίδη στην Άμφισσα

Ενημερωτικό δελτίο από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους-Τμήμα ΓΑΚ Φωκίδας

Την Τετάρτη 4 Μαρτίου 2026 ολοκληρώθηκε με επιτυχία η παρουσίαση του βιβλίου «Οι Δωσίλογοι» του διδάκτορα του Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Μενέλαου Χαραλαμπίδη. Η παρουσίαση διεξήχθη στην αίθουσα Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Δελφών, όπου η ανταπόκριση του κόσμου ήταν θερμή και η προσέλευση μεγάλη. Η διοργάνωση έγινε από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους-Τμήμα ΓΑΚ Φωκίδας, σε συνεργασία με την ΕΛΜΕ Νομού Φωκίδας. 

Το βιβλίο «Οι Δωσίλογοι», έχει βασιστεί στην αρχειακή έρευνα και μελέτη, κάτι που αναφέρεται και επισημαίνεται από τον συγγραφέα στην εισαγωγή καθώς και σε άλλα σημεία του βιβλίου. Το Κεντρικό Τμήμα ΓΑΚ Αθηνών συνέβαλλε καθοριστικά στην συγκέντρωση ιστορικών στοιχείων και πολύτιμων πληροφοριών. Το περιεχόμενο του βιβλίου καλύπτει μία σκοτεινή πτυχή της νεότερης ιστορίας της Ελλάδας, αυτή του δοσιλογισμού που διογκώθηκε την περίοδο της Κατοχής και της Αντίστασης.

Ο ερευνητής, ανέλυσε λεπτομερώς τον τρόπο που αναπτύχθηκε και διογκώθηκε το φαινόμενο του δοσιλογισμού στην Ελλάδα, παραθέτοντας πληροφορίες για τις τρεις κατηγορίες συνεργασίας, οικονομική, ένοπλη και πολιτική, οι οποίες συχνά ήταν επικαλυπτόμενες. Αναφέρθηκε στις κυβερνήσεις συνεργασίας Τσολάκογλου, Λογοθετίδη, Ράλλη, στα συνεργαζόμενα Τμήματα του Κρατικού Μηχανισμού Ασφαλείας (Ελληνική Βασιλική Χωροφυλακή, Ειδική Ασφάλεια, Τάγματα Ασφαλείας, Μηχανοκίνητο Τμήμα Αστυνομίας Πόλεων). Επιπλέον, δόθηκαν στοιχεία για τον οικονομικό δοσιλογισμό, για τις επιχειρήσεις που συνεργάστηκαν με τους Γερμανούς και για την βίαιη ανακατανομή του πλούτου, όπως τα ακίνητα που κατέληξαν σε χέρια Ελλήνων συνεργατών για περίπου 7% της προπολεμικής τους αξίας. 

Ο κ. Χαραλαμπίδης, επισήμανε την επιρροή του ‘’αντικομουνισμού’’ που είχε καλλιεργηθεί προπολεμικά και πώς αυτός ‘’νομιμοποίησε’’ την συνεργασία. Ακόμη, αναφέρθηκε στις μεταπολεμικές ‘’δίκες-παρωδίες’’ που καταλαμβάνουν σημαντικό μέρος στο βιβλίο του, σε θέματα όπως τα βασανιστήρια της οδού Μέρλιν, στις εκτελέσεις αντιστασιακών και στην παράδοσή τους στον κατακτητή. Επιπλέον, ανέλυσε τον τρόπο λειτουργίας και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες δημιουργήθηκαν τα Τάγματα Ασφαλείας και άλλες λιγότερο γνωστές τοπικές ομάδες Ασφαλείας, ενώ αναφέρθηκε και στην διάσπαση του ΕΔΕΣ Αθηνών σε «αντιστασιακό» και «δοσιλογικό». Επίσης,  παρέθεσε λεπτομέρειες σχετικά με την διεξαγωγή της πιο ακραίας έκθεσης της ένοπλης και πολιτικής συνεργασίας, τα επονομαζόμενα ‘’Μπλόκα’’.  Εκτενής συζήτηση έγινε για το «Ίδρυμα Χατζηκώνστα» που χρησίμευε ως τόπος κράτησης και βασανιστηρίων αντιστασιακών, το οποίο γκρεμίστηκε ως μία προσπάθεια αποσιώπησης της ιστορικής μνήμης από το μετεμφυλιακό κράτος. Τέλος, ο  συγγραφέας, αναφέρθηκε στην δημόσια ιστορία ως μία σύγχρονη και άμεση μορφή αφήγησης των ιστορικών γεγονότων μέσω βιωματικών μεθόδων, ξενάγησης και άμεσης επαφής των ενδιαφερομένων σε χώρους όπου διαδραματίστηκαν ιστορικά γεγονότα ή Μουσεία όπου φυλάσσονται και προβάλλονται αντικείμενα και τεκμήρια που σχετίζονται με τα γεγονότα αυτά.

Μέσα από τις ερωτήσεις και τις τοποθετήσεις των συμμετεχόντων προκύπτει η ανάγκη να αναδειχθεί η ιστορική μνήμη γύρω από την περίοδο της Κατοχής και της Αντίστασης ενώ προτάθηκε για ακόμη μία φορά η δημιουργία Μουσείου Εθνικής Αντίστασης στην περιοχή μας. Ευχαριστούμε όσους και όσες μας τιμήσατε με την παρουσία σας, την ΕΛΜΕ Φωκίδας για την συν διοργάνωση της εκδήλωσης, τον Δήμο Δελφών για την παραχώρηση της αίθουσας και φυσικά τον ιστορικό ερευνητή Μενέλαο Χαραλαμπίδη για τις πολύτιμες πληροφορίες που μας προσέφερε.