«Νιώθω την ενέργεια και τη μαγεία αυτής της γης»- Αποκλειστική συνέντευξη του Δ. Μαραμή, Καλλιτεχνικού Δ/ντή του Φεστιβάλ Δελφών

Ο Δημήτρης Μαραμής, ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Φεστιβάλ Δελφών, δίνει την πρώτη του συνέντευξη αποκλειστικά στην Εν Δελφοίς και μιλά για όλα όσα έχει προγραμματίσει να λάβουν χώρα στην περιοχή από τις 15 έως τις 30 Ιουνίου. Έχοντας διαγράψει μία αξιοσημείωτη πορεία στον καλλιτεχνικό στίβο είπε ναι στην πρόταση που του έγινε, αλλά γιατί το έκανε; Τι σημαίνει γι’ αυτό το συγκεκριμένο εγχείρημα; Αυτά και άλλα πολλά σε μία συνέντευξη που μιλά για το σήμερα, αλλά γυρνά τον ίδιο αρκετά χρόνια πίσω…

Κύριε Μαραμή, έχετε αναλάβει τον πλέον νευραλγικό ρόλο που αφορά στο Φεστιβάλ Δελφών, το οποίο θα πραγματοποιηθεί στην περιοχή από τις 15 έως τις 30 Ιουνίου. Καταρχάς πείτε μας δύο λόγια για το πώς προέκυψε η συνεργασία σας με την περιοχή…
Όταν ήμουν μαθητής στο δημοτικό σχολείο ακόμα, ο πατέρας μου εργαζόταν στη μεταλλευτική εταιρεία Δελφοί-Δίστομο. Έχω ζήσει τα μαθητικά μου χρόνια σε Δίστομο, Άσπρα Σπίτια και τις φοιτητικές μου διακοπές σε Ιτέα, Άμφισσα, Δελφούς κι Αράχωβα. Μία μέρα ο πατέρας μου επιστρέφοντας από τη δουλειά στο σπίτι, μας είπε πως το βράδυ έχει παράσταση τον Οιδίποδα Τύρρανο στο αρχαίο στάδιο των Δελφών. Ξεκινώντας να πάμε, σε όλη τη διαδρομή μας έλεγε την ιστορία για το χρησμό του μαντείου στο Λάϊο κι έπειτα στον ίδιο τον Οιδίποδα και περνούσαμε από το δρόμο που περπάτησαν κι αυτοί από τη Θήβα και Κόρινθο προς τους Δελφούς. Φανταζόμουν στη διαδρομή στους πρόποδες του Παρνασσού τη μοιραία συνάντηση του Οιδίποδα με το Λάϊο τον πατέρα του, που ο γιος σκότωσε το βασιλιά πατέρα του στο τρίστρατο αγνοώντας την ταυτότητά του, επαληθεύοντας το χρησμό του Απόλλωνα. Όταν φτάσαμε, ανεβαίναμε μέσα στα πεύκα του αρχαιολογικού χώρου για να φτάσουμε στο αρχαίο στάδιο. Ξαφνικά αποκαλύφτηκε στα παιδικά μου μάτια για πρώτη φορά η αρχαία τραγωδία και μάλιστα η αριστουργηματικότερη όλων η οποία διαδραματιζόταν μέσα στην πηγή του μύθου, λίγο πιο πάνω από το ναό του Απόλλωνα, στους Δελφούς. Ήταν συγκλονιστικό. Αυτό το βίωμα όχι απλώς μου έμεινε αξέχαστο, αλλά με είχε σημαδέψει για πάντα. Μετά από τόσα χρόνια λοιπόν, δέχτηκα ένα κάλεσμα από τον τόπο αυτό. Ο Δήμαρχος του Δήμου Δελφών κύριος Θανάσης Παναγιωτόπουλος – τον οποίο δε γνώριζα – παρακολουθούσε σιωπηλά την καλλιτεχνική μου πορεία εδώ και κάποια χρόνια και ταυτόχρονα αναζητούσε ένα νέο και δημιουργικό άνθρωπο για να υλοποιήσει ένα όραμά του, το Φεστιβάλ Δελφών. Τον Αύγουστο με κάλεσε για να γνωριστούμε και δέχτηκα την πρόταση που μου έκανε, τη γέννηση ενός νέου πολιτιστικού θεσμού στη Φωκίδα.

Τι σημαίνει για εσάς προσωπικά ο συγκεκριμένος ρόλος; Χωρίς τοπικιστική, από μέρους μας, διάθεση, είναι για έναν καλλιτέχνη κάτι το ξεχωριστό το να αναλαμβάνει το συγκεκριμένο φεστιβάλ, από κάποιο άλλο για παράδειγμα;
Εάν δεν ήταν οι Δελφοί δε θα δεχόμουν να το κάνω. Η αλήθεια είναι πως βρίσκομαι στην πιο δημιουργική μου περίοδο ως συνθέτης, μετά τον Ερωτόκριτο που έγραψα για τη Λυρική Σκηνή η ζωή μου έχει αλλάξει και αληθινά πνίγομαι σε συνθετικές ιδέες που λαχταρώ να πραγματοποιήσω άμεσα και που έχω πλέον τη δυνατότητα να υλοποιήσω όπως ονειρεύομαι. Κάθε μου βήμα το ζυγίζω πολύ. Τα όχι μου είναι πολλά. Η αλήθεια είναι πως περίμενα να μου γίνει μία τέτοια πρόταση πολιτιστικής διοίκησης, αλλά σε δέκα χρόνια. Όχι τόσο νωρίς. Δε θα δεχόμουν λοιπόν μία τέτοια πρόταση στην παρούσα φάση της ζωής μου από κάπου αλλού. Όμως ήρθε από μία περιοχή στην οποία δε θα μπορούσα να αρνηθώ. Δελφοί, Ιτέα, Άμφισσα, Γαλαξίδι, είναι ζωντανή μυθολογία και ζωντανή ιστορία μέσα μου.

Μία περιοχή, όπως η δική μας, με το ιστορικό- πολιτισμικό φορτίο που φέρει, κάνει πιο δύσκολη τη δική σας δουλειά; Μπορεί να εκληφθεί βέβαια και ως πρόκληση αυτό…
Το έλαβα ως πρόκληση. Γνωρίζω πόσο σημαντική είναι αυτή η γη, γνωρίζω το πέρασμά της μέσα στους αιώνες. Νιώθω την ενέργειά της και τη μαγεία της. Μία ζωντανή περιοχή πρωταγωνιστής σε γεγονότα από την Αρχαιότητα, τα Ελληνιστικά χρόνια, τα Ρωμαϊκά, το Βυζάντιο, τη Φραγκοκρατία, την Καταλανοκρατία, την Οθωμανοκρατία, την ελληνική επανάσταση μέχρι και σήμερα. Όμως οι Έλληνες δεν εκτιμούμε τη γη μας όπως της αξίζει. Τα θεωρούμε όλα δεδομένα. Αλλά δεν είναι έτσι. Θεωρώ ότι μένει αναξιοποίητος ο τόπος σε αναλογία με τη φήμη του και την ιστορία του. Όπως αντιλαμβάνεστε δε μιλώ μόνο για τους Δελφούς, αλλά για όλες τις γωνιές της Φωκίδας με σημαντική ιστορία, όπως είναι φυσικά η Άμφισσα, η Ιτέα, η Γραβιά, το Γαλαξίδι και άλλα μέρη της. Θα έπρεπε να σφύζει η περιοχή από πολιτιστικές εκδηλώσεις. Σκεφτείτε, Δελφοί ο δεύτερος χώρος σε επισκεψιμότητα μετά την Ακρόπολη. Και τι κάνουμε εμείς για αυτό; Απλά το λέμε; Εργάστηκαν οι αρχαίοι για αυτό κι εμείς θα επαναπαυτούμε στα αρχαία; Που είναι η φωνή του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού; Φυσικά υπάρχουν κέντρα πολιτισμού στην περιοχή, όπως το ΕΠΚΕΔ και άλλοι μικρότεροι. Αλλά νομίζω ότι χρειάζεται μεγαλύτερη και ποιοτικότερη πολιτιστική δραστηριότητα και κυρίως εξωστρέφεια.

Ποιος ή ποιοι οι στόχοι σας, με βάσει τα όσα έχετε προγραμματίσει και θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν οι θεατές;
Σύγχρονη ελληνική δημιουργία. Νέοι δημιουργοί, νέοι άνθρωποι, νέες φωνές. Πρώτες εκτελέσεις. Όχι φίρμες, είπα στο Δήμαρχο. Δε με ενδιαφέρει να κάνω ένα επαρχιώτικο Φεστιβάλ σαν τα περισσότερα που θα έρχονται τηλεοπτικοί θίασοι να κάνουν τη θερινή τους αρπαχτή και να κοροϊδεύουν τον κόσμο. Αλλά ούτε και να πουλήσω δήθεν κουλτούρα. Δεν υπογράφω να κάνουμε κάτι για να λέμε ότι το κάναμε. Δεν υπογράφω προχειρότητα. Οι καλλιτεχνικοί µου στόχοι για το Φεστιβάλ Δελφών είναι οι εξής: Καθαρή θεµατική και συγκρότηση ταυτότητας για το Φεστιβάλ, ταυτότητας που θα συναρµολογείται ξεχωριστά από την κάθε εκδήλωση.
• Βήµα σε νέες δηµιουργικές φωνές και αναθέσεις.
• Σύνδεση των δρώµενων µε τη µεγάλη ιστορία του τόπου των Δελφών και της Φωκίδας από την αρχαιότητα µέχρι σήµερα.
• Πρόγραµµα που να απευθύνεται σε όλους χωρίς εκπτώσεις όµως στην ποιότητα και στην αισθητική του.
• Ανάδειξη της ιστορίας και του φυσικού κάλλους του τόπου και αξιοποίηση όλων των δυνατοτήτων της τοπικής κοινωνίας.

Είναι στόχοι, όμως, οι οποίοι παράλληλα ακουμπάνε και στις ανάγκες της περιοχής; Την έχετε χαρτογραφήσει και σε ποιο βαθμό έως σήμερα;
Όχι ακόμα στο βαθμό που θα ήθελα. Χρειάζομαι περισσότερο χρόνο και δράση στην περιοχή και να δοκιμαστώ στην πράξη και όχι στη θεωρία. Όμως η μεγαλύτερη ανάγκη της περιοχής είναι η παιδεία και σε αυτό στοχεύουμε κι εγώ κι ο δήμαρχος. Όραµά µου είναι το Φεστιβάλ Δελφών να γίνει κέντρο αναθέσεων νέων έργων που πηγή έµπνευσής τους θα είναι η Φωκίδα µε κεντρική εστία τους Δελφούς, ώστε να αναδειχθεί ο τόπος µε τη µακρά και σηµαντική ιστορία του ως πολιτιστικός πυρήνας. Στο πρώτο µας εγχείρηµα δεν είναι δυνατόν να απαιτήσω να επιτευχθούν όλοι αυτοί οι στόχοι πριν ακόµη δοκιµαστούµε. Άλλωστε είναι η πρώτη φορά που επιχειρείται µια τέτοια δράση µε την πρωτοβουλία και τις δυνάµεις δύο Δήµων (Δελφών και Δωρίδος) και την υποστήριξη της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας. Συνεπώς το πρώτο µας Φεστιβάλ είναι «πειραµατικό», είναι η πρεµιέρα µας. Πρέπει να δοκιµάσουµε τις δυνάµεις µας στην πράξη, κι αυτός είναι ένας λόγος που επεδίωξα να καταρτίσω ένα πρόγραµµα ουσιαστικό ως προς το περιεχόµενό του και όχι πληθωρικό ως προς τον αριθµό των εκδηλώσεων. Ένα πρόγραµµα σεµνό και λιτό αλλά περιεκτικό ως καλλιτεχνική πρόταση. Είναι χαρακτηριστικό πως όλα τα δρώµενα παρουσιάζονται σε φυσικούς χώρους και όχι σε κάποιο οργανωµένο θέατρο. Όµως αυτή η αποδόµηση της τυπικής συναυλίας ή παράστασης πιστεύω πως θα οδηγήσει σε ένα καθολικό βίωµα τους θεατές και τους ακροατές µας, που θα έχουν τη δυνατότητα να βιώσουν την ενέργεια αυτών των χώρων και την επίδραση της συµµετοχής του στα έργα που θα παρουσιάζονται εκεί: Σπίτι του Σικελιανού, Ρωμαϊκή Αγορά, Χάρμαινα, Οικία Πανουργιά, Κεντρί Γαλαξίδι.

Είστε ένας καλλιτέχνης ο οποίος έχετε υψηλό το αίσθημα του καθήκοντος, επιτρέψτε μας την έκφραση. Το αντιλαμβάνεται κάποιος αρκεί να παρακολουθήσει την έως σήμερα πορεία σας. Εν καιρώ κρίσης μπορεί ο κλάδος σας να μην κάνει εκπτώσεις για χάρη της επιβίωσής του;
Εγώ προσωπικά δεν έκανα καμία έκπτωση έως τώρα. Η κρίση δεν αγγίζει τον εσωτερικό μου κόσμο κι αυτό αρκεί. Πέρασα δύσκολα, απογοητεύτηκα, λύγισα, αλλά συνέχισα πιστεύοντας σε αυτό που κάνω και νίκησα. Ό,τι πέτυχα έγινε με δικές μου δυνάμεις και καμία ουσιαστική βοήθεια. Διεκδίκησα να πραγματοποιήσω το όνειρό μου. Δε θέλω ποτέ να προδώσω το παιδί που ήμουν και το παιδί που κρύβεται μέσα μου. Κι όταν το καταφέρνω αυτό γίνομαι πλούσιος και παραμένω πλούσιος.

Δώστε μας και μία γεύση για το τι θα δούμε σε αυτές τις δύο εβδομάδες που θα λάβει χώρα το Φεστιβάλ…
Έρχονται προτάσεις που θα λάβουν χώρα εδώ και που στην Αθήνα γίνονται από καθόλου έως σπάνια. Παράδειγμα πρώτο: τα έργα για πιάνο του Μάνου Χατζιδάκι: Έξι λαϊκές ζωγραφιές, το Καταραμένο Φίδι και ακόμα περισσότερο τον κύκλο τραγουδιών Ο Καπετάν Μιχάλης βασισμένο στο αριστούργημα του Νίκου Καζαντζάκη στο Σπίτι του Σικελιανού 15,16/6, ο Αγαµέµνονας με δύο σημαντικούς ηθοποιούς τη Λήδα Πρωτοψάλτη και το Γιώργο Παπαύλου και μουσική του Γ. Κουμεντάκη στη Ρωμαϊκή αγορά 17,18/6, που βασίζεται στις οµώνυµες τραγωδίες του Αισχύλου και του Ευριπίδη. Ανάθεση του Φεστιβάλ σε τέσσερις νέους ταλαντούχους Έλληνες συνθέτες να μελοποιήσουν Άγγελο Σικελιανό κι έτσι να έχουν γεννηθεί δώδεκα νέα τραγούδια σε στίχους του μεγάλου ποιητή ενώ θα ακουστούν την ίδια βραδιά και γνωστά τραγούδια βασισμένα σε ποίηση έως και ρεμπέτικα, ερμηνευμένα από τους ίδιους τους συνθέτες 23, 24/6 Σπίτι του Σικελιανού και Οικία Πανουργιά. Στο μαγικό λιμανάκι του Γαλαξιδίου οχτώ φωνές χωρίς συνοδεία οργάνων, το 8tetto θα ερμηνεύσει τραγούδια της Ρεμπούτσικα, Κυπουργού, Κωσταντινίδη και άλλων 22/6. Τέλος θα γίνει όπερα με λαϊκές φωνές το Στοιχεό της Χάρμαινας. Θα παρουσιαστεί στο φυσικό του σκηνικό της Χάρμαινας. Μιλώ για την Όπερα των Φαντασµάτων (Τραγούδι του Νεκρού Αδελφού και Το Στοιχειό της Χάρµαινας) σε δική μου σύνθεση που θα λάβει πρεμιέρα στις 30/6 και θα κλείσει το πρώτο μας Φεστιβάλ. Συµµετέχουν πολιτιστικοί φορείς όπως η Εθνική Λυρική Σκηνή, το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, το Θέατρο Τέχνης µε την Οµάδα Χρώµα.

πηγή: έντυπη έκδοση Εν Δελφοίς