Οι καλοκαιρινές διακοπές σαν μια ευκαιρία για παιχνίδι με φυσικά υλικά.

Είμαστε στην καρδιά του καλοκαιριού. Οι διακοπές και η χαλαρότητα του καλοκαιριού προσφέρουν ευκαιρίες για ανέμελο παιχνίδι, πειραματισμούς με νέα υλικά, μακριά από οθόνες και ηλεκτρονικά μέσα.

Όπως έχουμε ξαναναφέρει σε αυτή την στήλη, το παιχνίδι, μαζί με την επαφή με τη φύση και την ενασχόληση με τις τέχνες, συμβάλλουν καθοριστικά στην διαμόρφωση ολοκληρωμένης και ισορροπημένης προσωπικότητας. Είναι για το παιδί ό, τι η εργασία και η ψυχαγωγία για τον ενήλικα. Το 1989, τα Ηνωμένα  Έθνη αναγνώρισαν το παιχνίδι ως δικαίωμα όλων των παιδιών, υπογραμμίζοντας τον θεμελιώδη του ρόλο του στην παιδική ηλικία (Άρθρο 31 της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού).

Πέρα από το νοσταλγικό του πράγματος τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα επιβεβαιώνουν την σημασία του παιχνιδιού με φυσικά υλικά. Το φυσικό περιβάλλον είναι ο τρίτος δάσκαλος στη ζωή του παιδιού, μετά την οικογένεια και το σχολείο. Μέσα από το φυσικό παιχνίδι τα παιδιά εξερευνούν και χαίρονται το φυσικό περιβάλλον. Εξοικειώνονται με νέες υφές υλικών, σχήματα (σκεφτείτε μόνο τα εκατοντάδες διαφορετικά βότσαλα), οσμές, ήχους, ερεθίσματα από την αφή, γεύση και λοιπά.

Ας δούμε τις επιδράσεις στις αισθήσεις και την σωματική ανάπτυξη. Επιταχύνεται  η κυκλοφορία του αίματος, αυξάνεται ο μεταβολισμός και ενδυναμώνεται το νευρικό σύστημα. Ο κορμός και τα άκρα  του σώματος ενδυναμώνονται, ενώ μέσα από το παιχνίδι αυξάνεται η αντιληπτικότητα και βελτιώνεται η ευλυγισία, η ισορροπία, η ακρίβεια και ο συντονισμός των κινήσεων.

Με την εμπειρία του παιχνιδιού δημιουργούνται και ενδυναμώνονται συνάψεις στο κεντρικό νευρικό σύστημα και συμβαίνουν αλλαγές στα επίπεδα ορμονών στο σώμα. Όλες αυτές οι αλλαγές οδηγούν σε νέα μάθηση και το “μάθημα” αυτό ριζώνει καλύτερα μέσα τους όταν στην διαδικασία της μάθησης συμμετέχουν όλες οι αισθήσεις: Όραση, ακοή, αφή, όσφρηση, γεύση, αίσθηση της κίνησης (αιθουσαίο σύστημα) και αίσθηση της συνειδητοποίησης των μυών (ιδιοδεκτικότητα).

Το παιχνίδι με φυσικά υλικά ενισχύει την φαντασία. Τα βότσαλα, τα φύκια, λίγη άμμος ή χώμα, εύκολα μεταμορφώνονται σε κάστρα, γοργόνες, πειρατές, τέρατα. Αλλά και ένα κλαδί μπορεί να γίνει βάρκα, σπαθί, εργαλείο ή ένας κορμός δέντρου, που παρασύρεται από το ποτάμι. Τα φυσικά υλικά δεν έχουν τους περιορισμούς στην χρήση που έχουν τα  παιχνίδια του εμπορίου: ένα ψεύτικο όπλο παιχνίδι δύσκολα μπορεί να γίνει κάτι άλλο από ένα ψεύτικο όπλο. Το δέντρο της ελιάς όμως μπορεί να γίνει τείχος κάστρου ή πεδίο αναρρίχησης και το κλαδί του πρύμνη πειρατικής γαλέρας.

Με απλά λόγια, καθώς το παιδί παίζει με φυσικά υλικά λαμβάνει τις αισθητηριακές πληροφορίες από το περιβάλλον και από το σώμα του, τις επεξεργάζεται, τις ενοποιεί στο νευρικό σύστημα και τις χρησιμοποιεί για να σχεδιάσει και να οργανώσει την συμπεριφορά του.

Κλείνοντας, να πούμε ότι αυτή η διαδικασία γίνεται ασυνείδητα.  Η ανάγκη για εξερεύνηση υπάρχει έμφυτη μέσα σε όλους μας, σε διαφορετικό βαθμό στον καθέναν μας. Δεν χρειάζεται να προετοιμάσετε τίποτε ή να τη δείτε σαν προέκταση του σχολικού έτους. Αρκεί να αφεθείτε.

Δημήτρης Βούτσινος,

Βοηθός Εργοθεραπείας, Κέντρο Ημέρας Εταιρείας Κοινωνικής Ψυχιατρικής και Ψυχικής Υγείας

Εταιρία Κοινωνικής Ψυχιατρικής και Ψυχικής Υγείας Παναγιώτης Σακελλαρόπουλος

Θέσε κι εσύ το ερώτημά σου είτε τηλεφωνικά στο 2265023222 είτε στο email [email protected].

Όλα τα ερωτήματα απαντώνται σεβόμενοι την ανωνυμία σας. Σχετικά με την πολιτική απορρήτου της Ε.Κ.Ψ.&Ψ.Υ. μπορείτε να ενημερωθείτε από την ιστοσελίδα μας ekpse.gr.

Η θεματική στήλη “ΨυχοΛογώντας” δημιουργήθηκε και υποστηρίζεται από επαγγελματίες ψυχικής υγείας της Εταιρίας Κοινωνικής Ψυχιατρικής και Ψυχικής Υγείας με στόχο την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση σε θέματα ψυχικής υγείας. Σκοπός μας είναι να ανοίξουμε έναν διάλογο με την κοινότητα απαντώντας σε προβληματισμούς που μας αφορούν όλους.