Στα αζήτητα οι ενεργειακές κοινότητες

Του Ηλία Τσίγκα

Εν Δελφοίς, Έντυπη Έκδοση, 7 Φεβρουαρίου

“Να κάνουμε την κρίση ευκαιρία”! Από πόσους το έχετε ακούσει αυτό το σύνθημα που κατάντησε λινάτσα τα τελευταία χρόνια; Από πολλούς σίγουρα, είτε στην μορφή αυτή είτε στις πολλές παραλλαγές του. Η αλήθεια είναι πως στο διάστημα αυτό ευκαιρίες τόσο για αλλαγή των παραδοσιακών τρόπισμών του “πολιτεύεσθαι” όσο και για ευθυγράμμιση με νέες εξελίξεις που παρέχει η τεχνολογία δόθηκαν αφειδώς. Εν τούτοις, λίγοι ενδιαφέρθηκαν να τις αξιοποιήσουν. Μια τέτοια είναι ο θεσμός των ενεργειακών κοινοτήτων, που αποδεικνύει τις παρωπίδες και τη στενομυαλιά όσων διοικούν, αλλά που αναδεικνύουν και τις προτεραιότητες  του κοινωνικού συνόλου, που τα αντανακλαστικά του είναι ζωντανά μόνο σε ό,τι αφορά συντάξεις-μείωση του ΕΝΦΙΑ και επιδόματα -γιατί για αυξήσεις το έχουν πάρει χαμπάρι πως δεν πρόκειται να γίνει κουβέντα. Τι είναι όμως ενεργειακή κοινότητα (Ε-ΚΟΙΝ);

Πρόκειται για τοπικούς αστικούς συνεταιρισμούς αποκλειστικού σκοπού, όπου οι πολίτες μπορούν να δραστηριοποιηθούν στον ενεργειακό τομέα, αξιοποιώντας τις καθαρές πηγές ενέργειας (Φωτοβολταϊκά πιο εύκολα). Μηχανισμός που  μπορεί να συμβάλλει στη μείωση των δαπανών για την κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των πολιτών, ομάδων, διαφόρων ειδών κοινοτήτων, αγροτών κλπ  αλλά και φυσικά να αποτελέσει μια εναλλακτική πηγή εισοδήματος. Τελείως ενδεικτικά, για να το προσαρμόσουμε και στα πεζά καθ ημάς,  οι αγρότες ή οι κάτοικοι ή οι Αγροτικοί τους Συνεταιρισμοί μπορούν σε συνεργασία με τον ΟΤΑ της περιοχής να εγκαταστήσουν µία µονάδα παραγωγής θερµικής ενέργειας µε σύστηµα τηλεθέρµανσης για την κάλυψη των αναγκών τους σε θέρµανση. Και με όφελος την εξοικονόμηση στο χρήμα που σπαταλούν σήμερα σε συνδυασμό βέβαια με την βελτίωση του ενεργειακού αποτυπώματός τους. 

Μηχανισμός, πρόσθετα, που μπορεί να αποτελέσει -με προϋπόθεση την προσήλωση και τον αναγκαίο σχεδιασμό”- το “κλειδί” για την έξοδο των ορεινών περιοχών της Φωκίδας (πχ. ΔΕ Καλλιέων ή ΔΕ Λιδωρικίου) από την απομόνωση και την αναπτυξιακή καθίζηση, αλλά και να αποδειχθεί καταλύτης για την έλξη μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας στον χιλιοτραγουδισμένο τομέα του εναλλακτικού ορεινού τουρισμού, καθώς το ενεργειακό κόστος για τέτοιου είδους επενδύσεις είναι ο πλέον ανασταλτικός παράγοντας. Σήμερα στην υπόλοιπη χώρα λειτουργούν περίπου 2.000 ενεργειακές κοινότητες που αριθμούν μερικές εκατοντάδες χιλιάδες μέλη.

Ωστόσο, στην Παρνασσίδα το όλο ζήτημα δεν έχει απασχολήσει την ατζέντα της δημόσιας σφαίρας και του δημόσιου διαλόγου, τη στιγμή που βρισκόμαστε μπροστά σε δυσάρεστες εξελίξεις. “Οι Ενεργειακές Κοινότητες στην ευρύτερη περιοχή έχουν τη δυνατότητα να αναπτύξουν Φ/Β συστήματα με εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό από ενεργειακές κοινότητες στην ευρύτερη περιοχή της Στερεάς”, ανέφερε απάντηση του αρμόδιου υπουργείου σε σχετική κοινοβουλευτική ερώτηση του ΚΙΝΑΛ, αφού  στον υποσταθμό του Σερνικακίου δεν έχει προβλεφθεί σχετικό έργο αναβάθμισης ως το 2023 . Κάτι που συνεπάγεται πως η διαδικασία της υπενοικίασης από Ε-ΚΟΙΝ της Στερεάς  θα ψαλιδίσει δραστικά το όποιο όφελος θα είχε να αναπτύξει κάποιος τέτοια στην Παρνασσίδα. Με άλλα λόγια, το dead-line`για την αναβάθμιση του υποσταθμού είναι δεδομένο -ως το 2023- ωστόσο η δημοτική Αρχή δεν δείχνει ουδεμία κινητικότητα, τη στιγμή που δεν παρακινείται ούτε από την ελάσσονα ούτε από τη μείζονα αντιπολίτευση προς την κατεύθυνση αυτή. 

Άλλωστε, την ενεργειακή αναβάθμιση την έχει χαρακτηρίσει ως κορυφαία προτεραιότητά του ο Παναγιώτης Ταγκαλής, ενώ τη δημιουργία Ε-ΚΟΙΝ μέσω της ΔΕΥΑ είχε προαναγγείλει άμεσα στο προεκλογικό του πρόγραμμα ο Θανάσης Παναγιωτόπουλος έχοντας μιλήσει τότε για εκτενή διαβούλευση “ώστε φορείς και πολίτες να συμμετάσχουν στο εγχείρημα που είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον για τις επόμενες δεκαετίες”, όπως χαρακτηριστικά είχε σημειώσει. Κάποια κινητικότητα προς το Επιμελητήριο έχει υπάρξει, αλλά και αυτοί θα βάλουν την ουρά στα σκέλια γρήγορα…

Σε ανώτερο επίπεδο, το ζήτημα των ενεργειακών κοινοτήτων απουσιάζει παντελώς και από τα προτάγματα της περιφερειακής Αρχής. Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, σε συνεργασία με το Υπουργείο Οικονομίας, έχουν σχεδιάσει ειδική δράση ΕΣΠΑ προϋπολογισμού 25 εκατ. ευρώ για τη στήριξη της δημιουργίας ενεργειακών κοινοτήτων. Κάποιες περιφέρειες  προχωρούν με επικεφαλής την Πελοπόννησο και την Δυτική Ελλάδα, στη Στερεά όμως επικρατεί άπνοια. Και η αλήθεια είναι ότι η περιφερειακή Αρχή Σπανού έχει ολιγωρήσει στο ζήτημα αυτό. Ούτε σχεδιασμός για τις Ε-ΚΟΙΝ υπάρχει, τη στιγμή που η Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας υστέρησε κατά πολύ στο γενικότερο ζήτημα της καινοτομίας την περίοδο 2014-2019, κατατασσόμενη προτελευταία ανάμεσα στις περιφέρειες της χώρας. Και είναι κάτι περισσότερο από προφανές πως καιρός για χάσιμο στην κλεψύδρα πια δεν υφίσταται. Όμως η ανάγκη να εκμεταλλευτούμε της Ε-ΚΟΙΝ προς όφελος των τοπικών κοινωνιών παράγοντας καθαρή ενέργεια εκμεταλλευόμενοι τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής -ήλιος, αέρας, νερό, γεωθερμικά πεδία, ζωικά και αγροτικά υπολείμματα, απορρίμματα- είναι αδήριτη.

Ξεκινήσαμε από τα κάτω προς τα πάνω. Άρα, κατάληξη είναι η κεντρική διοίκηση. Πρόσφατα η κυβέρνηση ανακοίνωσε το εθνικό σχέδιο για την ενέργεια θέτοντας πολύ υψηλούς στόχους για τη δεκαετία που έρχεται, το οποίο παρουσιάσαμε σε αυτή την εφημερίδα σε προηγούμενη έκδοσή μας. Για το ζήτημα όμως των ενεργειακών κοινοτήτων ούτε λέξη…

“Το μέλλον είναι τώρα”, έλεγε πριν από τριάντα χρόνια ο Max Headroom. Για εμάς, όμως, θα αργήσει πολύ, κατά τα φαινόμενα. Είπαμε: Ο παραδοσιακός τροπιαμός του “πολιτεύεσθαι”…