Μικρές, αδιόρατες, αλλά ουσιώδεις αλλαγές

“Δεν μπορώ να πω ότι τα πράγματα θα γίνουν καλύτερα αν αλλάξουν. Το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι για να γίνουν καλύτερα τα πράγματα πρέπει να αλλάξουν”…

Εν Δελφοίς, Έντυπη Έκδοση, 6 Μαρτίου

Γράφει ο Ηλίας Τσίγκας

“Δεν μπορώ να πω ότι τα πράγματα θα γίνουν καλύτερα αν αλλάξουν. Το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι για να γίνουν καλύτερα τα πράγματα πρέπει να αλλάξουν”, είχε πει ένας από τους πλέον ενδιαφέροντες στοχαστές του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού, ο Georg Christoph Lichtenberg. Η αλλαγή προς το καλύτερο ήταν πάντα ζητούμενο των ανθρώπινων κοινωνιών σε όλες τις περιόδους της ιστορικής εξέλιξης. Και πάντα την επαγγέλονταν οι πολιτικοί. Αν και ο καθένας με τον δικό του τρόπο.

Πλάι στις μεταβολές, βελτιώσεις και μεταρρυθμίσεις που σχεδιάζουν και υλοποιούν οι κατά τους θεσμούς αρμόδιοι, ίδιας – ή και σημαντικότερης αξίας- είναι οι αλλαγές που αργόσυρτα και αδιόρατα αλλά σταθερά λαμβάνουν χώρα στο βαθύ κοινωνικό υπόστρωμα και που όταν σχηματοποιούνται σε ορατή μετεξέλιξη ηθών και καθημερινών συνηθειών ωθούν σε συμπεράσματα ότι ο κόσμος άλλαξε, τα πράγματα δεν είναι όπως τα ξέραμε. Και πάντα για ορισμένους προς το καλύτερο και για άλλους επί τα χείρω.

Αλλαγές αρνητικές, συμπεριφορικού χαρακτήρα, έχουν συμβεί και έχουν αποκτήσει, συχνά με οδυνηρό τρόπο, ορατότητα στο κοινωνικό σύνολο. Ας πούμε ο σχεδόν εκφασισμός αρκετών ανθρώπων στην καθημερινή τους ζωή, που τον βιώνουμε όχι μόνο στην “κορυφή του παγόβουνου”, τις αντιλήψεις γύρω από το προσφυγικό και τις μετακινήσεις πληθυσμών που χαρακτηρίζουν τον καιρό μας και που χτυπούν και την πόρτα μας πλέον, αλλά και σε πλείστες όσες καθημερινές εκφάνσεις. Από το μπούλινγκ έως τα social media κι ακόμα πάρα πέρα.

Εν τούτοις, επισυμβαίνουν και εξελίξεις από την αντίθετη όχθη. Και ευτυχώς! Από εκείνη που απορρίπτει τις λογικές της κατακερματισμένης κοινωνίας, της ακραίας ιδιωτείας και ιδιώτευσης και του ατομικού συμφέροντος. Και αποτελούν ψυχία καθημερινής καταγραφής που αθροιζόμενα μεταβάλλουν συνήθειες και συμπεριφορές. Και που είναι ζήτημα χρόνου να φτάσουν και στη δική μας αεροστεγώς περίκλειστη κοινωνία. Αν δεν έχουν ήδη φτάσει…

Στη Ναύπακτο την προσεχή Τετάρτη πραγματοποιούν την πρώτη μάζωξη για τις ενεργειακές κοινότητες στην περιοχή τους. Κάποιοι έχουν, από ότι φαίνεται, αντιληφθεί την αναγκαιότητα  της συνέργειας, του συνεργατισμού και της συνένωσης δυνάμεων ως μονόδρομο στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας και του ενεργειακού αποκλεισμού. (Πόσοι από εσάς που διαβάζετε αυτές τις γραμμές κάψατε πετρέλαιο το φετινό, τον περσινό και τον προπέρσινο χειμώνα; Και πότε βλέπετε στον ορίζοντα να επιτρέπουν οι οικονομικές σας δυνατότητές να το πράξετε αυτό στο μέλλον;. Μήπως ποτέ, τουλάχιστον στο προβλεπτό διάστημα;) 

Στο Σαραντάπορο ήταν απομονωμένοι διαδικτυακά. Κι αυτό, πέρα από την εντεινόμενη υποβάθμιση βασικών αναγκών της καθημερινότητάς τους, αποτελούσε και ακραία ανασταλτικό παράγοντα για την προσέλκυση επισκεπτών στον τόπο τους ή για την επανάκαμψη ντόπιων παιδιών που έχουν ρίξει πίσω τους μαύρη πέτρα. Πόσοι από εσάς πάτε με ευκολία πια κάπου που γνωρίζετε ότι δεν έχει ίντερνετ. Οι εταιρείες κινητής δεν επένδυαν επικαλούμενες μειωμένο αποδοτικό ενδιαφέρον. Τι έκαναν; Έφτιαξαν κοινοτικό δίκτυο, και σε διάστημα τριών χρόνων, μετέδωσαν την τεχνογνωσία σε ακόμα 14 χωριά, κάνοντας την πρώτη βασική κίνηση για να αρχίσουν να ζωντανεύουν ξανά τον τόπο τους!

Στο Δήμο Πυλαίας-Χορτιάτη μια βασική βιομηχανική τους μονάδα πτώχευσε μέσα στην κρίση. Οι εκεί εργαζόμενοι όμως δεν συνέρρευσαν στο γραφείο του τοπικού Μπούγα ή του τοπικού Δελμούζου για μια θέση στο δημόσιο. Ανέλαβαν το εργοστάσιο οι ίδιοι και δημιούργησαν εργατικό συνεταιρισμό. Η μονάδα σώθηκε, πατάει στα πόδια της, είναι κερδοφόρα και οι εργαζόμενοι κατοχύρωσαν τις θέσεις εργασίας τους. Στους Σταγιάτες του Πηλίου, ένα ξεχασμένο και απομονωμένο ορεινό χωριό 85 κατοίκων, οι κάτοικοι το δημιούργησαν ξανά από τις “στάχτες” της εγκατάλειψης και το έκαναν υπόδειγμα βγάζοντας το από την απομόνωση χωρίς να “επενδύσουν” στο χυδαίο τουρισμό.

Παραδείγματα τέτοια ανά την ελληνική επικράτεια άφθονα. Και δε μας φτάνει ο χώρος. Αλλά και όσα αναφέραμε αρκούν. Για να δείξουν όχι απλά ότι λύσεις υπάρχουν, αλλά κυρίως για το ότι αυτές εξαπλώνονται σε όλη τη χώρα, επικρατούν και βελτιώνουν τους όρους της ζωής μας. Αλλά και που μεταβάλλον νοοτροπίες και δημιουργούν νέες συμπεριφορές διαχεόμενες στο συνολικότερο τρόπο σκέψης όλων. Ή έστω πολλών, που αρκούν για να κινήσουν τα πράγματα προς τα μπρος.  Ξεκινώντας από τα θεωρούμενα ως “μικρά και καθημερινά”. Για ένα μεγάλο ταξίδι, άλλωστε, χρειάζεται πάντα το πρώτο μικρό βήμα