Για το παλαιό νοσοκομείο της Άμφισσας

Των Αποστόλη Αρτινού, Ηλία Τσίγκα

Με το παρόν κείμενο μας θέλουμε να συμβάλουμε στη πρόταση που επανέφερε με ανοικτή επιστολή του, προς το Δήμαρχο Παναγιώτη Ταγκαλή, ο Γιώργος Σκυλογιάννης, για τη μεταστέγαση της συλλογής των ανθιβόλων του Σπύρου Παπαλουκά στο χώρο του παλαιού νοσοκομείου της Άμφισσας. Για την ανεκτίμητη αξία της συλλογής αυτής δεν υπάρχει λόγος να είναι κανείς αναλυτικός, καθώς αυτή είναι γνωστή σε όλο της το εύρος. Το ίδιο και περισσότερο ενδεχομένως γνωστή είναι και η “περιπέτεια” της στέγασης κι ανάδειξης της εδώ και είκοσι χρόνια περίπου.

Πρόκειται για ένα κορυφαίο πολιτιστικό ζήτημα, για το οποίο έχουν πια ωριμάσει οι συνθήκες προκειμένου να λάβει την οριστική του λύση, ενώ κι η παρατεταμένη αναβλητικότητα στην οριστική του διευθέτηση δεν τιμά κανέναν από την τοπική κοινωνία της Άμφισσας στην οποία έτυχε η ευθύνη να αποτελέσει τον διαχειριστή αυτού του μοναδικού πολιτιστικού κληροδοτήματος.

Από την προηγούμενη δημοτική αρχή προωθούταν η μετεγκατάσταση της Πινακοθήκης Παπαλουκά στην οικία Γαζή, στην Πλατεία της Μητρόπολης Άμφισσας. Θεωρούμε όμως τη συγκεκριμένη λύση ως μη ενδεδειγμένη, όταν μάλιστα για τη στέγαση της Πινακοθήκης Παπαλουκά υπάρχει μια πολύ καλύτερη επιλογή, που θα αναδείξει όχι μόνο το σύνολο της συλλογής των ανθιβόλων, αλλά και την πολιτιστική φυσιογνωμία της ίδιας της πόλης. Το βασικό αλλά και μοναδικό πλεονέκτημα-επιχείρημα που χαρακτηρίζει τη συγκεκριμένη επιλογή της οικίας Γαζή, είναι ότι βρίσκεται δίπλα στη Μητρόπολη, οπότε, εκτιθέμενα εκεί τα ανθίβολα, θα συναπαρτίσουν μια ολοκληρωμένη εμπειρία, μιας κι ο επισκέπτης θα μπορεί να δει τόσο το έργο που αγιογράφησε ο Σπύρος Παπαλουκάς όσο και την συλλογή των ανθιβόλων, βάσει των οποίων έλαβε χώρα το εικονογραφικό πρόγραμμα του Ναού. Συνθήκη, ωστόσο, ούτε ικανή, ούτε επαρκής για το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα.

Ο συγκεκριμένος χώρος, η οικία Γαζή, είναι εξόχως απρόσφορος για τούτη την αποστολή. Η διαρρύθμισή του ακολουθεί τις ανάγκες μιας τυπικής κατοικίας. Στους εσωτερικούς της χώρους είναι αδύνατη η έκθεση όχι του συνόλου της συλλογής, αλλά ούτε κι έστω ενός στοιχειωδώς ενδεικτικού τμήματός της. Δεν υφίσταται χώρος για να εκτεθεί, για παράδειγμα, ο “Παντοκράτορας” του Τρούλου, ή ο “Ευαγγελισμός”, καθώς κι άλλα υπερμεγέθη ανθίβολα. Επιστέγασμα αυτής της πιθανής επιλογής θα είναι μοιραία ότι για μια ακόμη φορά ένα ικανό τμήμα της συλλογής των ανθιβόλων θα μείνει στις αποθήκες.

Συντασσόμαστε λοιπόν με τη πρόταση για τη στέγαση της Πινακοθήκης στο χώρο του παλαιού νοσοκομείου της Άμφισσας. Ένα μοναδικό εκθεσιακό περιβάλλον που μπορεί να φιλοξενήσει όχι μόνο τη συλλογή των ανθιβόλων, αλλά και τη συλλογή των εικαστικών έργων που κατέχει ο Δήμος, αλλά και την συλλογή του the symptom projects, που όλα αυτά τα χρόνια δημιουργείται. Υιοθετώντας την επιλογή της δημιουργίας Δημοτικής Πινακοθήκης Άμφισσας στο χώρο του παλαιού νοσοκομείου, η Άμφισσα θα μπορούσε να δημιουργήσει έτσι ένα πολιτιστικό ίδρυμα πραγματικά πανελλήνιας εμβέλειας. 

Κάθε χώρος έχει το δικό του χαρακτήρα και συγκεκριμένες δυνατότητες για την μελλοντική του μετεξέλιξη. Η παλαιότερη επιλογή του παλαιού νοσοκομείου για να φιλοξενήσει την λαογραφική συλλογή, μια επιλογή που δεν συνάδει και με τον χαρακτήρα του χώρου, εγγράφεται σε μια μακρά παράδοση αμηχανίας από πλευράς του Δήμου. Η εγκατάσταση επίσης της φιλαρμονικής στο χώρο ενός παλαιού αρχοντικού, η εργολαβική καταστροφική ανάπλαση του μοναδικού τριώροφου παραδοσιακού κτηρίου της πόλης για τις ανάγκες του Σχολείου Δεύτερης ευκαιρίας, αλλά κι αυτή η παραμονή των ανθιβόλων, τόσα χρόνια τώρα, στον ανεπαρκή χώρο ενός καταστήματος στα Ταμπάκικα μαρτυρούν μια απερίσκεπτη διαχείριση του δημοτικού, κτιριακού αποθέματος. 

Μέσα σε όλα πληροφορούμαστε με μεγάλη λύπη τη πρόθεση της νέας δημοτικής αρχής να μεταστεγάσει στο χώρο του παλαιού νοσοκομείου της Άμφισσας υπηρεσίες του Δήμου και έτσι η πόλη να απολέσει έναν τόσο σημαντικό, και αναντικατάστατο δυστυχώς, εκθεσιακό χώρο. Πολύ κρίμα…