Η. Τσίγκας: Οι νέες περιφράξεις

Γράφει ο Ηλίας Τσίγκας

Εν Δελφοίς, Έντυπη Έκδοση, 1 Μαίου

Μπορεί στο προσκήνιο να βρίσκονται τα θέματα που σχετίζονται άμεσα ή έμμεσα με τη συγκυρία του κορονοϊού, μπορεί τον περισσότερο κόσμο να τον απασχολεί πότε θα βάλει πετρέλαιο αξιοποιώντας την καθοδική πορεία των τιμών, σε παράλληλο επίπεδο, ωστόσο, λαμβάνουν χώρα εξελίξεις που θα επικαθορίσουν, σε κάθε περίπτωση, το μέλλον και τις προοπτικές όλων από εδώ και στο εξής. Κυρίαρχο τέτοιο είναι το νέο περιβαλλοντικό νομοσχέδιο που κατέθεσε το Υπουργείο Περιβάλλοντος εν μέσω πανδημίας -κάθε άλλο παρά τυχαία επιλογή- και παρά τις αντιρρήσεις του συνόλου των οικολογικών οργανώσεων και φορέων της χώρας.

Τι προβλέπει, μεταξύ πολλών άλλων, το νομοσχέδιο-οδοστρωτήρας Χατζηδάκη; Αρχικά, παρέχεται η δυνατότητα να εκποιηθεί το ποσοστό του δημοσίου στα δίκτυα ηλεκτρισμού (ΑΔΜΗΕ), μια από τις πλέον κερδοφόρες επιχειρήσεις με πλειοψηφία του δημοσίου. Επιπλέον, επέρχεται μεταβολή του χαρακτήρα του ιστορικού κέντρου της Αθήνας, με αποφάσεις που δεν συζητήθηκαν ποτέ στο Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου, κάτι που ήδη έχει προκαλέσει την έκτακτη συνεδρίαση του Σώματος.

Ταυτόχρονα, με το ίδιο νομοσχέδιο καταργούνται οι Φορείς Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών, αντικαθιστώντας το με ένα μοντέλο αυστηρά ελεγχόμενο από το κεντρικό κράτος, χωρίς πραγματική συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης, και της κοινωνίας των πολιτών. Ο λόγος κάτι περισσότερο από προφανής. Ο έλεγχος των γνωμοδοτήσεων για έργα εντός των προστατευόμενων περιοχών! Κι όλα αυτά αποτελούν ένα μικρό τμήμα της εκχώρησης μέρους των περιβαλλοντικών κοινών (commons) σε ιδιωτικά και ιδιοτελή συμφέροντα, επιβάλλοντας νέες περιφράξεις και απομειώνοντας τις συνθήκες ποιότητας ζωής και τις αναπτυξιακές προοπτικές των τοπικών κοινωνιών. 

Τι είναι αυτά τα κοινά, για τμήμα των οποίων στη χώρα συνολικότερα και στην περιοχή μας ειδικότερα η κυβέρνηση ετοιμάζει νέες “περιφράξεις”, κατά τη δόκιμη επιστημονική ορολογία; Μεγάλη και εκτενής κουβέντα. Επί του παρόντος ο αναγνώστης ας συγκρατήσει πως τα κοινά δημιουργούνται και διατηρούνται από τις κοινότητες που μοιράζονται αυτές τις πηγές – κοινούς πόρους και καθορίζουν τους κανόνες της διαχείρισής τους, σύμφωνα με τους οποίους παρέχεται πρόσβαση και χρήση στους κοινούς αυτούς πόρους. Και με στόχευση αναπτυξιακή μεν, αλλά με γνώμονα αφενός την αειφορία, αφετέρου τη μεταβίβασή τους προς αξιοποίηση και διαμοιρασμό στις επόμενες γενιές και με αναπτυξιακή, τέλος, κατεύθυνση που καλύπτει, εξυπηρετεί και προάγει το δημόσιο συμφέρον και όχι των μεγάλων επιχειρηματικών “παικτών” προς ζημία του συμφέροντος των πολλών. 

Το νέο αυτό νομοσχέδιο έχει ήδη προκαλέσει σωρεία έντονων και καταιγιστικών αντιδράσεων, ενώ την ίδια στιγμή σε ευθεία αμφισβήτηση είναι και ο τρόπος εισαγωγής του στο κοινοβούλιο. Περισσότερες από 100 περιβαλλοντικές οργανώσεις, εθνικής και τοπικής εμβέλειας, φορείς και κινήματα πολιτών έχουν ήδη εκφράσει όχι απλά την αντίθεσή τους, αλλά την πρόθεσή τους να ακυρώσουν την “βόμβα” Χατζηδάκη, όπως δικαίως αποκαλείται, ενώ οι συλλογές υπογραφών από απλούς πολίτες πολλαπλασιάζονται με ρυθμό εκθετικό. Και ας μη βιαστεί κανείς να κάνει λόγο για κοντόφθαλμη αντιπολιτευτική πρακτική προς τη σημερινή κυβέρνηση. 

Τα κινήματα, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις και οι φορείς του τρίτου τομέα, της κοινωνίας των πολιτών δηλαδή που κείται πέραν της αγοράς και του κράτους, ανάλογη, ίσως δε και σφοδρότερη, κριτική είχαν ασκήσει και στην προηγούμενη κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, η οποία επίσης δεν είχε διακριθεί για την περιβαλλοντική της πολιτική και το είδος της ανάπτυξης που θέτει σε πρωτεύουσα μοίρα την αειφορία, τη διαγενεακή αλληλεγγύη και τη μείωση του οικολογικού αποτυπώματος στις διαδικασίες οικονομικής μεγέθυνσης. Η αυτοκριτική επί του συγκεκριμένου πεδίου ήταν, άλλωστε, ένας από τους βασικούς πυλώνες στην ομιλία-κυβερνητικό απολογισμό Τσίπρα από του βήματος της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης τον περασμένο Σεπτέμβριο. Επιπλέον, την επιχειρηματολογία περί τυφλής αντιπολίτευσης προς την κυβέρνηση ακυρώνει και η πραγματικότητα ότι σε πολλές περιοχές της χώρας στην εμπροσθοφυλακή της απόρριψης των σχεδιασμών Χατζηδάκη βρίσκεται η τοπική αυτοδιοίκηση, για την οποία δεν μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι διάκειται από αρνητισμό προς τη σημερινή κυβέρνηση.

Η όλη αυτή εξέλιξη δεν λαμβάνει χώρα κάπου μακριά από εμάς. Τόσο η Στερεά γενικότερα όσο και η Φωκίδα ειδικότερα βρίσκονται, και θα βρεθούν εντονότερα στο αμέσως προσεχές διάστημα, στο “μάτι του κυκλώνα”. Στην Οίτη σχεδιάζεται εγκατάσταση αιολικού πάρκου, παρά το γεγονός ότι στη δημιουργία του οποίου έχουν διαφωνήσει ομόφωνα τα δημοτικά συμβούλια Δελφών και Λαμιέων. Ακόμα μεγαλύτερης έκτασης είναι η επαπειλούμενη καταστροφή για τον ίδιο λόγο στα Άγραφα, ζήτημα το οποίο ήδη από το χειμώνα τουλάχιστον έχει προσλάβει πανελλήνια διάσταση. Στο Αίγιο σχεδιάζεται εγκατάσταση βάση εξόρυξης πετρελαίου στο λιμάνι, ενδεχόμενο που θα παροξύνει την επιβάρυνση του κορινθιακού και συνακόλουθα τις προοπτικές τόσο του τουριστικού προϊόντος όσο και της αλιείας σε όλη την περιοχή.

Οφείλουμε, βέβαια, να σταθούμε και ειδικότερα στη Φωκίδα. Σύμφωνα με τη νομοθετική πρόκληση Χατζηδάκη, απαλλάσσονται της αδειοδότησης και μεταπίπτουν σε απλή γνωστοποίηση οι μεταλλουργικές μεταλλευτικές διεργασίες. Κάτι που αφορά άμεσα, όπως είναι ευνόητο, και τη Φωκίδα για λόγους προφανείς. Τη στιγμή που οι περιβαλλοντικές αποκαταστάσεις συνεπεία των εξορύξεων αποτελούν ζητούμενο ετών στην περιοχή.  Οι μελέτες αποκατάστασης παλαιών νταμαριών, ζήτημα που είχε συζητηθεί στο περιφερειακό συμβούλιο και για το οποίο είχαμε κάνει εκτενείς αναφορές σε αυτή την εφημερίδα, είναι άκρως ενδεικτικό σχετικά. 

Το περιβαλλοντικό νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ δεν είναι μια ακόμα περίπτωση “απλής όχλησης του περιβάλλοντος”, όπως επιπόλαια και επιδερμικά να πιστεύουν κάποιοι. Όσοι από την κοινή γνώμη, τέλος πάντων, έχει “πάρει κάτι το αυτί τους”. Αντίθετα, συνιστά μεταφορά δημόσιας περιουσίας σε οικονομικά ολιγοπώλια που κινούνται μακριά από την υγιή επιχειρηματικότητα, λειτουργούν με παρωχημένη και καταδικασμένη από τις εξελίξεις “επιχειρηματική” λογική, νεκρώνουν αναπτυξιακές δυνατότητες συμβατές με το συμφέρον της ευρύτερης κοινωνίας, “περιφράσσουν” δημόσια περιουσία και υποθηκεύουν καταλυτικά τις προοπτικές του σήμερα και των επόμενων γενεών.  

Και για αυτό η ανάγκη να αποκρουστεί είναι πραγματικά ζωτικής σημασίας. Όσο και η τεράστια ευθύνη τόσο του Βουλευτή Φωκίδας όσο και των ομολόγων του, τουλάχιστον στη Στερεά!