“Σταματήστε την απαξίωση της Κοινωνικής Οικονομίας”

Επιστολή της Ένωσης  Φορέων Κοινωνικής Αλληλέγγυας Οικονομίας Στερεάς Ελλάδας στους Έλληνες ευρωβουλευτές

Αξιότιμες/οι κυρίες και κύριοι Ευρωβουλευτές,

Η Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία και η Κοινωνική Επιχειρηματικότητα έχουν σαν στόχο και καλούνται να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στην αντιμετώπιση οικονομικών, κοινωνικών και περιβαλλοντικών προβλημάτων που αναδεικνύονται από την πολύπλευρη κρίση (ιδιαίτερα και μετά την υγειονομική λόγω του COVID-19), όπως γίνεται στις χώρες της Ε.Ε. Συμβάλλουν στην ανάσχεση της ανεργίας με τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, στην υποστήριξη ευάλωτων και ειδικών ομάδων, την άρση φαινομένων κοινωνικού αποκλεισμού και περιθωριοποίησης, αλλά και στην αξιοποίηση τοπικών πλουτοπαραγωγικών πόρων, με την ανάδειξη των τοπικών προϊόντων, του πολιτισμού, του εναλλακτικού τουρισμού, της κυκλικής και πράσινης οικονομίας, κ.α., καθώς και στην προστασία του περιβάλλοντος. 

Όμως, στην Ελλάδα βρίσκονται, όπως πολύ καλά θα γνωρίζετε, σε τέλμα και σε πολύ χαμηλά επίπεδα και αυτό οφείλεται κυρίως:

1. Στην απουσία διαλόγου για την συνδιαμόρφωση δημόσιων πολιτικών

Η άρνηση και απουσία διαλόγου με ευθύνη της πολιτικής ηγεσίας του αρμόδιου Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων με θεσμικούς φορείς, όπως αποτελούν οι Ενώσεις του άρθρου 9 ν.4430/2016, για τη συνδιαμόρφωση δημόσιων πολιτικών είναι πλέον εμφανής και αποδεικτέα. Τελευταίο και χαρακτηριστικό παράδειγμα η αναιτιολόγητη εξαίρεση των Κοινωνικών Επιχειρήσεων από τη χορήγηση επιδόματος ειδικού σκοπού λόγω COVID-19 (ΚΥΑ 39162 ΕΞ 2020, ΦΕΚ Β’ 1457/16-04-2020), αν και διέθεταν τους επιλέξιμους ΚΑΔ, ανέστειλαν τη λειτουργία τους και φορολογούνται όπως ακριβώς όλες οι συμβατικές (ιδιωτικές) επιχειρήσεις.

Ο (κατ’ επίφαση) στρατηγικός σχεδιασμός και οι δημόσιες πολιτικές, όχι μόνο διαμορφώνονται με απόντα τα υποκείμενά τους, αλλά και οι όποιοι σχεδιασμοί από υπηρεσιακούς παράγοντες ουδόλως εφαρμόζονται (2012 και 2017). Αποτέλεσμα: Η μη ορατότητα του τομέα και από κρατικές ακόμα υπηρεσίες, η μη πληροφόρηση (αλλά και κατευθυνόμενη παραπληροφόρηση – απαξίωση), η έλλειψη εκπαίδευσης, υποστήριξης, κ.λ.π., ώστε να δημιουργηθούν εγχειρήματα και φορείς από ανέργους, νέους, ευπαθείς ομάδες και να συμβάλλουν στην επίλυση προβλημάτων ανεργίας, στην αειφόρο ανάπτυξη και στην κάλυψη τοπικών οικονομικών και κοινωνικών αναγκών.

2. Στο περιοριστικό θεσμικό πλαίσιο

Το ισχύον θεσμικό πλαίσιο στην Ελλάδα με τις αντιφάσεις και περιοριστικές διατάξεις που το χαρακτηρίζουν, αποτελεί τροχοπέδη, παρά εργαλείο προώθησής της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας. Ακόμα εκκρεμεί επί 4 χρόνια η έκδοση των προβλεπόμενων Υ.Α., γεγονός που τον καθιστά ουσιαστικά και πρακτικά ανενεργό σε βασικές διατάξεις του. Ενδεικτικά: 

 Στις διαδικασίες έναρξης, λειτουργίας, εποπτείας και ελέγχου, στο φορολογικό και ασφαλιστικό καθεστώς και στις μορφές άσκησης επιχειρηματικής δραστηριότητας κοινωνικών επιχειρήσεων.

 Στην μη σύγκληση της Εθνικής Επιτροπής για την Κοινωνική και Αλληλέγγυα Οικονομία (άρθρο 12) και της Συντονιστικής της Επιτροπής (άρθρο 13).

 Στη μη εναρμόνιση με τις σχετικές Ευρωπαϊκές Οδηγίες, π.χ. άρθρο 20 Οδηγίας 2014/24/ΕΕ, αναφορικά με τις Δημόσιες Συμβάσεις Κοινωνικής Αναφοράς.

 Στη μη εκπόνηση Εργαλείου Μέτρησης Κοινωνικού Αντικτύπου, ώστε να ισχυροποιήσει τους φορείς Κ.ΑΛ.Ο. στις δανειοδοτήσεις και να άρει περιορισμούς και γραφειοκρατικά εμπόδια στις δημόσιες προμήθειες και στις προγραμματικές συμβάσεις με την Τ.Α. και τους φορείς του ευρύτερου δημόσιου τομέα.

 Στην μη δημιουργία του νομοθετικά προβλεπόμενου και πολλάκις εξαγγελθέντος Ταμείου Κοινωνικής Οικονομίας.

3. Στην απουσία χρηματοδότησης 

Σύμφωνα με το Σχέδιο Δράσης για την Ανάπτυξη του Οικοσυστήματος Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας 2017-2023, έχουν ενταχθεί δράσεις (ΕΠΑΝΑΔ-ΕΔΒΜ, ΕΠΑΝΕΚ, ΠΕΠ, κ.λ.π.), που αφορούν την ενίσχυση της Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας και Κοινωνικής Οικονομίας, με προβλεπόμενους (λιμνάζοντες) πόρους ύψους 161.837.554,25 €. Το σημαντικότερο, δεν υπάρχει κάποιος σχεδιασμός, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τους φορείς Κ.ΑΛ.Ο. και τον κίνδυνο μη απορρόφησής τους.

Επιπλέον, η χρηματοδότηση από προγράμματα ανάπτυξης του ΕΣΠΑ, παραμένει κενό γράμμα για τις κοινωνικές επιχειρήσεις (αν και σε ορισμένα εντάσσονται ως δικαιούχοι), εξαιτίας των κριτηρίων που τίθενται, σε συνδυασμό με την μη πρόβλεψη της νομικής/θεσμικής διαφοροποίησής τους από άλλες επιχειρήσεις – δικαιούχους.

4. Στη δυσκολία δανειοδοτήσεων και στην έλλειψη εναλλακτικών εργαλείων χρηματοδότησης

Λόγω της μορφής τους, των στρεβλώσεων του ν. 4430/2016 και των κριτηρίων που θέτουν οι συστημικές τράπεζες, οι κοινωνικές επιχειρήσεις αποκλείονται από δανειοδοτήσεις ή παροχή εγγυήσεων. Επιπρόσθετα, δεν υπάρχει νομοθετική ρύθμιση για εναλλακτικές και ηθικές χρηματοδοτήσεις που, όπως πολύ καλύτερα γνωρίζετε, έχουν αναπτυχθεί στις χώρες της Ε.Ε. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, είναι αμφίβολο αν θα ωφεληθεί η κοινωνική επιχειρηματικότητα από το καθεστώς ενισχύσεων ύψους 2 δισ. ευρώ για τη στήριξη της ελληνικής οικονομίας στο πλαίσιο της έξαρσης του COVID-19 που ενέκρινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Αξιότιμες/οι κυρίες και κύριοι Ευρωβουλευτές,

Ο Επίτροπος Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων κος Nicolas Schmit, με το από 24.04.2020 έγγραφο στους Υπουργούς Εργασίας των Κρατών-Μελών, συστήνει τη στήριξη της Οικονομίας με την ταυτόχρονη διασφάλιση ότι οι επιχειρήσεις της κοινωνικής οικονομίας και οι οργανισμοί θα είναι καλά εξοπλισμένοι και υποστηριζόμενοι για να μπορούν να παίξουν τον κρίσιμο ρόλο τους στην διαχείριση και στην υπέρβαση της κρίσης της πανδημίας. Υπενθυμίζει ότι πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο της οικονομικής και κοινωνικής ανάκαμψης που χρειάζεται η Ευρώπη και προτρέπει τα κράτη-μέλη να υποστηρίξουν όλες τις μορφές Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας και Κοινωνικής Οικονομίας.

Με την εμπειρία που διαθέτετε, όσον αφορά την Κοινωνική Οικονομία και Κοινωνική Επιχειρηματικότητα σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, θεωρούμε καθοριστική τη συμβολή σας και προσβλέπουμε στην παρέμβασή σας, ώστε οι 1.450, περίπου, ενεργοί φορείς τους στην Ελλάδα να μην περιέλθουν σε μεγαλύτερη απαξίωση και οδηγηθούν εν τέλει στην εξαφάνισή τους.

Με εκτίμηση

Ο Πρόεδρος του Δ.Σ.

Γιάννης Β. Θεοδώρου

MSc, Social and Solidarity Economy