Επανακάμπτει στο προσκήνιο η ελληνική Χειροτεχνία

Μετά από προσπάθειες πολλών ετών το Υπουργείο Ανάπτυξης συγκρότησε Επιτροπή Χειροτεχνίας

Εν Δελφοίς, Έντυπη Έκδοση, 5 Ιουνίου

Της Αικατερίνης Πολυμέρου-Καμηλάκη*

Η άποψη ότι ο λαϊκός πολιτισμός είναι ζωντανός οργανισμός και όχι μουσειακό είδος αποτελεί εδώ και δύο τουλάχιστον δεκαετίες άποψη και διεθνών οργανισμών, όπως η UNESCO, η οποία με την σύμβαση του 2003 για την Άυλη Πολιτισμική Κληρονομιά υποδεικνύει στα κράτη μέλη την προστασία των παραδοσιακών τεχνικών, της διατροφής και των ποικίλων εκφάνσεων της πολιτισμικής τοπικότητας. Έτσι η ανάδειξη της παραδοσιακής κληρονομιάς ως πηγής έμπνευσης για τη σύγχρονη δημιουργία και ως μοχλού ανάπτυξης της χώρας, όπως προσδιορίζει από το 2003 η UNESCO (από το 2006 και η Ελλάδα με την σχετική σύμβαση), αποτελεί περισσότερο από ποτέ εθνική ανάγκη.

Τα μέλη της Επιτροπής Χειροτεχνίας στον απολογισμό της διετούς θητείας τους, αξιοποιώντας και την εμπειρία του ΕΟΜΜΕΧ, δεσμεύονται να έχουν τουλάχιστον το σύγχρονο Μητρώο των χειροτεχνών, πλαίσιο πιστοποίησης υλών και προϊόντων της χειροτεχνίας, ύλες με περιβαλλοντικό πρόσημο (φυτικές ίνες, οικολογικές βαφές κ.ά.), μια βάση δεδομένων για την παραδοσιακή τεχνογνωσία, πολλές νέες και καινοτόμες επιχειρήσεις, μια Σχολή πανεπιστημιακού επιπέδου για τις Εφαρμοσμένες Τέχνες (όχι για την ιστορική, αισθητική και γενικά αναδρομική μελέτη τους, αλλά για την σπουδή τους), χρησιμοποιώντας εκ νέου και με σύγχρονα εργαλεία τις παραδοσιακές πρακτικές. Αυτά θα είναι μια ουσιαστική συμβολή για το αύριο, βασισμένη στο θησαυρισμένο υλικό του χθες. 

Στόχος της Επιτροπής είναι η συγκρότηση ενός ευνοϊκού επιχειρησιακού οικοσυστήματος «χειροτεχνίας/ αγροτεχνίας + καινοτομίας» εντός του οποίου, με βάση το γνωσιακό απόθεμα από τη λαϊκή παράδοση και τη συνδρομή της επιστήμης και της τεχνολογίας, θα αναπτύσσονται επιχειρηματικές ιδέες που δημιουργούν νέα προϊόντα και υπηρεσίες με εξωστρέφεια και ανταγωνιστικότητα. Ο τομέας της οικονομίας, όπου η λαϊκή παράδοση δίνει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, είναι οι δημιουργικές βιομηχανίες (παραδοσιακές εφαρμοσμένες τέχνες).

Η Επιτροπή Χειροτεχνίας έχει επίσης την δέσμευση να προτείνει το πρόγραμμα συνεργασίας του Υπουργείου Ανάπτυξης με την Εθνική Επιτροπή για τον εορτασμό των διακοσίων χρόνων από την Εθνική Παλιγγενεσία προς την κατεύθυνση της αξιοποίησης του παραδοσιακού πολιτισμικού αποθέματος για την τοπική ανάπτυξη με την χρήση της σύγχρονης τεχνολογίας. Με αυτό το πνεύμα και με αυτές τις απόψεις για τις παραδοσιακές εφαρμοσμένες τέχνες (λαϊκή χειροτεχνία) θα προσπαθήσει να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις ενός τόσο σημαντικού εγχειρήματος.

Μέλη ανάμεσα σε άλλα είναι ο Γεώργιος Παναγιάρης, Καθηγητής και Πρόεδρος του Τμήματος Συντήρησης Αρχαιοτήτων και Έργων Τέχνης του Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής, η σύζυγος του Πρωθυπουργού, Μαρία Εύα Γκραμπόφσκι – Μητσοτάκη και Ευάγγελος Καραμανές, Διευθυντής του Κέντρου Έρευνας Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών

Η Επιτροπή θα ασχοληθεί με όλο το φάσμα της χειροτεχνίας, μεταξύ άλλων και με τους εξής:

• Αργυροχρυσοχοΐας – Χρυσοχοΐας (Αργυρά και χρυσά κοσμήματα και σκεύη που κατασκευάζονται με παραδοσιακές – χειροτεχνικές τεχνικές) 

• Μεταλλοτεχνίας (μεταλλοπλαστική, είδη διακόσμησης και χρήσης, χυτευτά ή από σφυρήλατο σίδερο, μπρούντζο, χαλκό ή άλλα κράματα, εκκλησιαστικά αντικείμενα)

• Χειροτεχνίας υφάσματος (Υφαντουργία, ταπητουργία κόμβων, σταμπωτά χειρός, μεταξοΰφαντά, ταπισσερί κιλιμιού) 

• Ξυλοτεχνίας (έπιπλα παραδοσιακής μορφής, διακοσμητικά ή χρηστικά είδη σκαλιστά, ξυλόγλυπτα ή στον τόρνο, εκκλησιαστική ξυλογλυπτική, σαγματοποιία, βαρελοποιία) 

• Κεραμικής – Αγγειοπλαστικής 

• Διακοσμητικής και βιοτεχνίας λειτουργικών αντικειμένων από όνυχα, στεατίτη, αλάβαστρο ή από λοιπές ορυκτές ύλες 

• Αγιογραφίας, Ζωγραφικής και Διακόσμησης επί διαφόρων υλών 

• Χειροπλεκτικής, Χειροκεντητικής, Δαντελοπλεκτικής 

• Ραπτικής (ραπτική παραδοσιακών στολών, ενδυμασιών και αμφίων) 

• Δερματοτεχνία (χειροποίητα δερμάτινα είδη δώρων, αντικείμενα οικιακής και ατομικής χρήσης, χειροποίητη βιβλιοδεσία)

• Ψαθοπλεκτικής (καλαθοπλεκτική, είδη επίστρωσης, διακοσμητικά και λειτουργικά είδη από ψάθα) 

• Σμαλτοτεχνίας 

• Χαρακτικής επί λίθου και άλλων υλών

• Κατασκευής μουσικών οργάνων από φυσικές πρώτες ύλες 

• Μπατίκ 

• Κατασκευής Ψευδοκοσμήματος 

• Διακόσμησης επί Αγγειοπλαστικής 

• Κατασκευής Κούκλας και χειροποίητων Παιχνιδιών 

• Υαλουργίας τέχνης (φυσητά, βιτρώ κλπ) 

• Κηροπλαστικής τέχνης 

• Ψηφιδωτών 

• Τεχνητών ανθέων πλην πλαστικών 

• Ανθοδετικής αποξηραμένων ανθέων

• Καλλιτεχνικών ειδών από χαρτί 

Κατασκευών από χάντρες κλπ.

* Η Αικατερίνη Πολυμέρου- Καμηλάκη είναι μέλος της Επιτροπής «Ελλάδα 2021», π. Διευθύντρια του Κέντρου Έρευνας Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών και ορίστηκε ως Πρόεδρος της Επιτροπής Χειροτεχνίας