Μεταλλευτικά τέλη: Όταν το έλασσον προκρίνεται του μείζονος

Του Ηλία Τσίγκα

Την αύξηση, για την ακρίβεια τον διπλασιασμό, των μεταλλευτικών τελών προς τον Δήμο Δελφών από την κυβέρνηση αιτείται ο Παναγιώτης Ταγκαλής, όπως σημειώνει ρεπορτάζ της σημερινής Εν Δελφοίς, που δημοσιεύεται σε άλλο σημείο της έκδοσής μας. Το αίτημα αυτό διατυπώνεται με αναλυτική επιστολή του Δημάρχου Δελφών προς τον Υπουργό Περιβάλλοντος και συνοδεύεται από εκτενή επιχειρηματολογία.

Πρόκειται για μια εξέλιξη θετική για τα συμφέροντα του Δήμου. Τυχόν αίσια έκβαση της διεκδίκησης αυτής θα προσθέσει πόρους στις κοινότητες μεταλλευτικού ενδιαφέροντος και θα λειτουργήσει μέχρι ενός (μικρού, βέβαια, και σε κάθε περίπτωση βαθμού) αποσβεστικά των βαρών που υφίστανται περιβαλλοντικά. Κάτι που διαχέεται όχι μόνο στην αειφορία των περιβάλλοντων χώρων στις κοινότητες αυτές, αλλά επιδρά άμεσα κατά αρνητικό τρόπο στην παραγωγή του πρωτογενούς τομέα και δρα ανταγωνιστικά στις δυνητικές προοπτικές ανάπτυξης πρωτοβουλιών εναλλακτικού τουρισμού και εν γένει εναλλακτικής χωρικής ανάπτυξης. Ζήτημα που όσο και αν έχει καθυστερήσει δεν μπορεί παρά αργά ή γρήγορα να απασχολήσει τις τοπικές κοινωνίες και να εγγραφεί κεντρικά στην ατζέντα του διαλόγου στη δημόσια σφαίρα.

Ωστόσο, δυο παρατηρήσεις είναι καίριες στο ζήτημα αυτό. Κατά πρώτον, στην επιστολή Ταγκαλή αναγνωρίζεται ότι μεγάλο τμήμα της εδαφικής επικράτειας του Δήμου είναι αποκλειστικής μεταλλευτικής δραστηριότητας, όπως ορίζει το εν ισχύι χωροταξικό πλαίσιο. Η ανατροπή του, ωστόσο, και ο αποχαρακτηρισμός από την αποκλειστική μεταλλευτική διάσταση αποτελεί ένα από τα κεντρικά ζητούμενα της περιοχής, προκειμένου να αρθεί ο ανταγωνιστικός χαρακτήρας μιας φθίνουσας δραστηριότητας, όπως η μεταλλεία, απέναντι σε άλλα συγκριτικά αναπτυξιακά πλεονεκτήματα του τόπου που, λόγω ακριβώς αυτού του ανταγωνισμού, τελούν επί χρόνια αναξιοποίητα και εν υπνώσει.

Τυχόν ικανοποίηση από πλευράς κυβέρνησης του αιτήματος Ταγκαλή δεν μπορεί παρά να επηρεάσει αρνητικά τη στόχευση αυτή και θα διαιωνίσει τις συνθήκες στασιμότητας της περιοχής, του αξιοβίωτου του τόπου και των βιοτικών προοπτικών των κατοίκων του!

Από την άλλη, διεκδικείται το έλασσον και παρακάμπτεται το μείζον. Αν κάτι πρέπει να αποτελεί βασικό στόχο της περιοχής, αυτό είναι η δραστική αύξηση των μισθωμάτων που καταβάλλουν οι εκμεταλλεύτριες εταιρείες προς το κράτος και τους δήμους. Είτε αυτό λέγεται εξορύξεις, είτε ανεμογεννήτριες είτε ιχθυοκαλλιέργειες. Ο Δήμος, και το ελληνικό κράτος γενικότερα, αποτελούν κατ ουσίαν συνεταίρους στις επιχειρηματικές δραστηριότητες αυτές. Κι αυτό γιατί διαθέτουν την πρώτη ύλη, το περιβάλλον.

Οι συμφωνίες και οι κείμενες διατάξεις όμως που επιτρέπουν την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων αυτών είναι καθαρά αποικιοκρατικού χαρακτήρα, καθώς προβλέπουν ψιχία ως αντιστάθμισμα στην Πολιτεία και στην τοπική αυτοδιοίκηση, επιτρέποντας στις εκμεταλλεύτριες εταιρείες ακόρεστη συσσώρευση αφήνοντας πίσω τους όχι μόνο περιβαλλοντικά συντρίμμια αλλά και ακύρωση άλλων δυνητικών αναπτυξιακών πόρων του τόπου. Με τις ευλογίες διαχρονικά κυβερνήσεων και αυτοδιοικητικών αρχών.

Στη Γερμανία, για να δώσουμε μόνο ένα παράδειγμα, οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοίκησης αποτελούν αυτοδίκαια ισχυρό μέτοχο, της τάξης του 25%, στις επιχειρήσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας μεγάλης ανάπτυξης ακριβώς επειδή προσφέρουν το εδαφικό πεδίο.  

Το να βγαίνει, επομένως, ένα ποσό από την τσέπη της κυβέρνησης και να μπαίνει στην τσέπη άλλου φορέα της γενικής κυβέρνησης (Δήμος) δεν είναι τίποτα άλλο παρά μια ανακυκλωτικού χαρακτήρα κίνηση στο πλαίσιο και τη λογική του εντός και επί τα αυτά. Καλοδεχούμενη ίσως και μέχρι ενός σημείου αλλά ως εκεί, αφού δεν απαντά στα πραγματικά συμφέροντα ούτε του δημοσίου ούτε των τοπικών κοινωνιών ούτε των κοινοτήτων…