‘Άγχος και μυοσκελετικοί πόνοι

Η Εταιρία Κοινωνικής Ψυχιατρικής Π. Σακελλαρόπουλος ξεκίνησε να προσφέρει τις υπηρεσίες στο Νομό Φωκίδας το 1981 και από τότε βρίσκεται κοντά στην τοπική κοινότητα. Στην Άμφισσα υπάρχει το Οικοτροφείο για άτομα με βαριά νοητική υστέρηση «Ευρύκλεια» και οκτώ προστατευμένα διαμερίσματα διάσπαρτα σε όλη την πόλη. Επιπλέον, στην Άμφισσα εδρεύει η Κινητή Μονάδα Ν. Φωκίδας, η οποία απευθυνόμενη στο γενικότερο πληθυσμό στοχεύει στην πρόληψη της ψυχικής νόσου, την ενημέρωση για θέματα ψυχικής υγείας και την έγκαιρη παρέμβαση. 

Στο παρόν άρθρο η Φυσικοθεραπεύτρια κα Αναστασία Παπαθανάση γράφει για τη στήλη μας «ΨυχοΛογώντας», προκειμένου να μας εξηγήσει πώς διάφοροι μυοσκελετικοί πόνοι που μπορεί να βιώνουμε ενδεχομένως να σχετίζονται με το άγχος ή να πυροδοτούνται από αυτό. Πιο συγκεκριμένα η κα Παπαθανάση αναφέρει τα παρακάτω: 

Το άγχος αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής, το οποίο μακροχρόνια μπορεί να προκαλέσει προβλήματα υγείας σωματικά και ψυχικά. Τα τελευταία χρόνια οι ασθενείς που υποφέρουν από μυοσκελετικούς πόνους αυξάνονται συνεχώς. Συνήθως παραπονιούνται για πόνους στους μύες και στις αρθρώσεις,  οι οποίοι μπορεί να εμφανίζονται σε όλο το σώμα και να είναι παροδικοί ή να διαρκούν για μεγάλο χρονικό διάστημα ακόμα και μετά την επούλωση των ιστών.

Σύμφωνα με την ΙASP,  (International Association for the Study of Pain), ως πόνος ορίζεται οποιαδήποτε «συναισθηματική και αισθητηριακή εμπειρία που συνδέεται με πραγματική ή πιθανή ιστική βλάβη». Όταν ο πόνος παραμένει για μεγάλο χρονικό διάστημα, αυξάνει την συναισθηματική φόρτιση και η συναισθηματική φόρτιση  αυξάνει τον σωματικό πόνο. Πρόκειται για έναν φαύλο κύκλο ο οποίος επηρεάζει αρνητικά την καθημερινότητα του ασθενή με αποτέλεσμα  να έχει μειωμένη απόδοση στη δουλειά, να νιώθει κόπωση, να έχει ανήσυχο ύπνο, έλλειψη συγκέντρωσης, μειωμένες δραστηριότητες.

Σε συνθήκες στρες, οι μύες συσπώνται, δηλαδή «σφίγγουν». Αν η σύσπαση αυτή παραμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα τότε αυτό μπορεί να οδηγήσει σε πονοκεφάλους, πόνο στην κροταφογναθική άρθρωση, στους ώμους, στον αυχένα, στη μέση κ.ά. Αυτό συμβαίνει διότι  ο εγκέφαλος  εκείνη τη στιγμή αισθάνεται ότι απειλείται και για να μας προστατεύσει, δέχεται μηνύματα κινδύνου. Έτσι  ενεργοποιείται το συμπαθητικό νευρικό σύστημα και το αντανακλαστικό μάχης –φυγής (flight or fight Response). Η ενεργοποίηση αυτή, απελευθερώνει ορμόνες οι οποίες προκαλούν μια σειρά από παρενέργειες στον οργανισμό αυξάνοντας την μυϊκή ένταση και τις φλεγμονές .

Η ένταση των μυών σε καταστάσεις άγχους είναι πολύ μεγάλη και τα άτομα που βρίσκονται συνεχώς σε διαρκή κατάσταση άγχους έχουν περισσότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν μυοσκελετικά προβλήματα. Συνήθως αναζητούν συνεχώς Ιατρική βοήθεια και συνοδεύονται από πολλές εξετάσεις (ακτινογραφίες, μαγνητικές) οι οποίες δεν αντιστοιχούν στα συμπτώματα που περιγράφουν. Παρόλα αυτά, ο πόνος που νιώθουν είναι αληθινός διότι το σύστημα  είναι  συνεχώς σε κατάσταση «μόνιμου συναγερμού» και ο πόνος εκδηλώνεται σε περιοχές που ο εγκέφαλος είχε καταγράψει παλαιότερα ως επώδυνες. Ακόμα και αν δεν υπάρχει κάποιος τραυματισμός, ο εγκέφαλος μπορεί να παράγει πόνο επειδή εμείς τον πυροδοτούμε με αρνητικά συναισθήματα .

Πολύ απλά, πονάμε διότι ο εγκέφαλος αισθάνεται ότι απειλείται το σώμα.

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι να διαχειριστούμε το άγχος για να μειώσουμε αλλά και να προλάβουμε τα συμπτώματα που προκαλεί στο σώμα μας. Οι συμβατικές θεραπείες περιλαμβάνουν:

Συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία –  Η Ψυχοθεραπεία  μέσω διάφορων τεχνικών προσεγγίσεων, βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τα συναισθήματα μας, και να  απελευθερώσουμε τον φόβο, την θλίψη, τον θυμό. 

Φαρμακευτική αγωγή  – Η αγχολυτική φαρμακευτική αγωγή  μπορεί να βοηθήσει στην μείωση των συμπτωμάτων του φόβου και της ανησυχίας. Η φαρμακευτική αγωγή συνδυασμένη με τη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία, φέρνει πιο μακροχρόνια θετικά αποτελέσματα. 

Θεραπευτική μάλαξη, φυσικά μέσα και τεχνικές κινητοποίησης – Ο στόχος εδώ είναι η μείωση της φλεγμονής, η αύξηση της αιματικής ροής και η βελτίωση της λειτουργικότητας του πάσχοντος ώστε να επανέλθει στην καθημερινότητά του.   

Clinical pilates – Τα τελευταία χρόνια είναι η πιο διαδεδομένη μορφή άσκησης για άτομα με μυοσκελετικά  προβλήματα με άμεσα και εντυπωσιακά αποτελέσματα. Στην ουσία, δεν πρόκειται για απλές ασκήσεις αλλά για μια ακολουθία απόλυτα ελεγχόμενων κινήσεων, οι οποίες όταν εκτελούνται είναι απόλυτα ασφαλείς τόσο σε οξύ όσο και σε χρόνιο πόνο. 

Yoga Nidra – Έχει χαρακτηριστεί ως η πιο βαθιά τεχνική χαλάρωσης και σύμφωνα με έρευνες και μελέτες έχει πολλαπλά οφέλη στο νευρικό και ανοσοποιητικό σύστημα. Συνιστάται σε όποιον θέλει να μειώσει την ένταση και το στρες της καθημερινότητας.

 Εργονομία και σωστή στάση σώματος –  Η  Εργονομία περιλαμβάνει συμβουλές για το πως μπορούμε να χρησιμοποιούμε σωστά εργαλεία και συσκευές ώστε να εργαζόμαστε σε ένα αρμονικό περιβάλλον χωρίς να ταλαιπωρείται το σώμα μας 

Υγιεινή διατροφή – Η σωστή διατροφή  μπορεί  να μειώσει τα επίπεδα των ορμονών του στρες, αλλά και να ενισχύσει το ανοσοποιητικό σύστημα. 

Αυτό που έχει σημασία να καταλάβουμε είναι ότι όσο  και αν θέλουμε να θεραπεύσουμε το σώμα μας αν δεν αναζητήσουμε την πραγματική αιτία, αυτό δεν θα θεραπευτεί ποτέ .

Οφείλουμε να σεβόμαστε την ψυχή και το σώμα μας διότι όπως ξέρουμε 

«κάθε ασθένεια ξεκινά πρώτα από την ψυχή και μετά καταλήγει στο σώμα, και όταν δεν μιλάει το στόμα, μιλάει το σώμα».

 Αναστασία Παπαθανάση, Φυσικοθεραπεύτρια 

         Ελένη Χατζοπούλου,  Ψυχολόγος