Τριτοβάθμια Εκπαίδευση: Μονόδρομος (ευτυχώς) για τη Φωκίδα!

Γράφει ο Ηλίας Τσίγκας

Πριν ενάμιση χρόνο η Εν Δελφοίς έγραφε αναφορικά με το ζήτημα των άρτι ιδρυθέντων τμημάτων του Γεωπονικού στην Άμφισσα: “Ο πρώην Βουλευτής τα έφερε, ο νυν να τα κρατήσει”. Η αποστροφή αυτή περιέγραφε με απόλυτη σαφήνεια τα συμφέροντα της περιοχής πάνω στο θέμα της ύπαρξης και λειτουργίας τμημάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην πόλη και το νομό γενικότερα. 

Σχετικά με τον άμεσο κίνδυνο τερματισμού σε προβλεπτό χρονικό διάστημα και του ήδη λειτουργούντος τμήματος “Περιφερειακής και Οικονομικής Ανάπτυξης” του Γεωπονικού στην Άμφισσα -κι ενώ το δεύτερο με δεν λειτούργησε ποτέ- και σε συνδυασμό παράλληλα με το ζήτημα της δυνατότητας ή μη κτήσης πτυχίου από τους φοιτητές του τμήματος ΔΟΕΠΤΜ του πρώην ΤΕΙ Στερεάς Ελλάδας έχει στηθεί -για μια φορά ακόμα, τη νιοστή την τελευταία εικοσαετία- μια διελκυστίνδα πολιτικής αντιπαράθεσης και αποκόμισης πολιτικών εντυπώσεων και οφελών ανάμεσα στο Βουλευτή, τις τοπικές οργανώσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης και της αυτοδιοίκησης. 

Μια τοπική εφημερίδα ωστόσο, της οποίας βασική αποστολή και λόγος ύπαρξης είναι η προάσπιση των συμφερόντων της τοπικής κοινωνίας ανεξάρτητα από το ποιο κόμμα ή ποιος Δήμαρχος τα εξυπηρετεί καλύτερα, στέκεται πέραν των εφήμερων κομματικών αντιπαραθέσεων και έχει μπροστά της τη μεγάλη εικόνα. Και αυτή στην περίπτωσή μας είναι η ζωτική, καλύτερα θα λέγαμε υπαρξιακή, ανάγκη της παραμονής των τμημάτων και της ανάληψης των πρωτοβουλιών εκείνων που θα εγγυηθούν την δραστική βελτίωση της λειτουργίας τους. Και οι λόγοι που συνηγορούν στον μονόδρονο αυτό είναι συντριπτικοί!

Κατ αρχάς, ο νόμος για την πρροστασία του “Δελφικού Τοπίου”, που έγινε νόμος του κράτους το 1980 επί κυβέρνησης Ράλλη. Για δεκαετίες η ντόπια πολιτική ελίτ, επιχειρώντας να αποσείσει από πάνω της τις απαράγραπτες ευθύνες της για την πολυεπίπεδη καθίζηση του τόπου, καλλιέργησε με σχετική επιτυχία το μύθο ότι ο νόμος αυτός είναι εκείνος που “έθαψε” τις αναπτυξιακές προοπτικές του τόπου, καθώς δεν επέτρεψε την εγκατάσταση μεταποιητικών μονάδων στην περιοχή. Στην πραγματικότητα, ο νόμος αυτός προφύλαξε την περιοχή από μια λάθος αναπτυξιακή κατεύθυνση. Κι αυτό γιατί στο πλαίσιο της πανευρωπαϊκής αποβιομηχάνισης -που έπληξε βέβαια και την Ελλάδα- στο πλαίσιο της μεταφορντικής ρύθμισης, άξιος λόγου δευτερογενής τομέας στη Φωκίδα δεν επρόκειτο να δημιουργηθεί ποτέ, υπήρχε δεν υπήρχε ο νόμος για το “Δελφικό Τοπίο”.

Αντίθετα, υποδείκνυε -και υποδεικνύει ακόμα, και ορθότατα- ως κομβική αναπτυξιακή επιλογή για την περιοχή την παιδεία και τον πολιτισμό. Τα τελευταία χρόνια, με διάφορες αφορμές και για διάφορους λόγους, από την περιοχή έχουν περάσει πολλοί καταξιωμένοι πανεπιστημιακοί. Όλοι τους εκδηλώνουν την μέγιστη απορία τους πως η περιοχή των Δελφών ευρύτερα δεν έχει συνδεθεί με την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ο συγκεκριμένος νόμος αποτελεί καταλυτικό επιχείρημα στα χέρια των αιρετών της περιοχής διαχρονικά, του οποίου όμως η επίκληση απουσιάζει περίπου παντελώς από την επιχειρηματολογία τους. Γιατί, άραγε;

Άλλωστε, ενισχυτικά στο σοβαρό αυτό τεκμήριο προστίθενται και οι υπόλοιποι περιοριστικοί νόμοι και ζώνες προστασίας που περιβάλλουν το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος της Φωκίδας. Η αντιστάθμιση των περιορισμών αυτών, που επιβάλλεται να ισχύουν στην πράξη και όχι να γίνονται αντικείμενο καταπάτησης απο μεταλλευτικά και αιολικά συμφέροντα, αναπόδραστα συντελεί και αυτή στην επιλογή της επένδυσης για την περιοχή στην Παιδεία και τον Πολιτισμό. Και κορωνίδα σε αυτή την κατεύθυνση δεν μπορεί να είναι άλλη από τη λειτουργία ισχυρού πόλου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στην περιοχή.

Η εποχή που διανύουμε εδώ και καιρό έχει χαρακτηριστεί ως εποχή της Γνώσης. Η τελευταία αποτελεί πια το κύριο αναπτυξιακό όχημα και το πλέον πολύτιμο κεφάλαιο για όποιον το κατέχει. Ή για όποιον το διεκδικεί. Στην εποχή της Γνώσης ανελαστική προϋπόθεση τοπικής και χωρικής ανάπτυξης είναι η καινοτομία και η άντληση τεχνογνωσίας από ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα. Ενδεικτικά, η Περιφέρεια Στερεάς είναι η μόνη που δεν διαθέτει πανεπιστήμιο και αυτό εξηγεί σε μεγάλο βαθμό γιατί βρίσκεται στον πάτο στον τομέα της καινοτομίας στην Ελλάδα (και βέβαια στην Ευρώπη). Πραγματικότητα που μέρα με τη μέρα βαθαίνει τα αναπτυξιακά χάσματα σε σύγκριση με άλλες περιφέρειες, οι οποίες με την ώθηση των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων που φιλοξενούν έχουν ταχύνει το βήμα, καθιστώντας τη Στερεά “το τρένο που έβλεπε τα άλλα τρένα να περνούν”! 

Ας αντιληφθεί, επομένως, καθένας ποια τα οφέλη που μπορούν να έχουν οι δήμοι της περιοχής από την επιστημονική συνέργεια μιας γερής Πανεπιστημιακής Σχολής ως προς την τεκμηρίωση, την επικαιροποίηση και την προώθηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της περιοχής. Ας αντιληφθεί καθένας τα οφέλη για τομείς όπως η ελαιοκαλλιέργεια, η διαχείριση του κορινθιακού, ο εναλλακτικός τουρισμός στο ορεινό τόξο της Φωκίδας και όχι μόνο, η αξιοποίηση των παραγώγων του πρωτογενούς τομέα (πχ αρωματικά βότανα Παρνασσού), η ενέργεια, ο κατσίγαρος του ελαιώνα, η διαχείριση της κλιματικής αλλαγής και άλλα πολλά. Τη στιγμή που ανάλογα ζητήματα σε άλλες περιφέρειες είναι από καιρό τροχοδρομημένα. Τουλάχιστον σε τεκμηριωτικό/ακαδημαϊκό επίπεδο. Γιατί το ζήτημα της πολιτικής βούλησης και της πρόσκρουσης των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της Φωκίδας σε συγκεκριμένα ολογοπωλιακά συμφέροντα είναι άλλο θέμα…

Η αποκέντρωση στην εποχή της Γνώσης επιβάλλεται να ξεκινήσει από την πανεπιστημιακή παιδεία. Και στην Ελλάδα. Γιατί το μοντέλο των περιφερειακών πανεπιστημίων είναι καθεστώς σε όλη την Ευρώπη, για τους λόγους που περιληπτικά αναπτύξαμε πιο πάνω.  Τελος, η οικονομική διάσταση είναι ένα άλλο μεγάλο θέμα που απαιτεί ξεχωριστό κείμενο. Ιδίως όταν μιλάμε για ερημοποιημένες οικονομικά και κοινωνικά περιοχές όπως η Φωκίδα και ιδίως όταν μιλάμε για εποχές πλέον συστηματικής και συστημικής (δομικής) οικονομικής κρίσης…