Να μπει, επιτέλους, τέρμα στο “χτικιό”!

Γράφει ο Ηλίας Τσίγκας

Το κλίμα του πλανήτη άλλαζε και στο παρελθόν.  Είναι αυτό που ονομάζουμε κλιματική μεταβλητότητα ή, επί το συνηθέστερο, κλιματική αλλαγή. Μιλάμε για ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή και όχι για απλή κλιματική μεταβλητότητα.

Οι συνέπειες είναι ήδη εμφανείς τόσο στη Φωκίδα ειδικότερα όσο και στη Στερεά Ελλάδα γενικότερα. Ασύμμετρες πυρκαγιές το καλοκαίρι που σχετίζονται φυσικά με την εγκατάλειψη της υπαίθρου και  την ύπαρξη  περισσότερης  καύσιμης  ύλης, διαρκείς μεταπτώσεις από χιονόπτωση σε αιθρία το χειμώνα, καταστροφικές πλημμύρες σε οποιοδήποτε σημείο του έτους, ακόμα και το θέρος (βλ. Εύβοια τον Αύγουστο), με καταστροφικά αποτελέσματα σε ανθρώπινες ζωές και περιουσίες. Ζούμε παρατεταμένα εδώ και χρόνια στην κοινωνία της διακινδύνευσης, όπως την προσδιόρισε ο Ούλριχ Μπεκ. Τη στιγμή βέβαια που οι πιο ακραίες ανισότητες της νεωτερικότητας που βιώνουμε σήμερα θα επιταθούν ως συνέπεια της κλιματικής αλλαγής. 

Σε αυτό το φόντο που περιγράφηκε σε απολύτως αδρές γραμμές εκτυλίσσεται εδώ και χρόνια μια διεθνής δημόσια συζήτηση για την ανάσχεση του φαινομένου. Στη συζήτηση βέβαια τον τόνο δίνουν συμφέροντα που έχουν οικονομική ισχύ και επιδιώκουν να ελέγξουν ένα μεγαλύτερο «κομμάτι από την ενεργειακή οικονομική πίτα”, επιχειρώντας να στρέψουν την προσοχή στη λεγόμενη “πράσινη ανάπτυξη”, που θα εγγυάται την μεγέθυνση και τη συσσώρευση “προστατεύοντας” ταυτόχρονα το οικοσύστημα. 

Επιδίωξη όλως αντιφατική, αφού κάθε μορφής ανάπτυξη είναι επιβαρυντική για το περιβάλλον, επιβεβαιώνοντας το “παράδοξο του Jacobs” σύμφωνα με το οποίο οποιαδήποτε τεχνολογική βελτίωση προκαλεί μείωση της κατανάλωσης των πόρων, προκαλεί ταυτόχρονα αύξηση της κατανάλωσης του προϊόντος, η οποία αναιρεί τα περιβαλλοντικά οφέλη της μείωσης. Έτσι, π.χ. τοποθετούμε λαμπτήρες οικονομίας, αλλά ανάβουμε περισσότερα φώτα και για περισσότερη ώρα ή μειώνονται οι εκπομπές ρύπων και η κατανάλωση καυσίμου, αλλά στη συνέχεια χρησιμοποιούμε το αμάξι για πολύ περισσότερο χρόνο. 

Το μεγαλύτερο από τα ζητήματα, και το πλέον επώδυνο, είναι οι βιομηχανικές ανεμογεννήτριες. Που κατακλύζουν πια τη Στερεά Ελλάδα και τη Φωκίδα με τρόπο σχεδόν μη αναστρέψιμο και προς ζημία άλλων αναπτυξιακών προοπτικών. Που μπορεί να μην έχουν αξιοποιηθεί όπως θα έπρεπε, δεν παύουν όμως να είναι αξιοποιήσιμες. Και το αίτημα για αξιοποίηση να είναι κεντρικό ζητούμενο του προβλεπτού μελλοντος. 

Οι ΑΠΕ είναι κάτι καλό. Δίνουν καθαρή ενέργεια. Όμως θα πρέπει να υπάρχει σχεδιασμός. Δεν έχει νόημα να καταστρέφουμε δάση για να βάζουμε σε βουνά ανεμογεννήτριες, όταν πρέπει να προστατεύουμε τη βιοποικιλότητα και να φυτεύουμε δέντρα. Δεν πρέπει, πολύ περισσότερο, να αχρηστεύεται παραγωγική αγροτική γη, καταργώντας μια πλουτοπαραγωτική πηγή που είναι υπό σωστό σχεδιασμό σε θέση όχι μόνο να βάλει φρένο στην απερημοποίηση της περιφέρειας αλλά να την αναστρέψει. 

Τα δεδομένα αυτά έχουν γίνει αντιληπτά από τις τοπικές κοινωνίες σε όλη την Ελλάδα. Και στη Στερεά, όπου η πολιτική Μπακογιάννη τα αμέσως προηγούμενα χρόνια προσέφερε γη και ύδωρ στις εταιρείες αυτές υποθηκεύοντας το μέλλον της. Κι έχουν γίνει αντιληπτές και στη Φωκίδα. Το κίνημα εναντίον των ΒΑΠΕ και του ζοφερού μέλλοντος που “εγγυώνται” στην Ελλάδα της περιφέρειας είναι το πλέον ενεργό και δυναμικό αυτή τη στιγμή στη χώρα. Και η απόρριψη της ανεξέλεγκτης εγκατάστασής τους εξαιρετικά πλειοψηφική. Αυτό αποδεικνύεται από τις ομόφωνες αποφάσεις των δημοτικών συμβουλίων που έρχονται σωρηδόν τους τελευταίους μήνες από όλη τη Στερεά.

Αποφάσεις που προέρχονται από τη βαθιά τοπική κοινωνία και αναγκάζουν τις δημοτικές αντιπροσωπείες εκούσες-άκουσες να ευθυγραμμιστούν με τη βούλησή τους και τις τελευταίες με τη σειρά τους πιέζουν και εξωθούν το περιφερειακό συμβούλιο Στερεάς, ιδίως την συνέχεια Μπακογιάννη στην περιφερειακή Αρχή, το Φάνη Σπανό, να συγκρουστεί με τον εαυτό της για λόγους πολιτικής επιβίωσης και να κηρύξει τον “ανένδοτο” στην εξακολούθηση της ασύστολης διασποράς γιγαντιαίων ανεμογεννητριών στα βουνά της πλέον επιβαρυμένης περιφέρειας της χώρας.

Το αισιόδοξο είναι ότι η κοινή γνώμη έχει αντιληφθεί και έχει εμπεδώσει την απειλή αν διαιωνιστεί η σημερινή κατάσταση. Η λύση για την αλλαγή του ενεργειακού προτύπου δεν είναι οι ΒΑΠΕ. Είναι πρωτίστως η μικρότερη κατανάλωση ενέργειας, είτε αυτή είναι πράσινη είτε κόκκινη είτε εμπριμέ. Από εκεί και πέρα η στροφή αυτή επιβάλλεται να συνεχιστεί μέσα και από τα μικρής κλίμακας φωτοβολταϊκά και από τη δραστική ενίσχυση του ενεργειακού συστήματος τοπικής εμβέλειας στο πλαίσιο της μετάβασης στον παραγωγό/καταναλωτή και στην κατανεμητική ενέργεια με στόχευση την ενεργειακή αυτονομία και την ταυτόχρονη απομείωση των ενεργειακών ανισοτήτων και της εντεινόμενης ενεργειακής φτώχειας. 

Η κατεύθυνση αυτή, δυστυχώς, είναι ασύμβατη με τις προτεραιότητες από πλευράς κυβέρνησης. Αυτό αποδεικνύει η εχθρότητα απέναντι στις ενεργειακές κοινότητες, δίνοντας απόλυτη προτεραιότητα στα μεγάλα ενεργειακά συμφέροντα και βάζοντάς τους στην ουσία dead line ως το τέλος του χρόνου. Με αυτό το δεδομένο, το “αντάρτικο” Σπανού απέναντι στις ΒΑΠΕ έχει μεγάλο ενδιαφέρον το προσεχές διάστημα…