Η συμβολή της Μουσικής στην ψυχική υγεία

«Η ζωή, ο θάνατος κι αναμεσίς η Τέχνη»

Νίκος Εγγονόπουλος

Της Ελένης Ιντέρνου*

Η Μούσα Ευτέρπη, μια από τις 9 κόρες του Δία και της Μνημοσύνης θεωρούνταν η προστάτιδα της Μουσικής. Στην Αρχαία Ελλάδα για την μουσική η λέξη  Ήθος είχε ιδιαίτερη βαρύτητα. Ο Πλάτωνας στην Πολιτεία του επισημαίνει την ηθική αξία της Μουσικής ενώ και ο Αριστοτέλης συσχετίζει την Μουσική με την ηθική διάπλαση του Ανθρώπου. Κατά τον Πυθαγόρα ‘η μουσική ξυπνά στην καρδιά τον πόθο των ωραίων πράξεων’.

Η Μουσική έχει δύναμη. Επιδρά άμεσα στον υποθάλαμο του ανθρώπινου εγκεφάλου. Έρευνες πολλών ετών έχουν αποδείξει το πόσο μπορεί να ευεργετηθεί ο άνθρωπος μέσω της μουσικοθεραπείας!

Από προσωπική εμπειρία έχω παρατηρήσει πως η μελωδία , ο ρυθμός ενός τραγουδιού, αντηχούν μέσα στην ψυχή του καθενός, είτε είναι ενήλικας είτε παιδί, με διαφορετικό τρόπο διεγείροντας ή ξυπνώντας μνήμες και συναισθήματα τα οποία αρκετές φορές δεν μπορούν εύκολα να εκφραστούν με λόγια. Η αντίδρασή σε ένα νανούρισμα, σε ένα μοιρολόι, σε εμβατήριο ή σε ένα τραγούδι που μιλάει για την ξενιτιά φέρνουν αντίστοιχα χαρά, μελαγχολία, ελπίδα στο βλέμμα ενώ σταδιακά και το σώμα αλλάζει θέση, αντιδρά και συμμετέχει σε αυτό που ‘ακούει’. Επίσης παρατήρησα την λυτρωτική επίδραση που ασκεί στους ανθρώπους με ψυχική διαταραχή στην έκθεσή τους σε συγκεκριμένα ακούσματα, επιλεγμένα με πολλή προσοχή! Η μουσική κατά τον Πίνδαρο ‘θέλγει κι αυτόν τον μάλιστα τεταραγμένο τας φρένας’.

 Κατά την διάρκεια των ομαδικών μαθημάτων, δεν θα ξεχάσω την ζεστή φωνή αυτών των ανθρώπων, την συγκίνηση στα μάτια τους, την σιωπή, το γέλιο… την όρεξη να συμμετέχουν αυθόρμητα. Ακόμα αντηχεί στα αυτιά μου το τραγούδισμα του κ. Κώστα και του κ. Θανάση, της Όλγας, είναι κάτι που το κρατάω μέσα μου φυλαχτό. 

 Άγνωστοι άνθρωποι μεταξύ μας κι όμως στις συναντήσεις μας, μέσα από τον ήχο της φωνής μου που μπλέκονταν με τον δικό τους δημιουργήθηκε άμεσα ένα κλίμα εμπιστοσύνης, ηρεμίας, αλληλοκατανόησης μέσω ενός μυστικού κώδικα  που η μουσική δημιουργεί. Κατά τον Πλάτωνα ‘ η μουσική και ο ρυθμός βρίσκουν το δρόμο τους προς τα πιο απόκρυφα μέρη της ψυχής’.

Αισθάνομαι τυχερή που είχα την ευκαιρία να βιώσω την επίδραση της Τέχνης που υπηρετώ σε τόσους ανθρώπους και ιδιαίτερα σε κείνους που εξαιτίας του ότι δεν είχαν κάποια πρότερη εμπειρία αφέθηκαν να αφουγκράζονται με καθαρή και αγνή  καρδιά. Βίωσα μαζί τους πρωτόγνωρα συναισθήματα, άρχισα να βλέπω κι άλλες εκφάνσεις της ανθρώπινης ψυχής, του νου που ζητά να πιαστεί να θυμηθεί, να ξανανιώσει.

Η μουσική έχει δύναμη λοιπόν. Ας την αφήσουμε να δράσει, να μας συγκλονίζει, να μας χαλαρώνει, να μας γεμίζει αισιοδοξία! Σε αυτές τις δύσκολες συγκυρίες ας την κρατήσουμε στην καθημερινότητά μας. Δεν χρειάζεται κανείς να την έχει σπουδάσει. Αρκεί να την ποθεί, να την αγαπά, να την έχει ανάγκη. Ένα τραγούδι, ένα σφύριγμα, ακόμα το ψιθύρισμα μιας μελωδίας αλλάζει την διάθεσή μας στη στιγμή.

Εξάλλου  ‘Η μουσική συντονίζει πνεύμα, σώμα και ψυχή’ όπως αναφέρει ο διακεκριμένος βιολιστής Yehudi Menuhin

Ας αφεθούμε να μας παρασύρει. 

*Η Ελένη Δημητρίου Ιντέρνου είναι Μουσικός, Καλλιτεχνική Διευθύντρια Ωδείου Άμφισσας, Εθελόντρια της Εταιρίας Κοινωνικής Ψυχιατρικής Π. Σακελλαρόπουλος