Κοινωνική Επιχειρηματικότητα και τοπική ανάπτυξη. Ευκαιρίες εργασιακής ένταξης με κοινωνικό αντίκτυπο

Ελισάβετ Κοτσάνου, Υπεύθυνη Συντονισμού Επιχειρηματικών Δράσεων Κοι.Σ.Π.Ε  Ν. Φωκίδος, Εταιρία Κοινωνικής Ψυχιατρικής Π. Σακελλαρόπουλος

Σε μια περίοδο που οι αντοχές της οικονομίας δοκιμάζονται από επανειλημμένα μακρά διαστήματα κρίσεων μετά την περίοδο του 2008-2015, όπως η πανδημία, η ενεργειακή ένδεια, πολεμικές συρράξεις  χωρών συνεπεία  την  αύξηση του μεταναστευτικού και προσφυγικού ρεύματος, χρήζει σκοπιμότητας να στρέψει κανείς το ενδιαφέρον στον  τρίτο τομέα της οικονομίας, γνωστό ως Κοινωνική Οικονομία  και να εξετάσει τις ευκαιρίες που κρύβει αυτός.

Ο χώρος της Κοινωνικής Οικονομίας  χωροθετείται  ανάμεσα στους δύο βασικούς τομείς της οικονομίας, τον ιδιωτικό και δημόσιο. Σε αυτό τον συνεχώς μεταβαλλόμενο χώρο τα κενά που ανακύπτουν και που αδυνατούν να καλύψουν οι δύο ισχυροί τομείς, έρχεται να τα καλύψει η Κοινωνική Οικονομία η οποία δημιουργεί ευνοϊκές συνθήκες για επιχειρηματικά εγχειρήματα σε τοπικό επίπεδο με άμεσο κοινωνικό αντίκτυπο.

Παραδείγματα τέτοιας δραστηριότητας, όπου δίδεται έμφαση στον δημοκρατικό τρόπο λήψης των αποφάσεων και την ελεύθερη συμμετοχή, είναι οι Κοινωνικές Επιχειρήσεις και Συνεταιρισμοί, οι Αστικές Μη Κερδοσκοπικές Εταιρείες, φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών οι Συνεταιρισμοί Εργαζομένων κ.α.

Το 1999, ο ΟΟΣΑ απέδωσε τον ορισμό της κοινωνικής επιχείρησης ως εξής «οποιαδήποτε ιδιωτική δραστηριότητα συνδεδεμένη με το δημόσιο συμφέρον, οργανωμένη με επιχειρηματική στρατηγική αλλά που ο κύριος σκοπός της δεν είναι η μεγιστοποίηση του κέρδους αλλά η επίτευξη συγκεκριμένων οικονομικών και κοινωνικών στόχων και η οποία έχει την ικανότητα να εισάγει καινοτόμες λύσεις στα προβλήματα του κοινωνικού αποκλεισμού και της ανεργίας»

Σε αυτά τα εικοσιτέσσερα χρόνια που στην Ελλάδα επιχειρείται η διαμόρφωση του οικοσυστήματος της Κοινωνικής Οικονομίας, στη Φωκίδα οι συνθήκες έχουν από καιρό ωριμάσει  για την δημιουργία ενός συνεταιριστικού σχήματος με στόχο την εργασιακή ένταξη ατόμων με ψυχοκοινωνικά προβλήματα. Πρόκειται για τον  Κοινωνικό Συνεταιρισμό Περιορισμένης Ευθύνης Ν. Φωκίδας «ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΟΛΙΚΑΣ» που ιδρύθηκε το 2006 με βάση τον νόμο 2716/1999 και αποτελεί ταυτόχρονα Μονάδα Ψυχικής Υγείας αλλά και επιχειρηματική μονάδα στην οποία απασχολούνται άτομα που διαμένουν είτε στα διαμερίσματα της Εταιρίας Κοινωνικής Ψυχιατρικής «Π. Σακελλαρόπουλος» είτε διαβιούν αυτόνομα στους Δήμους Δελφών και Δωρίδας.

Οι εργαζόμενοι, που έως εκείνη τη στιγμή έχουν χαρακτηριστικά ευαλωτότητας (λήπτες υπηρεσιών υγείας, μακροχρόνια άνεργοι, μονογονεϊκές οικογένειες κ.α), καθώς  βιώνουν για μακρό διάστημα τον εργασιακό και εν γένει τον κοινωνικό αποκλεισμό, εντάσσονται σε πρόγραμμα εργασιακής αποκατάστασης και αποκτούν τα χαμένα εργασιακά τους δικαιώματα , λαμβάνουν μισθό με νόμιμες αποδοχές, ασφαλιστική κάλυψη τη σιγουριά του προστατευμένου πλαισίου απασχόλησης. Ταυτόχρονα αισθάνονται και πάλι ισότιμοι ανακτώντας τη χαμένη τους αυτοπεποίθηση.

Ο ΚοιΣΠΕ ν. Φωκίδας απασχολεί σε ποσοστό τουλάχιστον 40% εργαζόμενους λήπτες υπηρεσιών ψυχικής υγείας ή από ευάλωτες ομάδες. Σήμερα οι δράσεις του περιλαμβάνουν:

• Κατάστημα Βιολογικών Προϊόντων «ΠΡΑΣΙΝΟ ΣΠΙΤΙ»
• Γραφείο Εναλλακτικού Τουρισμού 
• Συνεργείο Καθαριότητας εσωτερικών και εξωτερικών χώρων 
• Γραφείο Υποστηριζόμενης Απασχόλησης

Συνολικά μέσω των τριάντα ΚοιΣΠΕ σε όλη την επικράτεια, απασχολούνται περισσότεροι από χίλιοι πεντακόσιοι εργαζόμενοι εκ των οποίων οι εννιακόσιες θέσεις αφορούν λήπτες και λοιπές ευάλωτες ομάδες. Ειδική νομοθεσία ενισχύει το θεσμό της Κοινωνικής Οικονομίας δίνοντας έμφαση στη σύμπραξη ΟΤΑ με ΚοιΣΠΕ και λοιπές κοινωνικές επιχειρήσεις ένταξης.

Συμπερασματικά, στη Φωκίδα, λειτουργεί ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας, από την πρώιμη παρέμβαση μέχρι την επανένταξη του ατόμου με ψυχοκοινωνικά προβλήματα.  Οι υπηρεσίες  της Δομής της Εταιρίας Κοινωνικής Ψυχιατρικής «Π. Σακελλαρόπουλος» σε συνεργασία με τον  Κοινωνικό  Συνεταιρισμό  Ψυχικής Υγείας «Γιάννης Βολίκας», δημιουργούν το ασφαλές πλέγμα περίθαλψης, κοινωνικοποίησης και  αυτονόμησης του ατόμου, στο γνώριμο περιβάλλον της Κοινότητας, με τα οφέλη να επιστρέφουν και πάλι σε αυτή.