«Αντιστροφή ρόλων ή εξέλιξη του ρόλου;»

Πλησιάζοντας στην Ημέρα του Πατέρα (16/6) αναλογιζόμενη την έννοιά της παρατηρώ πως επιδιώκει στην ουσία όχι μόνο να φωτίσει τον ρόλο του πατέρα, αλλά και συνάμα να μας δείξει πως αυτός ο ρόλος είναι εξίσου σημαντικός με  της μητέρας, παρόλο που πολύ συχνά στην κοινωνία μας οι μπαμπάδες περνούν σε “δεύτερη μοίρα”.

Αν κάνουμε μια ιστορική αναδρομή παρατηρούμε πως η σύγχρονη οικογένεια προτού φτάσει στη σημερινή της μορφή, πέρασε από πολλά στάδια, τροποποιήθηκε όσον αφορά τα κοινωνιολογικά της στοιχεία, παλιές αξίες αντικαταστάθηκαν με νέες με την πάροδο των δεκαετιών και η δομή της άλλαξε, προκειμένου να ανταποκριθεί στις κοινωνικές αλλαγές και απαιτήσεις. Η έννοια της «πατρότητας» εξελίχθηκε και ο ρόλος του πατέρα άρχισε να τροποποιείται στο πέρασμα του χρόνου. Οι αλλαγές αυτές έχουν να κάνουν, κυρίως, με κοινωνικοοικονομικές συνθήκες και αλλαγές των κοινωνικών δομών.

Στα αποικιακά χρόνια, ο πατέρας περιγράφεται ως ο «ηθικός δάσκαλος» της οικογένειας, αυστηρός και ταυτόχρονα ο πνευματικός αρχηγός της. Αργότερα, στα χρόνια της βιομηχανικής επανάστασης και μέχρι την οικονομική ύφεση, γίνεται «κουβαλητής», δουλεύει σκληρά και λείπει πολλές ώρες από την οικογένεια του χωρίς, όμως, αυτό να σημαίνει ότι έχει χάσει και τον προηγούμενο ρόλο του. Η ανάμειξή του στην καθημερινή φροντίδα του παιδιού μειώνεται και ενισχύεται ο ρόλος της μητέρας. Στη δεκαετία 1930-1940, ο ρόλος του ως ηθικού  δασκάλου και κουβαλητή δεν έχει εξαλειφθεί τελείως και ταυτόχρονα γίνεται πιο απόμακρος, λόγω της εργασίας του. Στα μέσα του 1970 και μετά, αρχίζουν να αλλάζουν τα στερεότυπα που ήθελαν τη μητέρα αποκλειστικά να ασχολείται με την φροντίδα των παιδιών. Ο πατέρας αρχίζει να εμπλέκεται περισσότερο στην ανατροφή των παιδιών και αναλαμβάνει ρόλους και καθήκοντα που εκτελούσε η μητέρα. Ο ρόλος του ως κουβαλητή σιγά σιγά αρχίζει να εξαλείφεται, διότι οι γυναίκες δουλεύουν σχεδόν τις ίδιες ώρες με τους συζύγους τους και συχνά βγάζουν τα ίδια χρήματα.

Παρατηρούμε μια σημαντική διαφοροποίηση, λοιπόν, στον τρόπο που γίνεται αντιληπτός, αλλά και ασκείται, ο πατρικός ρόλος. Στη σημερινή εποχή, εν μέσω κοινωνικοοικονομικών αλλαγών και κοινωνικοπολιτικής αστάθειας, καλείται να διαχειριστεί την αγωνία, το φόβο ή το θυμό στην πορεία αναζήτησης του νέου του ρόλου και της προσαρμογής του σε αυτόν.

Ο σύγχρονος πατέρας, αν και φαίνεται να είναι απαλλαγμένος από τα παρελθοντικά στερεότυπα του ρόλου του, φοβάται τις αλλαγές, αλλά γνωρίζοντας την αναγκαιότητά τους, δεσμεύεται να ακολουθήσει την εξέλιξη. Δείχνει να έχει κατανοήσει πόσο σημαντική είναι η συμβολή του στον επιμερισμό των ευθυνών της ανατροφής, αλλά και της διαπαιδαγώγησης. Απελευθερώνεται από την ιδέα ότι πρέπει να προβάλει μια εικόνα αλάνθαστου και άτρωτου και ότι αν δείξει τρυφερότητα και ευαισθησία βλάπτει την εικόνα της αρρενωπότητάς τους. Διαφαίνεται πως ίσως τελικά οι κοινωνικές αλλαγές και οι συνεχόμενες εξελίξεις έχουν θετική έκβαση στην αλλαγή του ρόλου του πατέρα.

Ακόμα, ο πατρικός ρόλος είναι απαραίτητος για τη σεξουαλική ταυτοποίηση, την πνευματική εξέλιξη, την ωρίμανση της προσωπικότητας των αγοριών και των κοριτσιών. Παράλληλα, οι σχέσεις του πατέρα με τη μητέρα προσφέρουν στα παιδιά την ευκαιρία να παρατηρούν όλες τις πλευρές της συμπεριφοράς τους ως συζύγων. Ενώ εξίσου σημαντικός είναι ο ρόλος της πατρικής φιγούρας για την ενίσχυση της συναισθηματικής ισορροπίας της μητέρας την περίοδο του ερχομού του παιδιού, λειτουργώντας ως αντίβαρο στη σχέση μητέρας-παιδιού, βοηθώντας τη να μην παρασυρθεί και εγκλωβιστεί σε μια υπερβολική σχέση με το παιδί.

Οι ρόλοι λοιπόν, που καλούμαστε να παίξουμε στην οικογένεια είναι πια πολυεπίπεδοι και σύνθετοι, καθώς τα πράγματα γενικότερα έχουν γίνει πιο πολύπλοκα και οι απαιτήσεις έχουν μεγαλώσει. Ο γονεϊκός ρόλος του πατέρα είναι πολυσήμαντος και πολυδιάστατος, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε πως για την υγιή ψυχοσωματική εξέλιξη των παιδιών χρειάζεται και η πατρική και η μητρική φροντίδα. Οποιαδήποτε κι αν είναι η σχέση της γυναίκας και του άντρα, ο ρόλος του γονέα δεν πρέπει να αλλάζει. Η μητέρα και ο πατέρας έχοντας ο καθένας το δικό του ρόλο, καθορίζουν από κοινού  την υγιή ανάπτυξη των παιδιών τους, συμβάλλοντας και οι δύο στη διαδικασία της διαπαιδαγώγησης.

Ιωάννα Καλλία, Ψυχολόγος

Εταιρία Κοινωνικής Ψυχιατρικής και Ψυχικής Υγείας Ν. Φωκίδας

Θέσε κι εσύ το ερώτημά σου είτε τηλεφωνικά στο 2265023222 είτε στο email [email protected].

Όλα τα ερωτήματα απαντώνται σεβόμενοι την ανωνυμία σας. Σχετικά με την πολιτική απορρήτου της Ε.Κ.Ψ.&Ψ.Υ. μπορείτε να ενημερωθείτε από την ιστοσελίδα μας ekpse.gr.