Το μετέωρο βήμα του Νίκου Φουσέκη…

Έχει πολιτικό μέλλον ο πρώην Δήμαρχος και Νομάρχης μετά τη μη συμμετοχή του στο ψηφοδέλτιο της ΝΔ για τις εθνικές εκλογές;

Από την Έντυπη Έκδοση

Κατά πόσο η κοινωνία χρειάζεται πια τον ίδιο και το πολιτικό πρότυπο που αυτός ενσάρκωσε;

Κατά πόσο η κοινωνία χρειάζεται πια τον ίδιο και το πολιτικό πρότυπο που αυτός ενσάρκωσε;

Γράφει ο Ηλίας Τσίγκας

Στην ταινία του Θόδωρου Αγγελόπουλου “Το μετέωρο βήμα του πελαργού” (1991) ο πρωταγωνιστής Μαρτσέλο Μαστρογιάννι υποδύεται έναν φέρελπι πολιτικό, κάτι σαν εν δυνάμει πρωθυπουργό. The next best thing, που λένε κι οι αμερικάνοι. Σε μια από τις αρχικές σκηνές ανεβαίνει στο βήμα της Βουλής προκειμένου να εκφωνήσει έναν, όπως αναμενόταν βάσει σεναρίου, βαρυσήμαντο πολιτικό λόγο. Χωρίς χαρτιά, χωρίς φακέλους και σημειώσεις, χωρίς τίποτα. Λέει: “Σας εύχομαι υγεία κι ευτυχία. Αλλά δεν μπορώ να κάνω το ταξίδι σας”. Κι αποχωρεί από την αίθουσα συνεδριάσεων του κοινοβουλίου μπροστά στην εμβρόντητη “πλατεία”. Στην υπόλοιπη ταινία ο “δημοσιογράφος” Γρηγόρης Πατρικαρέας αναζητεί τα ίχνη του κατά μήκος της βόρειας ελληνικής συνοριογραμμής, δίνοντας την  ευκαιρία στο σκηνοθέτη να πλέξει μια ποιητική δοκιμιακή αλληγορία σχετικά με τα εξωτερικά και τα εσωτερικά σύνορα (τα σύνορα μέσα μας).

Και τι σχέση τώρα έχει με το Μαρτσέλο Μαστρογιάννι ο Νίκος Φουσέκης; Ότι δεν αποκλείεται κι εκείνος, όπως κάποτε είχε πει “εις το επανιδείν”, αυτή τη φορά να μας πει: “Σας εύχομαι υγεία κι ευτυχία. Αλλά δεν μπορώ να κάνω το ταξίδι σας”.

Αφορμή για να γραφεί το συγκεκριμένο κείμενο είναι το αν ο “Φουσέκης τελείωσε πολιτικά”, όπως είναι η επωδός πολλών στο παρασκήνιο, ύστερα από τη μη συμπερίληψή του στο ψηφοδέλτιο της ΝΔ στο νομό για τις επικείμενες βουλευτικές εκλογές. Το αν όμως έχει μείνει χρόνος στο πολιτικό καντήλι του ή αν το πρόσωπο που αγαπάνε όλοι να μισούνε στη Φωκίδα έχει οριστικά περάσει στο πάνθεον των πολιτικών προσωπικοτήτων της περιοχής και έχει μπει στο χρονοντούλαπο της τοπικής ιστορίας είναι κάτι που μπορεί να το απαντήσει μόνο ο ίδιος και οι συγκυρίες λίγα χρόνια μετά.

Δεν το κρύβω ότι δεν είμαι ρέκτης και φαν των προσωποκεντρικών προσεγγίσεων. Θεωρώ ως ασφαλέστερα μέσα πολιτικής ανάλυσης τα διαγνωστικά εργαλεία της πολιτικής κοινωνιολογίας και την κοινωνιοκεντρική οπτική των πραγμάτων. Όσοι στο παρελθόν έχει τύχει να διαβάσατε κάπου κανένα ανάλογο κείμενό μου κάτι θα έχετε οσμιστεί. Αυτό σημαίνει πως οι πολιτικά δρώντες στο χώρο και στο χρόνο δεν είναι εκείνοι που διαμορφώνουν τις συνθήκες και τις συλλογικές εξελίξεις, αλλά αποτελούν απλά τα πολιτικά υποκείμενα που αντιλαμβάνονται έγκαιρα και καλύτερα από τους άλλους τις αθέατες για τους περισσότερους συνθήκες που σχηματοποιούνται στο κοινωνικό υπόστρωμα, ευθυγραμμίζονται με επιτυχία με αυτές και αποβαίνουν εκφραστές τους. Ούτε ο Άρης έφτιαξε την Αντίσταση ούτε ο Ανδρέας την Αλλαγή. Οι συνθήκες το καλούσαν. Αυτό βέβαια δε σημαίνει ότι υποτιμάται ακραία ο ρόλος των προσώπων κι η δυναμική που προσδίδουν στις εξελίξεις και ειδικά εκείνων που έχουν επιδράσει καθοριστικά στα τεκταινόμενα ενός τόπου, όπως ακριβώς δηλαδή ο Νίκος Φουσέκης στη Φωκίδα.

Το αν επιθυμεί, επομένως, ο ίδιος να συνεχίσει να εμπλέκεται ενεργά στην τοπική πολιτική κονίστρα, αυτό είναι κάτι που αφορά πρωτίστως εκείνον. Ηλικιακά στον επόμενο εκλογικό κύκλο δεν έχει πρόβλημα, κάθε άλλο. Επιπρόσθετα, τα προσεχή χρόνια είναι μαθηματικά βέβαιο ότι το κόμμα του θα αντιμετωπίσει σε εκθετικό βαθμό πρόβλημα αξιόπιστου στελεχιακού δυναμικού, όπως ακριβώς αναλύθηκε και σε σχετικό κείμενο σε πρόσφατη έκδοσή μας. Παράλληλα, στην προσεχή εκλογική φάση η συγκυρία για τη ΝΔ δεν θα είναι το ίδιο ευνοϊκή. Από τη μία η νομοτελειακή φθορά της εξουσίας και η μη στρατηγικού τύπου επικράτηση, όπως θα είναι αυτή της 7ης Ιουλίου, από την άλλη η συμπαγέστερη εγκατάσταση της κεντροαριστεράς (του ΣΥΡΙΖΑ, δηλαδή) στη θέση του έτερου πόλου του δικομματικού εκκρεμούς σε συνδυασμό με την οργανωτική και ιδεολογική ανασυγκρότηση που ήδη υπογείως λαμβάνει χώρα, θα έχουν θέσει κατά το μάλλον ή ήττον σε αμφισβήτηση τον αστερισμό της δεξιάς που ήδη έχει εγκαινιαστεί. Ο συνδυασμός των στοιχείων αυτών ενδεχομένως να διαμορφώσουν μια πραγματικότητα τέτοια που η Νέα Δημοκρατία στη Φωκίδα να αναζητά διακαώς ένα στέλεχος με αναμφισβήτητη πολιτική και εκλογική δεινότητα.

Άλλωστε, δύο αστικοί μύθοι συνεπαίρνουν πολλούς νεοδημοκράτες στο νομό. Εκείνος του Κώστα Καραμανλή που κάποτε θα πάρει την απόφαση να παρατήσει το play-station και τις ταβέρνες και θα επανέλθει καβάλα στ άλογο του (το σύγχρονο “σε περιμένω να γυρίσεις και πάλι”…) και εκείνος που κάτι ανάλογο θα πράξει ο Φουσέκης στα καθ ημάς (χωρίς play-station και ταβέρνες). Ωστόσο, το μείζον ερώτημα δεν είναι αν έχει πολιτικό μέλλον ο ίδιος ο Φουσέκης. Αυτό είναι μεθύστερο. Αλλά αν η τοπική κοινωνία χρειάζεται πια τον ίδιο. Το 2023, στον επόμενο εκλογικό κύκλο, ο άλλοτε κεντρικός πρωταγωνιστής της πολιτικής σκηνής στο νομό θα κοντεύει να συμπληρώσει δέκα συναπτά χρόνια στον πάγκο της πολιτικής.

Στη σύγχρονη ιστορία της κεντροδεξιάς δύο ήταν εκείνοι που βάδισαν επί πολλά χρόνια τη δική τους πολιτική έρημο. Πρώτος χρονολογικά ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, από το φθινόπωρο του 63 όταν έφευγε ως Τριανταφυλλίδης στο Παρίσι ως το καλοκαίρι του 74 όταν γύρισε ως εθνάρχης με το αεροπλάνο του Ζισκάρ Ντ Εστέν. Κι ο άλλος ήταν ο Αντώνης Σαμαράς, από την αποτυχία της Πολιτικής Άνοιξης στις εκλογές του 1996 ως το Μάιο του 2004, όταν ο Κώστας Καραμανλής τον έχρισε Ευρωβουλευτή. Και αυτή ακριβώς η μη φθορά του όλα αυτά τα χρόνια ήταν ο κυρίαρχος ίσως λόγος που τον οδήγησε εν πρώτοις στην αρχηγία του κόμματος και ύστερα στην πρωθυπουργία. Φευ…

Ο πρώτος γύρισε τελείως αλλαγμένος. Από τον ηγέτη της μετεμφυλιακής δεξιάς στην εποχή της “καχεκτικής δημοκρατίας” μετατράπηκε σε ηγέτη εθνικού εκτοπίσματος και με ευρεία αποδοχή. Ο δεύτερος γύρισε αμετανόητητος. Εθνικιστής ήταν, εθνικιστής παρέμεινε και σωβινιστής παραμένει, ανασύροντας στις μνήμες των παλιότερων τις πλέον παρωχημένες ακροδεξιές, αντικομμουνιστικές, ρεβανσιστικές και μισαλλόδοξες αντιλήψεις και νοοτροπίες. Ο ένας παράδειγμα κι ο άλλος αντι-παράδειγμα. Οπότε, το ζήτημα δεν είναι αν “έχει τελειώσει” πολιτικά ή όχι ο Φουσέκης. Αυτό λίγους ενδιαφέρει. Το θέμα είναι το εάν η δεκαετής αποχή από την ζώσα πολιτική καθημερινότητα θα τον έχει διδάξει πράγματα και θα τον έχει προικίσει με ένστικτα αντίληψης της εποχής ακριβώς που θα ζει και κατανόησης των αναγκών των συμπολιτών του.

Από το 2014 μέχρι και σήμερα, πολλώ δε μάλλον και μετά από τέσσερα χρόνια, ο κόσμος έχει αλλάξει πολύ και συνεχίζει να μεταβάλλεται με ρυθμούς που δύσκολα γίνονται εύκολα αντιληπτοί στη συγχρονία και στο εκάστοτε παρόν. Ο Νίκος Φουσέκης, διαπαιδαγωγήθηκε πολιτικά, όπως τουλάχιστον ο ίδιος έχει δημόσια δηλώσει, από πολιτικούς όπως ο Νίκος Γκελεστάθης και ο Τάκης Ανδρίτσος, οι οποίοι προσομοιαζόμενοι στο σήμερα παραπέμπουν μάλλον σε καρικατούρες και σε καρατερίστες πολιτικών ρόλων σε ταινίες της δεκαετίας του 60. Επιπρόσθετα, δεν πρόλαβε να ασκήσει ουσιαστική διοίκηση σε εποχές κρίσης και ισχνών αγελάδων, παρά να εκλέγεται και να διοικεί σε εποχές που δέναμε τα σκυλιά με τα λουκάνικα, κατά το κοινώς λεγόμενο.

Έκτοτε, έχουν μεσολαβήσει πολλά. Που μεταξύ πολλών άλλων έχουν μεταβάλει την αντίληψη των ανθρώπων για το δόκιμο μοντέλο πολιτικού. Που γνωρίζουν καλά ότι πια δεν αρκεί να έχεις “ένα δικό σου άνθρωπο”, ούτε πιστεύουν εύκολα σε “χαρισματικές προσωπικότητες”, ενώ και η εποχή δε διαθέτει σε αφθονία τα υλικά μέσα για “άσκηση πολιτικής” που να διαμορφώνει σταθερές εκλογικές πελατείες και πλειοψηφίες. Άλλα ζητούσε η κοινωνία την εποχή του μεσουρανήματος Φουσέκη κι άλλα τώρα.

Το μεταλλείο κάνει εθελούσιες, δεν κάνει πια προσλήψεις. Το Χωροταξικό είναι πια κοινός τόπος για όλη την αυτοδιοίκηση και την κοινωνία των πολιτών και όχι άποψη κάποιων κάποτε “γραφικών και περιθωριακών”. Η Φωκίδα δεν είναι μεταλλευτική περιοχή και δεν υπάρχουν πια ευαγή ιδρύματα για αθρόες προσλήψεις. Πιο στοιχειώδες δεν γίνεται… Στις “Δοκιμές” του, άλλωστε, ο Σεφέρης έχει ένα κείμενο με τίτλο “Η Τέχνη και η εποχή”. Σε αυτό μεταξύ άλλων αναφέρει: “Ο καλλιτέχνης δεν εκφράζει απλώς την εποχή του. Είναι η εποχή του”. Και η πολιτική τέχνη είναι. Και η τέχνη πολιτική. Και ο πολιτικός πρέπει να είναι ο ίδιος η εποχή του!

Το ποια θα είναι η πολιτική προσωπικότητα του ανδρός τότε, εφ όσον βέβαια και πάντα αποφασίσει να εμπλακεί εκ νέου στο πολιτικό παίγνιο και κάνει το βήμα μπρος από τη μετέωρη στάση του παρόντος, αυτό δεν το γνωρίζει κανείς. Ίσως ούτε και ο ίδιος. Το τι σημαίνει και το τι είναι η “Αίθουσα Αναμονής” το περιγράφει με ενάργεια ο Θόδωρος Αγγελόπουλος στην ταινία που αναφέραμε στην αρχή του κειμένου. Όμως, αν τελικά μπει στη διαδικασία σκέψης περί αυτού, τότε δύο παραδείγματα υπάρχουν.

Αν ακολουθήσει το δεύτερο από αυτά που περιγράψαμε παραπάνω, καλύτερα να αρχίσει από τώρα να μαθαίνει ψάρεμα. Πρωτίστως για τον ίδιο και για να μην πηγαίνει ο χρόνος του χαμένος. Θα είναι η κοινωνία πλέον εκείνη που θα απαντήσει: “Σού εύχομαι υγεία κι ευτυχία. Αλλά δεν μπορώ να κάνω το ταξίδι σου”! Γιατί ο Νίκος Φουσέκης δεν θα είναι πια ο ίδιος η εποχή του! Αν βέβαια αποδεχτεί κανείς ότι έστω και τώρα είναι…

Στην ταινία του Θόδωρου Αγγελόπουλου “Το μετέωρο βήμα του πελαργού” (1991) ο πρωταγωνιστής Μαρτσέλο Μαστρογιάννι υποδύεται έναν φέρελπι πολιτικό, κάτι σαν εν δυνάμει πρωθυπουργό. The next best thing, που λένε κι οι αμερικάνοι. Σε μια από τις αρχικές σκηνές ανεβαίνει στο βήμα της Βουλής προκειμένου να εκφωνήσει έναν, όπως αναμενόταν βάσει σεναρίου, βαρυσήμαντο πολιτικό λόγο. Χωρίς χαρτιά, χωρίς φακέλους και σημειώσεις, χωρίς τίποτα. Λέει: “Σας εύχομαι υγεία κι ευτυχία. Αλλά δεν μπορώ να κάνω το ταξίδι σας”. Κι αποχωρεί από την αίθουσα συνεδριάσεων του κοινοβουλίου μπροστά στην εμβρόντητη “πλατεία”. Στην υπόλοιπη ταινία ο “δημοσιογράφος” Γρηγόρης Πατρικαρέας αναζητεί τα ίχνη του κατά μήκος της βόρειας ελληνικής συνοριογραμμής, δίνοντας την  ευκαιρία στο σκηνοθέτη να πλέξει μια ποιητική δοκιμιακή αλληγορία σχετικά με τα εξωτερικά και τα εσωτερικά σύνορα (τα σύνορα μέσα μας).

Και τι σχέση τώρα έχει με το Μαρτσέλο Μαστρογιάννι ο Νίκος Φουσέκης; Ότι δεν αποκλείεται κι εκείνος, όπως κάποτε είχε πει “εις το επανιδείν”, αυτή τη φορά να μας πει: “Σας εύχομαι υγεία κι ευτυχία. Αλλά δεν μπορώ να κάνω το ταξίδι σας”.

Αφορμή για να γραφεί το συγκεκριμένο κείμενο είναι το αν ο “Φουσέκης τελείωσε πολιτικά”, όπως είναι η επωδός πολλών στο παρασκήνιο, ύστερα από τη μη συμπερίληψή του στο ψηφοδέλτιο της ΝΔ στο νομό για τις επικείμενες βουλευτικές εκλογές. Το αν όμως έχει μείνει χρόνος στο πολιτικό καντήλι του ή αν το πρόσωπο που αγαπάνε όλοι να μισούνε στη Φωκίδα έχει οριστικά περάσει στο πάνθεον των πολιτικών προσωπικοτήτων της περιοχής και έχει μπει στο χρονοντούλαπο της τοπικής ιστορίας είναι κάτι που μπορεί να το απαντήσει μόνο ο ίδιος και οι συγκυρίες λίγα χρόνια μετά.

Δεν το κρύβω ότι δεν είμαι ρέκτης και φαν των προσωποκεντρικών προσεγγίσεων. Θεωρώ ως ασφαλέστερα μέσα πολιτικής ανάλυσης τα διαγνωστικά εργαλεία της πολιτικής κοινωνιολογίας και την κοινωνιοκεντρική οπτική των πραγμάτων. Όσοι στο παρελθόν έχει τύχει να διαβάσατε κάπου κανένα ανάλογο κείμενό μου κάτι θα έχετε οσμιστεί. Αυτό σημαίνει πως οι πολιτικά δρώντες στο χώρο και στο χρόνο δεν είναι εκείνοι που διαμορφώνουν τις συνθήκες και τις συλλογικές εξελίξεις, αλλά αποτελούν απλά τα πολιτικά υποκείμενα που αντιλαμβάνονται έγκαιρα και καλύτερα από τους άλλους τις αθέατες για τους περισσότερους συνθήκες που σχηματοποιούνται στο κοινωνικό υπόστρωμα, ευθυγραμμίζονται με επιτυχία με αυτές και αποβαίνουν εκφραστές τους. Ούτε ο Άρης έφτιαξε την Αντίσταση ούτε ο Ανδρέας την Αλλαγή. Οι συνθήκες το καλούσαν. Αυτό βέβαια δε σημαίνει ότι υποτιμάται ακραία ο ρόλος των προσώπων κι η δυναμική που προσδίδουν στις εξελίξεις και ειδικά εκείνων που έχουν επιδράσει καθοριστικά στα τεκταινόμενα ενός τόπου, όπως ακριβώς δηλαδή ο Νίκος Φουσέκης στη Φωκίδα.

Το αν επιθυμεί, επομένως, ο ίδιος να συνεχίσει να εμπλέκεται ενεργά στην τοπική πολιτική κονίστρα, αυτό είναι κάτι που αφορά πρωτίστως εκείνον. Ηλικιακά στον επόμενο εκλογικό κύκλο δεν έχει πρόβλημα, κάθε άλλο. Επιπρόσθετα, τα προσεχή χρόνια είναι μαθηματικά βέβαιο ότι το κόμμα του θα αντιμετωπίσει σε εκθετικό βαθμό πρόβλημα αξιόπιστου στελεχιακού δυναμικού, όπως ακριβώς αναλύθηκε και σε σχετικό κείμενο σε πρόσφατη έκδοσή μας. Παράλληλα, στην προσεχή εκλογική φάση η συγκυρία για τη ΝΔ δεν θα είναι το ίδιο ευνοϊκή. Από τη μία η νομοτελειακή φθορά της εξουσίας και η μη στρατηγικού τύπου επικράτηση, όπως θα είναι αυτή της 7ης Ιουλίου, από την άλλη η συμπαγέστερη εγκατάσταση της κεντροαριστεράς (του ΣΥΡΙΖΑ, δηλαδή) στη θέση του έτερου πόλου του δικομματικού εκκρεμούς σε συνδυασμό με την οργανωτική και ιδεολογική ανασυγκρότηση που ήδη υπογείως λαμβάνει χώρα, θα έχουν θέσει κατά το μάλλον ή ήττον σε αμφισβήτηση τον αστερισμό της δεξιάς που ήδη έχει εγκαινιαστεί. Ο συνδυασμός των στοιχείων αυτών ενδεχομένως να διαμορφώσουν μια πραγματικότητα τέτοια που η Νέα Δημοκρατία στη Φωκίδα να αναζητά διακαώς ένα στέλεχος με αναμφισβήτητη πολιτική και εκλογική δεινότητα.

Άλλωστε, δύο αστικοί μύθοι συνεπαίρνουν πολλούς νεοδημοκράτες στο νομό. Εκείνος του Κώστα Καραμανλή που κάποτε θα πάρει την απόφαση να παρατήσει το play-station και τις ταβέρνες και θα επανέλθει καβάλα στ άλογο του (το σύγχρονο “σε περιμένω να γυρίσεις και πάλι”…) και εκείνος που κάτι ανάλογο θα πράξει ο Φουσέκης στα καθ ημάς (χωρίς play-station και ταβέρνες). Ωστόσο, το μείζον ερώτημα δεν είναι αν έχει πολιτικό μέλλον ο ίδιος ο Φουσέκης. Αυτό είναι μεθύστερο. Αλλά αν η τοπική κοινωνία χρειάζεται πια τον ίδιο. Το 2023, στον επόμενο εκλογικό κύκλο, ο άλλοτε κεντρικός πρωταγωνιστής της πολιτικής σκηνής στο νομό θα κοντεύει να συμπληρώσει δέκα συναπτά χρόνια στον πάγκο της πολιτικής.

Στη σύγχρονη ιστορία της κεντροδεξιάς δύο ήταν εκείνοι που βάδισαν επί πολλά χρόνια τη δική τους πολιτική έρημο. Πρώτος χρονολογικά ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, από το φθινόπωρο του 63 όταν έφευγε ως Τριανταφυλλίδης στο Παρίσι ως το καλοκαίρι του 74 όταν γύρισε ως εθνάρχης με το αεροπλάνο του Ζισκάρ Ντ Εστέν. Κι ο άλλος ήταν ο Αντώνης Σαμαράς, από την αποτυχία της Πολιτικής Άνοιξης στις εκλογές του 1996 ως το Μάιο του 2004, όταν ο Κώστας Καραμανλής τον έχρισε Ευρωβουλευτή. Και αυτή ακριβώς η μη φθορά του όλα αυτά τα χρόνια ήταν ο κυρίαρχος ίσως λόγος που τον οδήγησε εν πρώτοις στην αρχηγία του κόμματος και ύστερα στην πρωθυπουργία. Φευ…

Ο πρώτος γύρισε τελείως αλλαγμένος. Από τον ηγέτη της μετεμφυλιακής δεξιάς στην εποχή της “καχεκτικής δημοκρατίας” μετατράπηκε σε ηγέτη εθνικού εκτοπίσματος και με ευρεία αποδοχή. Ο δεύτερος γύρισε αμετανόητητος. Εθνικιστής ήταν, εθνικιστής παρέμεινε και σωβινιστής παραμένει, ανασύροντας στις μνήμες των παλιότερων τις πλέον παρωχημένες ακροδεξιές, αντικομμουνιστικές, ρεβανσιστικές και μισαλλόδοξες αντιλήψεις και νοοτροπίες. Ο ένας παράδειγμα κι ο άλλος αντι-παράδειγμα. Οπότε, το ζήτημα δεν είναι αν “έχει τελειώσει” πολιτικά ή όχι ο Φουσέκης. Αυτό λίγους ενδιαφέρει. Το θέμα είναι το εάν η δεκαετής αποχή από την ζώσα πολιτική καθημερινότητα θα τον έχει διδάξει πράγματα και θα τον έχει προικίσει με ένστικτα αντίληψης της εποχής ακριβώς που θα ζει και κατανόησης των αναγκών των συμπολιτών του.

Από το 2014 μέχρι και σήμερα, πολλώ δε μάλλον και μετά από τέσσερα χρόνια, ο κόσμος έχει αλλάξει πολύ και συνεχίζει να μεταβάλλεται με ρυθμούς που δύσκολα γίνονται εύκολα αντιληπτοί στη συγχρονία και στο εκάστοτε παρόν. Ο Νίκος Φουσέκης, διαπαιδαγωγήθηκε πολιτικά, όπως τουλάχιστον ο ίδιος έχει δημόσια δηλώσει, από πολιτικούς όπως ο Νίκος Γκελεστάθης και ο Τάκης Ανδρίτσος, οι οποίοι προσομοιαζόμενοι στο σήμερα παραπέμπουν μάλλον σε καρικατούρες και σε καρατερίστες πολιτικών ρόλων σε ταινίες της δεκαετίας του 60. Επιπρόσθετα, δεν πρόλαβε να ασκήσει ουσιαστική διοίκηση σε εποχές κρίσης και ισχνών αγελάδων, παρά να εκλέγεται και να διοικεί σε εποχές που δέναμε τα σκυλιά με τα λουκάνικα, κατά το κοινώς λεγόμενο.

Έκτοτε, έχουν μεσολαβήσει πολλά. Που μεταξύ πολλών άλλων έχουν μεταβάλει την αντίληψη των ανθρώπων για το δόκιμο μοντέλο πολιτικού. Που γνωρίζουν καλά ότι πια δεν αρκεί να έχεις “ένα δικό σου άνθρωπο”, ούτε πιστεύουν εύκολα σε “χαρισματικές προσωπικότητες”, ενώ και η εποχή δε διαθέτει σε αφθονία τα υλικά μέσα για “άσκηση πολιτικής” που να διαμορφώνει σταθερές εκλογικές πελατείες και πλειοψηφίες. Άλλα ζητούσε η κοινωνία την εποχή του μεσουρανήματος Φουσέκη κι άλλα τώρα.

Το μεταλλείο κάνει εθελούσιες, δεν κάνει πια προσλήψεις. Το Χωροταξικό είναι πια κοινός τόπος για όλη την αυτοδιοίκηση και την κοινωνία των πολιτών και όχι άποψη κάποιων κάποτε “γραφικών και περιθωριακών”. Η Φωκίδα δεν είναι μεταλλευτική περιοχή και δεν υπάρχουν πια ευαγή ιδρύματα για αθρόες προσλήψεις. Πιο στοιχειώδες δεν γίνεται… Στις “Δοκιμές” του, άλλωστε, ο Σεφέρης έχει ένα κείμενο με τίτλο “Η Τέχνη και η εποχή”. Σε αυτό μεταξύ άλλων αναφέρει: “Ο καλλιτέχνης δεν εκφράζει απλώς την εποχή του. Είναι η εποχή του”. Και η πολιτική τέχνη είναι. Και η τέχνη πολιτική. Και ο πολιτικός πρέπει να είναι ο ίδιος η εποχή του!

Το ποια θα είναι η πολιτική προσωπικότητα του ανδρός τότε, εφ όσον βέβαια και πάντα αποφασίσει να εμπλακεί εκ νέου στο πολιτικό παίγνιο και κάνει το βήμα μπρος από τη μετέωρη στάση του παρόντος, αυτό δεν το γνωρίζει κανείς. Ίσως ούτε και ο ίδιος. Το τι σημαίνει και το τι είναι η “Αίθουσα Αναμονής” το περιγράφει με ενάργεια ο Θόδωρος Αγγελόπουλος στην ταινία που αναφέραμε στην αρχή του κειμένου. Όμως, αν τελικά μπει στη διαδικασία σκέψης περί αυτού, τότε δύο παραδείγματα υπάρχουν.

Αν ακολουθήσει το δεύτερο από αυτά που περιγράψαμε παραπάνω, καλύτερα να αρχίσει από τώρα να μαθαίνει ψάρεμα. Πρωτίστως για τον ίδιο και για να μην πηγαίνει ο χρόνος του χαμένος. Θα είναι η κοινωνία πλέον εκείνη που θα απαντήσει: “Σού εύχομαι υγεία κι ευτυχία. Αλλά δεν μπορώ να κάνω το ταξίδι σου”! Γιατί ο Νίκος Φουσέκης δεν θα είναι πια ο ίδιος η εποχή του! Αν βέβαια αποδεχτεί κανείς ότι έστω και τώρα είναι…