Το Σύνδρομο της άδειας φωλιάς

Η θεματική στήλη  ΨΥΧΟΛΟΓΏΝΤΑΣ  δημιουργήθηκε και υποστηρίζεται από
επαγγελματίες ψυχικής υγείας της Εταιρίας Κοινωνικής Ψυχιατρικής και Ψυχικής
Υγείας με στόχο την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση σε θέματα ψυχικής υγείας.
Σκοπός μας είναι να ανοίξουμε έναν διάλογο με την κοινότητα απαντώντας σε
προβληματισμούς που μας αφορούν όλους.

Το Σύνδρομο της άδειας φωλιάς
Ο όρος πρωτοεμφανίστηκε το 1914 από το συγγραφέα Dorothy Canfield και έγινε ευρέως
γνωστός από τους κοινωνιολόγους στη δεκαετία του 1970. Πήρε το όνομα του από τα
νεαρά πτηνά τα οποία πετούν μακριά από τη φωλιά όταν μεγαλώσουν, αφήνοντας πίσω
τους γονείς τους.
Αφορά τα συναισθήματα της στεναχώριας, της απώλειας, της απόρριψης και του άγχους
που ενδεχομένως ο γονέας να νιώσει με την αποχώρηση του παιδιού από το πατρικό σπίτι
είτε για σπουδές είτε για την εύρεση εργασίας. Το Σύνδρομο της άδειας φωλιάς δεν
αποτελεί διάγνωση σύμφωνα με το Διαγνωστικό και Στατιστικό Εγχειρίδιο Ψυχικών
Διαταραχών (DSM) αλλά περισσότερο περιγράφει μια συναισθηματική κατάσταση που
καλείται να αντιμετωπίσει ο γονέας.
Ποιοι είναι πιο πιθανό να έρθουν αντιμέτωποι με το σύνδρομο της άδειας φωλιάς; Έρευνες
έχουν δείξει πως άνθρωποι που δεν είναι ικανοποιημένοι από το γάμο τους ή
αντιμετωπίζουν προβλήματα με το σύντροφο τους είναι πιο πιθανό να νιώσουν όσα
περιγράφτηκαν παραπάνω. Επιπλέον, μονογονεϊκές οικογένειες ή γονείς που έχουν χάσει
το σύντροφο τους είναι πιο ευάλωτοι. Επίσης, γονείς που δεν εργάζονται και για τους
οποίους ο ρόλος του γονέα αποτελεί αναπόσπαστό κομμάτι της προσωπικής τους
ταυτότητας είναι πιο πιθανό να βιώσουν το σύνδρομο της άδειας φωλιάς. Τέλος, άνθρωποι
που έρχονται αντιμέτωποι με στρεσογόνες καταστάσεις ή μεγάλες αλλαγές στη ζωή τους
όπως είναι μια μετακόμιση, η συνταξιοδότηση ή η εμμηνόπαυση είναι επίσης πιο
επιρρεπείς.

Ωστόσο βασικά στοιχεία στην αντιμετώπιση των συναισθημάτων της μοναξιάς και της
στεναχώριας είναι ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το νέο αυτό κύκλο ζωής για
την οικογένεια.

Η αποχώρηση του παιδιού από το σπίτι σηματοδοτεί την ανάγκη μιας πιο ουσιαστικής
σχέσης με το παιδί που ξεπερνάει την χιλιομετρική απόσταση. Μπορούμε να είμαστε δίπλα του δημιουργώντας ένα κλίμα ζεστασιάς και ανοιχτής επικοινωνίας κρατώντας την επαφή
με το παιδί. Τα μέσα επικοινωνίας πχ τηλέφωνο, emails, skype κτλ είναι σύμμαχοι σε αυτή
την προσπάθεια. Βασικό σημείο αυτής της προσπάθειας είναι ο σεβασμός και η
εμπιστοσύνη στις ικανότητες, στις δεξιότητες και τα ταλέντα του παιδιού.
Μήπως ήρθε η ώρα να αφιερώσουμε χρόνο στον εαυτό μας; Στους φίλους μας; Στο
σύντροφο μας; Ο ρόλος του γονέα απορροφά πολύ ενέργεια και χρόνο μη αφήνοντας
πολλές φορές περιθώρια στο γονέα να σκεφτεί τις δικές του επιθυμίες. Η αποχώρηση του
παιδιού από το σπίτι είναι μια ευκαιρία να γυρίσουμε στον εαυτό μας, να αναρωτηθούμε τι
θα θέλαμε να κάνουμε. Ίσως κάποια εκπαίδευση; Ταξίδια; Κάποιο νέο hobby; Είναι επίσης
μια ευκαιρία να επενδύσουμε σε σχέσεις που μπορεί να είχαμε αμελήσει, όπως αυτές με τα
δικά μας αδέρφια.

Κλείνοντας παραθέτω ένα απόσπασμα από το μικρό πρίγκιπα του συγγραφέα Antoine de
Saint-Exupery το οποίο μετράει 70 χρόνια από την έκδοση του στη Γαλλία και με το οποίο
έχουν μεγαλώσει τόσες γενιές.
«Είστε όμορφα, μα είστε άδεια» τους είπε ακόμα. «Κανένας δε θα πεθάνει για χάρη σας.
Βέβαια, ένας τυχαίος, περαστικός, θα νόμιζε ότι το δικό μου σας μοιάζει, Όμως εκείνο, μόνο
του, είναι πολύ πιο σπουδαίο απ’ ό,τι είστε όλα μαζί, γιατί εκείνο το πότισα– γιατί εκείνο το
έβαλα κάτω απ’ τη γυάλα– γιατί εκείνο το προστάτεψα απ’ τον αέρα γιατί για χάρη του
σκότωσα τις κάμπιες (εκτός από δυο τρεις που άφησα για να γίνουν πεταλούδες) γιατί
εκείνο τ’ άκουσα να μου παραπονιέται ή να παινεύεται ή και, καμιά φορά, να
σωπαίνει– γιατί είναι το τριαντάφυλλο μου».
Και ξαναγύρισε στην αλεπού.
«Αντίο» της είπε…
«Αντίο» είπε η αλεπού. «Άκου το μυστικό μου. Είναι πολύ απλό: Μόνο με την καρδιά
βλέπεις καλά. Η ουσία δε φαίνεται με τα μάτια».
«Η ουσία δε φαίνεται με τα μάτια» επανέλαβε κι ο μικρός πρίγκιπας για να το θυμάται.
«Ο καιρός που αφιέρωσες στο τριαντάφυλλο σου είναι που κάνει το τριαντάφυλλο τόσο
σημαντικό».
«Ο καιρός που αφιέρωσα στο τριαντάφυλλο μου…» είπε κι ο μικρός πρίγκιπας για να το
θυμάται.
«Οι άνθρωποι έχουν ξεχάσει αυτή την αλήθεια» είπε η αλεπού. «Εσύ όμως δεν πρέπει να
την ξεχάσεις. Θα ‘σαι για πάντα υπεύθυνος για κείνα που έχεις εξημερώσει. Είσαι
υπεύθυνος για το τριαντάφυλλο σου…»

Άφησε λοιπόν το «τριαντάφυλλο» σου να στολίσει με το άρωμα του την όμορφη αυλή της
κοινωνίας επιτελώντας με αυτόν τον τρόπο το σκοπό της ύπαρξης του. Πάντα θα είσαι
σημαντικός για αυτό και πάντα θα είναι σημαντικό για σένα!

Ελένη Χατζοπούλου
Ψυχολόγος MSc
Εταιρία Κοινωνικής Ψυχιατρικής  Ψυχικής Υγείας Παναγιώτης Σακελλαρόπουλος
Θέσε κι εσύ το ερώτημά σου είτε τηλεφωνικά στο 2265023222 είτε στο email
[email protected] .
Όλα τα ερωτήματα απαντώνται σεβόμενοι την ανωνυμία σας. Σχετικά με την
πολιτική απορρήτου της Ε.Κ.Ψ.Ψ.Υ. μπορείτε να ενημερωθείτε από την
ιστοσελίδα μας ekpse.gr.