«Η πλασματική εικόνα των εορτών»

Τα Χριστούγεννα και η περίοδος των γιορτών θεωρούνται ως η πιο όμορφη εποχή του έτους και οι περισσότεροι άνθρωποι την προσμένουμε με μεγάλη χαρά, καθώς την έχουμε συνδυάσει με τις συγκεντρώσεις με τους κοντινούς τους ανθρώπους, αλλά και με τα δώρα, το εορταστικό τραπέζι, τις διακοπές και τις προσδοκίες για τη νέα χρονιά. Πρόκειται για την πιο χαρούμενη γιορτή του χρόνου, όπου κυριαρχούν τα συναισθήματα αγάπης, ευτυχίας και χαράς.

Σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της εικόνας που έχουμε στο μυαλό μας για την περίοδο των Χριστουγέννων παίζει η εμπορευματοποίησή τους και ιδιαίτερα ο τρόπος που προβάλλεται και διαφημίζεται ο εορτασμός τους μέσα από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, με όλα τα υλικά αγαθά που «πρέπει» να αγοράσουμε, τα δώρα που «πρέπει» να κάνουμε και τα συναισθήματα  που «πρέπει» να βιώσουμε. Δημιουργείται, έτσι, μια ψεύτικη ανάγκη να κάνουμε αγορές, δώρα, ετοιμασίες για το γιορτινό τραπέζι για να ανταποκριθούμε στο πρότυπο των «ευτυχισμένων γιορτών», που υπαγορεύει ότι τα Χριστούγεννα πρέπει να είναι τέλεια, ονειρεμένα και μαγικά, με αφθονία φαγητού και δώρων.

Ως καταναλωτές έχουμε την υποχρέωση να αντιληφθούμε ότι η υπερβολική εμπορευματοποίηση των γιορτών που επικεντρώνεται γύρω από τα δώρα, την μαγική ατμόσφαιρα και την «τέλεια» κοινωνική ζωή, δεν αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα και κρύβει τον κίνδυνο στο να μας οδηγήσει να βιώσουμε πίεση, άγχος, θλίψη και αποτυχία. 

Ας μην ξεχνάμε, άλλωστε, και την λεγόμενη «κατάθλιψη των γιορτών» (ή «κατάθλιψη των Χριστουγέννων»), η οποία αποτελεί ψυχολογική διαταραχή, με συμπτώματα παρόμοια με αυτά της κατάθλιψης και ορίζεται χρονικά στην εν λόγω περίοδο. Συμπτώματα όπως η μελαγχολία, η μοναξιά και το στρες που προκαλεί η ανάγκη να είμαστε χαρούμενοι και να δείχνουμε ευτυχισμένοι επειδή είναι Χριστούγεννα και «πρέπει» να περάσουμε καλά, επιδεινώνονται την περίοδο των γιορτών και οδηγούν το άτομο στο να αποφεύγει κοινωνικές συναναστροφές, να αισθάνεται δυσφορία και να αναβάλλει τις όποιες εορταστικές προετοιμασίες. Συμβαίνει, μάλιστα, το άτομο να μπαίνει σε μια διαδικασία σύγκρισης του εαυτού του με άλλους ανθρώπους, σκεπτόμενο τι του λείπει από τη ζωή του, τι δεν έχει πετύχει, ενώ οι άλλοι δείχνουν να βρίσκονται σε πιο πλεονεκτική θέση, επειδή έχουν περισσότερα και φαίνονται πιο ευτυχισμένοι. Γίνεται κατανοητό με αυτό τον τρόπο ότι τέτοιου είδους σκέψεις βάζουν το άτομο στην παγίδα άτοπων συγκρίσεων του εαυτού του με τους άλλους, κάνοντάς το να αισθάνεται μειονεκτικά.

Είναι σημαντικό να εντοπίζουμε τέτοια συμπτώματα και τους παράγοντες που μπορεί να μας προκαλούν καταθλιπτικό συναίσθημα, έτσι ώστε να καταφέρουμε να το αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά, ακόμη και αν χρειαστεί να ζητήσουμε βοήθεια από κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας σε περίπτωση που αυτά επιμένουν και μας δημιουργούν έντονη δυσφορία και κοινωνική απομόνωση.

Ακόμα, τα Χριστούγεννα είναι ιδιαίτερα στρεσογόνα για ανθρώπους με οικονομικά προβλήματα, καθώς η συγκεκριμένη περίοδος επιβάλλει τον υπερκαταναλωτισμό για την κάλυψη «αναγκών», οι οποίες στην πραγματικότητα δεν είναι ούτε αληθινές ούτε απαραίτητες.

Ειδικότερα οι άνθρωποι που έχουν αποχωριστεί κάποιο αγαπημένο τους πρόσωπο είτε από χωρισμό είτε από εγκατάσταση σε άλλο μέρος ή έχουν χάσει κάποιον από τη ζωή ή έχουν άτομο με σοβαρά προβλήματα υγείας στην οικογένειά τους βιώνουν με επώδυνο τρόπο τις ημέρες των γιορτών και δυσκολεύονται να δουν τα Χριστούγεννα ως μια χαρούμενη γιορτή.  Είναι η περίοδος που συγκεντρώνονται όλοι μαζί, συγγενείς και φίλοι, επομένως, η ανάμνηση αυτών που λείπουν αυτή την ημέρα, γίνεται πιο έντονη και πιο έντονη γίνεται και η θλίψη και η μελαγχολία που αισθάνονται. Όλη η γιορτινή ατμόσφαιρα που διαφημίζεται παντού γύρω τους, αποτελεί για αυτούς τους ανθρώπους μια συνεχή υπενθύμιση αυτών που λείπουν, χειροτερεύοντας την ήδη επιβαρυμένη τους ψυχολογία.

Έτσι, λοιπόν, η πλασματική εικόνα των γιορτών, όπως αυτή παρουσιάζεται μέσα από τις διαφημίσεις και λόγω του εμπορικού χαρακτήρα που παίρνει, παρουσιάζοντας ως ευτυχισμένα Χριστούγεννα, αυτά με τα δώρα, τις αγορές, τις δεξιώσεις, τα ταξίδια, μας απομακρύνει από το πραγματικό νόημα και την ουσία των Χριστουγέννων ως γιορτή αγάπης. Αναγνωρίζοντας αυτή την πραγματικότητα, ας αναλογιστούμε ποια είναι για εμάς η σημασία των Χριστουγέννων και των γιορτινών ημερών, περνώντας ποιοτικό χρόνο με τους δικούς μας ανθρώπους και ας επαναπροσδιορίσουμε τις πραγματικές μας ανάγκες και τους τρόπους που μπορούμε να τις εκπληρώσουμε. Ας θέσουμε νέους στόχους για τη ζωή μας για τη νέα χρονιά, έχοντας αισιοδοξία, ας δημιουργήσουμε αληθινές ανθρώπινες σχέσεις που θα αντικαταστήσουν την ανάγκη απόκτησης υλικών αγαθών και ας δώσουμε τον χρόνο στον εαυτό μας να εκτιμήσουμε όσα έχουμε στη ζωή μας και να νιώσουμε ευγνωμοσύνη για αυτά.

Καλές γιορτές! 

Με υγεία και αγάπη στη ζωή μας!

Κωνσταντίνα Μαχαιρά 

Ψυχολόγος

Εταιρία Κοινωνικής Ψυχιατρικής Π. Σακελλαρόπουλος

Η θεματική στήλη “ΨυχοΛογώντας” δημιουργήθηκε και υποστηρίζεται από επαγγελματίες ψυχικής υγείας της Εταιρίας Κοινωνικής Ψυχιατρικής και Ψυχικής Υγείας με στόχο την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση σε θέματα ψυχικής υγείας. Σκοπός μας είναι να ανοίξουμε έναν διάλογο με την κοινότητα απαντώντας σε προβληματισμούς που μας αφορούν όλους.

Θέσε κι εσύ το ερώτημά σου είτε τηλεφωνικά στο 2265023222 είτε στο email [email protected].

Όλα τα ερωτήματα απαντώνται σεβόμενοι την ανωνυμία σας. Σχετικά με την πολιτική απορρήτου της Ε.Κ.Ψ.&Ψ.Υ. μπορείτε να ενημερωθείτε από την ιστοσελίδα μας ekpse.gr.