Ζωή: Πράξεις. Όχι λόγια.

Της Μαρίνας-Σελήνης Κατσαϊτη*

Όταν ολοκλήρωσα τη συγγραφή του βιβλίου μου, το οποίο ευελπιστώ να εκδώσω σε λίγο καιρό, ένας πολύ αγαπημένος μου άνθρωπος, πηγή έμπνευσης στην ολοκλήρωση της συγγραφής, μου είπε «Έχεις τέτοιο συγγραφικό ταλέντο, που θα πρέπει να σταματήσεις όλα τα υπόλοιπα που κάνεις, και μόνο να γράφεις». 

Η αλήθεια είναι ότι και κολακεύτηκα και συγκινήθηκα από τα λόγια του. Και ξέρω πως τα εννοεί. Τον τελευταίο καιρό η χαρά και η ανταπόδοση που λαμβάνω μέσω της συγγραφής είναι τεράστια και πολύτιμη. Κι εγώ θα ήθελα να γράφω περισσότερο. Για διάφορους λόγους. Ωστόσο, έχω έναν βασικό λόγο για τον οποίο πιστεύω ότι αυτή η ιδέα, ακόμη και αν μπορούσε να μου προσφέρει τα προς το ζην, μέσω της επιτυχούς υλοποίησής της, δεν θα ήταν συνεπής με τη φιλοσοφία ζωής που διαθέτω. 

Μεγάλωσα με δυο γονείς, κατά δική τους ομολογία, «αριστερούς». Τοποθετημένους ιδεολογικά, φιλοσοφικά και πολιτικά στην αριστερά. Ο τρόπος όμως με τον οποίο με μεγάλωσαν δεν ήταν ιδιαίτερα «αριστερός» καθώς η καθημερινότητα και οι συνήθειές τους  συμφωνούσαν μόνο μερικώς με τα όσα οι ίδιοι διακήρυσσαν πως πρέσβευαν. 

Αυτή η εκκωφαντική ασυνέπεια μεταξύ θεωρίας και πράξης, προσωπικά δεν μου δημιουργεί μόνο σύγχυση αλλά και έντονο θυμό. Σέβομαι τον κάθε άνθρωπο για αυτό που είναι, είτε το έχει επιλέξει συνειδητά είτε όχι. Ωστόσο, δεν σέβομαι καθόλου τις αμπελοφιλοσοφίες που συνοδεύονται από διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία και δεν εφαρμόζονται ποτέ. 

Σε αυτή τη βάση και μόνο απέρριψα την πρόταση του φίλου μου, μολονότι πραγματικά τη θεώρησα καταπληκτική. Διότι όταν αυτά που λες, δεν αντικατοπτρίζουν αυτά που κάνεις, τότε δεν έχει νόημα να τα λες. Τουναντίον, ξεφτιλίζεσαι κάπως (νομίζω). Για το λόγο αυτό, εάν ισχυρίζομαι πως θέλω να κάνω έργο το οποίο να έχει θετικό αντίκτυπο στην κοινωνία, όπως για παράδειγμα το εκπαιδευτικό ή το ερευνητικό έργο, τότε δεν μπορώ απλώς να συζητάω ή να γράφω για αυτό. Θα πρέπει πρώτα να το υλοποιήσω και στη συνέχεια, εάν το κρίνω χρήσιμο να το μοιραστώ. 

Με εξοργίζει γενικά και ειδικά η ασυνέπεια μεταξύ θεωρίας και πράξης στους ανθρώπους. Πιθανότατα γιατί τις συνέπειες αυτής της ασυνέπειας της ένιωσα βαθιά στο πετσί μου. Και σκέφτομαι πόσο πολύ ενέργεια και χρόνο σπαταλάμε καθημερινά σε «κουβέντες» μη απαραίτητες και μη χρήσιμες. 

Την ίδια ασυνέπεια εφαρμόζουμε σε όλες τις πτυχές της ζωής μας, από τον τρόπο με τον οποίο διαπαιδαγωγούμε τα παιδιά μας, λέγοντάς τους να μην βρίζουν όταν εμείς βρίζουμε, να μην καπνίζουν όταν εμείς καπνίζουμε, να μην κλέβουν όταν εμείς κλέβουμε (τον γείτονα, το κράτος, ή ακόμη και την οικογένειά μας). Την εφαρμόζουμε επίσης στην ευκολία με την οποία κρίνουμε τους πάντες και ποτέ τον εαυτό μας. Διπλά standards και εκεί. Γιατί για εμάς διαθέτουμε πάντα μια βολική και πειστική δικαιολογία, ενώ ο απέναντι είναι πάντα διαθέσιμος για σταύρωμα. Αυτός ο έρμος δεν θα έχει καμία τέτοια δικαιολογία; Αλλά που να ψάχνεις τώρα. 

Η ταπεινή μου γνώμη είναι ότι θα πρέπει να είμαστε λίγο πιο προσεκτικοί και περισσότερο ταπεινοί. Και όταν θέλουμε να μιλήσουμε για κάτι, καλό είναι να ξέρουμε για τι πράγμα μιλάμε. Να το γνωρίζουμε δηλαδή το θέμα. Όχι να μιλάω εγώ για το πως μεγαλώνει μια μάνα το παιδί της στο Τσαντ, ούτε για το πως είναι η ζωή ενός ναυτικού που ταξιδεύει στα καράβια. Και όταν έρχεται η στιγμή να πράξουμε, να βάζουμε και μια υπενθύμιση στον εαυτό μας, ώστε τελικά να κάνουμε και αυτά που λέμε. Και τέλος αφού τα πούμε, να θυμόμαστε ότι είναι πολύ πιθανό να είμαστε και λάθος.

«Οι πράξεις αποδεικνύουν ποιος είσαι. Τα λόγια ποιος θα ήθελες να είσαι». Σου εύχομαι τα δυο να συμφωνούν. 

*Η Μαρίνα-Σελήνη Κατσαΐτη είναι Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Οικονομικής Ανάλυσης, Πρόεδρος στο Τμήμα Περιφερειακής και Οικονομικής Ανάπτυξης Άμφισσας του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών