Αγόραζες τοις μετρητοίς και τα πουλάς μισοτιμής..

Της Αγγελικής Γ. Πιτσόλη*

Απάτη είναι η σκόπιμη εξαπάτηση για την εξασφάλιση αθέμιτου ή παράνομου κέρδους ή στέρηση κάποιου νόμιμου δικαιώματος απο το θύμα. 

Ταξιδεύοντας μαζί με τη χαρά που λάμπει στη ζωή μου προς Αράχωβα και ακούγοντας απο Beetles μέχρι Βασίλη Καρρά στάθηκα στο στίχο ”..αγόραζες τοις μετρητοίς και τα πουλάς μισοτιμής..”. Και τότε ήρθαν στο μυαλό μου οι άνθρωποι εκείνοι, που ο χαρακτήρας τους παραπέμπει σε απατεώνα. Διότι εαν κοιτάξεις γύρω σου όλο και κάποιο απατεωνάκο θα διακρίνεις.

Όσον αφορά το κέρδος, το εύρος του πεδίου εξαπάτησης είναι τεράστιο. Πρακτικές εξαπάτησης συναντώνται στις πιο απλές καθημερινές συναλλαγές μέχρι και τις πιο σημαντικές εμπορικές συμφωνίες. Το μέγεθος του κέρδους συνήθως καθορίζει και το μέγεθος του απατεώνα, το οποίο εξαρτάται απο την ηλικία και όχι απο το φύλο. Για παράδειγμα ένα μικρό παιδάκι μπορεί να γίνει απατεωνάκος για ένα παγωτό αλλά δεν έχει τις γνώσεις να γίνει απατεώνας για ένα μεγάλο χρηματικό ποσό. 

Προχωρώντας τις σκέψεις μου τελικά το μέγεθος της εξαπάτησης και του κέρδους, κλιμακώνεται αυξητικά ανάλογα την ηλικία, επειδή ο άνθρωπος μεγαλώνοντας αποκτάει γνώσεις και δεξιότητες και την επιθυμία για συγκέντρωση πλούτου. Συχνό το φαινόμενο ιδιαίτερα σε όσους έζησαν στερημένα στην παιδική τους ηλικία. 

Διαβάζοντας για απάτες ανακάλυψα αρκετές ομοιότητες, που έχουν οι απατεώνες.

Ο Ιταλός Chrales Ponzi έδρασε τη δεκαετία του 1920, και έγινε διάσημος για τις οικονομικές απάτες που διέπραξε. Έκτοτε στη σύγχρονη ιστορία, οι μεγάλες οικονομικές απάτες ονομάστηκαν Ponzi. Ο Ιταλός απατεώνας ισχυριζόταν ότι μέσα σε 90 ημέρες θα διπλασίαζε τα χρήματα των πελατών του. Και βεβαίως τα διπλασίαζε!.. αλλά οι αποδόσεις που εισέπρατταν οι επενδυτές, δεν προκύπταν απο επενδύσεις αλλά απο τα εισερχόμενα κεφάλαια των νέων εξαπατημένων επενδυτών! Από τα κεφάλαια προς επένδυση που κατέθεταν οι νέοι επενδυτές, πληρώνονταν οι δήθεν αποδόσεις των παλαιοτέρων επενδυτών, που περίμεναν τα αποτελέσματα σε 90 ημέρες! 

Στην Ελλάδα το παράδειγμα Ponzi ακολουθήθηκε απο διάφορες επαγγελματικές ομάδες και απο διάφορους επιχειρηματίες με βραβεία και περγαμηνές, που ασχολήθηκαν με ασφαλίσεις και αμοιβαία κεφάλαια, που κάποτε ήτο και στη μόδα! 

Υπήρξαν απατεώνες που έλεγαν στους πελάτες να καταθέσουν μετρητά σε λογαριασμό ασφαλιστικής εταιρείας, για να εξοφλήσουν την ασφάλιση υγείας που είχαν συνάψει, αλλά τα χρήματα τελικά επενδύονταν σε unit-linked ή αμοιβαία κεφάλαια για να αποκομίσουν κέρδος την πρωτοετή προμήθεια, το μπόνους παραγωγής και τα ταξίδια πολυτελείας! 

Οι πελάτες ήταν ήσυχοι γιατί είχαν στα χέρια τους επίσημο αποδεικτικό εξόφλησης, και ένα ειδοποιητήριο οφειλής με υπογραφή μεγαλοασφαλιστή ότι εξόφλησαν τη δόση. Ο τραπεζικός λογαριασμός ήταν επίσημος και νόμιμος αλλά αφορούσε αμοιβαία ή unit-linked και όχι ασφάλειες υγείας! Απο την άλλη μεριά η εταιρεία έβλεπε μια κατάθεση για νέο επενδυτικό ασφαλιστήριο ή αμοιβαίο κεφάλαιο, μαζί με μια νέα αίτηση με υπογραφή πελάτη (που στην πραγματικότητα είχε υπογράψει παράνομα ο μεγαλοασφαλιστής) και εξέδιδε τίτλο επένδυσης ή συμβόλαιο και πολλές φορές εξοφλημένο από αίτηση!

Άλλη απατεωνιά ήταν πως με τα χρήματα που κατέθεταν οι πελάτες για να συνάψουν και να προπληρώσουν ένα ασφαλιστήριο, ο απατεωνάκος εξοφλούσε μαζικά, τα συμβόλαια που είχαν χαρακτηριστεί προς ακύρωση. Με την τακτική αυτή, τα συμβόλαια έμεναν σε ισχύ, και παρέμεναν απλήρωτα τα νεότερα, που είχαν περιθώριο εξόφλησης ή για τα οποία γίνονταν μια αίτηση τροποποίησης! Δύο μήνες το περιθώριο εξόφλησης συμβολαίου, και άλλους δυο μήνες η τροποποίηση, 4 μήνες και μέχρι την τελική ακύρωση 5 μήνες και η διεύθυνση αποστολής ειδοποίησης ακύρωσης, χιλιόμετρα μακριά απο την πραγματική διεύθυνση κατοικίας. 

Με αυτόν τον τρόπο το χρήμα κυκλοφορούσε άφθονο σε πρωτοετείς προμήθειες, εφάπαξ καταθέσεις, ύφος χιλίων καρδιναλίων και αλογάκια στο Δέλτα του Φαλήρου. 

Ο Αμερικανός Φρανκ Αμπιγκνείλ αγόραζε τοις μετρητοίς και πούλαγε μισοτιμής, όπως έλεγε και ο αείμνηστος λαϊκός τραγουδιστής Βασίλης Καράς.. Ένας απο τους μεγαλύτερους απατεώνες όλων των εποχών, στη Νέα Υόρκη, που ξεκίνησε την επιτυχημένη καριέρα του εξαπατώντας τον ίδιο του τον πατέρα. Μια ημέρα ζήτησε την πιστωτική κάρτα του πατέρα του για να βάλει βενζίνη, και με την κάρτα αυτή, αγόραζε προϊόντα τοις μετρητοίς, τα οποία μεταπουλούσε στον υπάλληλο του βενζινάδικου μισοτιμής, και αφήνοντας τον λογαριασμό της κάρτας απλήρωτο μέχρι που τον ανακάλυψε ο πατέρας του. Κατόπιν εξελίχθηκε σε δεινό απατεώνα. Η ζωή και η δράση του Φρανκ Αμπιγκνείλ, έγινε ταινία με τον τίτλο Catch me if you can και προβλήθηκε το 2002 με πρωταγωνιστή το Λεονάρντο Ντικάπριο και τον φιλέλληνα Τομ Χανκς.  

Το παράδειγμα Αμπιγκνείλ ακολουθήθηκε απο πολλούς απατεωνίσκους και στην Ελλάδα. Κάποιοι με ύφος μεγαλοεπιχειρηματία αλλά χωρίς τα προσόντα, αγόραζαν τηλεοράσεις, κινητά τηλέφωνα και προϊόντα τεχνολογίας τοις μετρητοίς με πιστωτικές κάρτες και τα μεταπουλούσαν σε ηλεκτρονικές πλατφόρμες μισοτιμής, κερδίζοντας διπλά, επειδή και τις πιστωτικές κάρτες άφηναν απλήρωτες και δεν είχαν έναρξη επιχειρηματικής δραστηριότητας στην εφορία.  Άλλη απατεωνιά ήταν πως τραβούσαν μετρητά χρήματα απο μια πιστωτική κάρτα, εξοφλούσαν την οφειλή μιας άλλης πιστωτικής κάρτας που είχε λήξει το περιθώριο πληρωμής, και τα χρέη μεγάλωναν! Το ίδιο γινόταν και με κάποιους δήθεν ασφαλιστές και με τα ασφάλιστρα, που δεν αποδίδονταν στην ώρα τους, αλλά γινόντουσαν λαμαρίνες 4 επί 4 και κρυφοί λογαριασμοί, μέχρι που η νομοθεσία έσφιξε πολύ τα λουριά και τότε ησύχασαν οι ευσυνείδητοι και αρρώστησαν οι ασυνείδητοι, που είχαν Θεό το χρήμα. Αλλά μια του κλέφτη, δυο του κλέφτη, τρεις και σε τσακώσανε.

Το άρθρο είναι αφιερωμένο στη μνήμη του πατέρα μου Γεώργιου, που εαν ζούσε σαν σήμερα, του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού, θα σβήναμε μαζί 84 κεράκια και θα φιλοσοφούσαμε τη ζωή και τους ανθρώπους.  

*Η ©Αγγελική Γ. Πιτσόλη Αριστούχος MSc-ΕΚΠΑ, Επικοινωνιολόγος, Δημοσιογράφος, Φιλόλογος, Διευθύντρια Ισότητας των Φύλων ομίλου UNESCO Πειραιώς και Νήσων