Η Άμφισσα αλλάζει…

Γράφει ο Ηλίας Τσίγκας

Συμβαίνει πολλές φορές στον καθένα μας. Βλέποντας κάθε μέρα τον εαυτό μας στον καθρέφτη είναι δύσκολο να διαπιστώνουμε τις αδιόρατες μεταβολές που συμβαίνουν πάνω μας και που σταδιακά συσσωρευόμενες αλλάζουν στοιχεία της εμφάνισής μας, του χαρακτήρα ή της προσωπικότητάς μας. Χρειάζεται να συναντήσουμε κάποιο φίλο που έχουμε να τον δούμε καιρό και ο οποίος μπορεί να μας δει με την αναγκαία απόσταση για να μας πει ότι έχουμε αλλάξει από την τελευταία φορά που ειδωθήκαμε. Το ίδιο συμβαίνει και με την πόλη που ζούμε. Αλλαγές που συμβαίνουν σχετικά αργά και μεμονωμένα, όταν συσσωρεύονται μεταβάλλουν την όψη, τη λειτουργία, τις συνήθειες και την καθημερινότητα μέσα σε αυτή.

Προϊόντος του χρόνου η Άμφισσα αλλάζει. Δεν μιλάμε για τρομακτικές και σεισμικές μετακινήσεις ούτε για περιπτώσεις που ένα μεγάλο έργο ανατρέπει την πληθυσμιακή δομή, τα βιοτικά χαρακτηριστικά και τις λειτουργίες μέσα σε μια πόλη. Αλλά για έργα, παρεμβάσεις, αποφάσεις και πρωτοβουλίες, είτε μικρότερες είτε μεγαλύτερες, είτε από την κεντρική κυβέρνηση είτε από την αυτοδιοίκηση είτε από την ιδιωτική πρωτοβουλία που συνολικά διαφοροποιούν το πλαίσιο μέσα στο οποίο ζούμε κ εργαζόμαστε. Προς το καλύτερο ή προς το χειρότερο θα ρωτήσει κανείς;  Δευτερεύον θα έλεγα εγώ, μιας και τις αλλαγές οφείλεις πρώτα να τις παρακολουθείς και να προσαρμόζεσαι σε αυτήν. Η ικανότητα προσαρμογής, άλλωστε, είναι η βάση της ευφυίας.

Το τελευταίο διάστημα μια σειρά από τέτοιες αλλαγές έρχονται να προκαλέσουν τη διαφοροποίηση αυτή στην πόλη της Άμφισσας, ενώ υπάρχουν κι άλλες που είναι εν ε εξελίξει. Ας τις δούμε λοιπόν.

Ο κυκλικός κόμβος στην αρχή της Λ. Καραμανλή ήταν ένα έργο αναγκαίο, τόσο για λόγους ασφάλειας, πρωτίστως, όσο και για αισθητικούς. Αποτέλεσε την πρώτη παρέμβαση σε έναν δρόμο και μια περιοχή που εδώ και καιρό έχει αποκτήσει πλήρη αστικά χαρακτηριστικά σε σχέση με τη λειτουργία του μια φορά κι έναν καιρό ως “περιφερειακός”, όπως ακόμα τον αποκαλούμε. Η πύκνωση των κατοικιών, καθώς κι η μεταφορά και η έναρξη επιχειρήσεων στην περιοχή (καφετέριες, περίπτερο, ΚΤΕΛ, ΔΕΥΑ, καταστήματα, σούπερ μάρκετ, δρόμος για ΤΕΙ, φροντιστήριο αγγλικών κ.α.) έχουν συνεργήσει ώστε η Λ. Καραμανλή να παρουσιάζει μεγαλύτερη αστική κινητικότητα σε σχέση με το παρελθόν. Και η ενασχόληση της δημοτικής Αρχής, τωρινής και όποιας επόμενης, είναι επιβεβλημένη.

Η διαμόρφωση της πλατείας Παπανδρέου, με τα γήπεδα του τένις και ό,τι άλλο προβλέπει είναι μια πρώτη σοβαρή παρέμβαση που θα ενισχύσει τα αμιγώς αστικά χαρακτηριστικά και θα αλλάξει την όψη της περιοχής, αλλά δεν επαρκεί, όσο κι αν είναι κάτι παραπάνω από απαραίτητη. Κατά τη γνώμη μας η μεταβολή λειτουργίας του δρόμου από περιφερειακό σε καθαρά αστικό πια, που θα εντείνεται συν τω χρόνω, αξιώνει διαπλάτυνση των πεζοδρομίων και στις δύο πλευρές, ώστε να δημιουργηθεί πεζόδρομος απαραίτητος για το πλήθος πια των ανθρώπων που το βάδισμα και ο περίπατος είναι μέρος της καθημερινότητάς τους και να προσφέρει ταυτόχρονα επιπλέον ευκαιρίες μικροεπιχειρηματικότητας, ιδίως σε τομείς που πια δεν εξυπηρετούνται στο ιστορικό κέντρο. Σε συνέχεια αυτού, η δενδροφύτευση και ο αισθητικός καλλωπισμός, μέσα από αρχιτεκτονική παρέμβαση πιθανότατα, πρέπει να συμπληρώσουν το διαμορφούμενο αστικό τοπίο στην περιοχή.

Ενίσχυση το αναφανδόν αστικού χαρακτήρα της περιοχής είναι και η επί θύραις απομάκρυνση των βαρέων οχημάτων. Όχι μόνο στο συγκεκριμένο σημείο, αλλά και κατά μήκος του υλαίθου, εξέλιξη που θα μεταβάλλει την εικόνα που είχαμε επί χρόνια εμπεδώσει στον αστικό ιστό. Ο δε χώρος στάθμευσης βαρέων οχημάτων θα ενισχύσει και την περιαστική κινητικότητα στο βαθμό που του αναλογεί.

Μία από τις μεγαλύτερες παρεμβάσεις, και τις πιο αναγκαίες εδώ και χρόνια, είναι ο περιφερειακός από τη δυτική είσοδο έως το Κάστρο που βρίσκεται στο στάδιο των μελετών. Οι (θετικές) συνέπειες πολλές. Αποσυμφόρηση κυκλοφορίας στον αστικό ιστό, ευκολότερη μετακίνηση για όσους κατοίκους της πόλης θα τον χρησιμοποιούν κατά την είσοδο-έξοδο στην πόλη, κατά πολύ ανετότερη πρόσβαση στο Κάστρο και τη Χάρμαινα, μεγαλύτερη επισκεψιμότητα στους χώρους αυτούς κι επιχειρηματικές ευκαιρίες, επιρροή στις χρήσεις γης μεταξύ πολλών άλλων θα επιφέρουν από σημαντική έως καθοριστική αλλαγή σε όλα τα επίπεδα ζωής στην Άμφισσα.

Η δημιουργία του Κέντρου Εκπαίδευσης επικίνδυνων φαινομένων στο χώρο του παλιού κλειστού γυμναστηρίου κατ αρχάς θα δράσει ενισχυτικά στο να τερματίσει η απαράδεκτη εικόνα στην περιοχή του αθλητικού κέντρου. Ή έστω να βελτιωθεί. Ταυτόχρονα, θα ενδυναμώσει τα περιαστικά χαρακτηριστικά της πόλης, ενώ οι προδιαγραφές λειτουργίας του θα τονώσουν τις αφορμές και τους λόγους επισκεψιμότητας σε αυτήν. Η ανακαίνιση, ταυτόχρονα, του γηπέδου της ΕΠΣ, που ελπίζουμε, πως κάποια στιγμή θα πραγματοποιηθεί θα δράσει κι αυτή περαιτέρω προς την κατεύθυνση αυτή. Όσον αφορά στο πρόβλημα των Ρομά, αυτό είναι μια άλλη ιστορία…

Το Πάρκο Ελιάς, που θα είναι έτοιμο τις προσεχείς βδομάδες θα ενισχύσει περαιτέρω την λειτουργία των αστικών χρήσεων και αναγκών. Θα καλύψει το κενό με τον αστικό ιστό που χαρακτηρίζουν τις εργατικές κατοικίες, θα προσφέρει μια σημαντική εναλλακτική απόληξης περιπάτου, ενώ θα προσδώσει περισσότερο χρώμα στην δυτική είσοδο της πόλης. Σημαντικότερες, ωστόσο, συνέπειες θα έχει η έναρξη λειτουργίας του νέου εμπορικού κέντρου που κατασκευάζεται στο Γαλαξία, στην παλιά “Ένωση”.

Είναι εξέλιξη της εποχής και δεν μπορεί να αποφευχθεί. Είτε έχει οπαδούς είτε αρνητές. Είτε καταστηματάρχες που πλήττονται. Η ανετότερη πρόσβαση και το parking θα μεταφέρουν ακόμα μεγαλύτερο κομμάτι της εμπορικής κίνησης έξω από το ιστορικό κέντρο, όπως συμβαίνει σε άλλες πόλεις (πχ Λαμία, στη 2η είσοδο, στην έκθεση) και με τη σειρά του θα επηρεάσει τον εμπορικό χαρακτήρα του ιστορικού κέντρου. Στο οποίο πρέπει αναπόδραστα να ενταθεί με δημοτικές πρωτοβουλίες η προτεραιότητα στους πεζούς. Και για ένα επιπλέον λόγο: Για να αξιοποιηθεί περαιτέρω το συγκριτικό πλεονέκτημα της πόλης στον τομέα της επισκεψιμότητας, η πολιτιστική της ιδιοπροσωπία.

Σιγά σιγά αυτό συμβαίνει στη Γιαγτζή και στην πλατεία Κεχαγιά μέσα από τα μαγαζιά υγιειονομικού ενδιαφέροντος που έχουν ήδη (ξανα)ανοίξει και που αντανακλούν αυτό το ιδιαίτερο και μοναδικό μεσοπολεμικό χρώμα της πόλης. Και όσα ακόμα θα ανοίξουν στο προβλεπτό μέλλον χρειάζεται να είναι στο ίδιο ύφος. Κάτι που θα συμβεί, θεωρώ, περίπου φυσιολογικά και αυτοματοποιημένα.  Αλλαγές όμως συμβαίνουν σιγά σιγά και στην πλατεία Ησαία, που θα αλλάξουν κι αυτές την εικόνα της πόλης. Ήδη δύο καταστήματα πρόκειται σύντομα να ανοίξουν. Η μεγαλύτερη αλλαγή όμως θα είναι η ίδια η πλατεία, μέσα από τη βιοκλιματική της ανάπλαση, η οποία υπολογίζεται να συμβεί, αν δεν κάνουμε σοβαρό λάθος, σε περίπου ένα χρόνο.

Η αλλαγή του οδοφωτισμού με λαμπτήρες τύπου led, κάτι που θα συμβεί σε όλο το δήμο, θα βελτιώσει περαιτέρω αισθητικά την εικόνα της πόλης. Δεν μας αφορά στο παρόν κείμενο να πολιτικολογήσουμε και να μπούμε στη διαδικασία αν ο ορθός τρόπος είναι αυτός που προτείνει ο Ταγκαλής ή ο Παναγιωτόπουλος ούτε να μπούμε σε τεχνικές και οικονομικές περιοχές, περί μείωσης του κόστους και για την ωφέλεια του ταμείου του δήμου. Μένουμε στο ότι η αλλαγή αυτή θα προσθέσει ένα ακόμα στοιχείο διαφοροποίησης προς το καλύτερο της όψης της πόλης εφεξής.

Καθοριστική, ωστόσο, αλλαγή στην πόλη θα είναι η έλευση του Γεωπονικού. Αρχικά με ένα τμήμα και αργότερα με δύο. Οι θετικές επιδράσεις είναι γνωστές και κατανοητές από τον καθένα, ώστε να απαιτούνται πολλά λόγια. Εκείνο που πρέπει όμως να επισημάνουμε, είναι ότι το πλέον σημαντικό θα είναι η επιστημονική τεχνογνωσία που θα προκύψει προς όφελος όλης της περιοχής κι είναι εκείνη που σε βάθος χρόνου θα δράσει ιδιαίτερα προωθητικά στις αναπτυξιακές προοπτικές του τόπου, κι όχι μόνο ως προς τον πρωτογενή τομές.

Σε αυτό το πλαίσιο, όμως, η σημαντικότερη προσθήκη θα είναι η ίδρυση του τμήματος πολιτισμικών σπουδών με άξονα τους Δελφούς και έδρα την Άμφισσα και  σε συνεργασία πιθανότατα με την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, που έχει συμπεριληφθεί κι αυτό στο ίδιο ψηφισθέν νομοσχέδιο με τα τμήματα του Γεωπονικού. Συμβολή ιδιαίτερης αξίας, καθως θα επιστεγάσει και θα μετουσιώσει σε πράξη τις προοπτικές αξιοποίησης του πολιτισμού ως φορέα υποδοχής επισκεπτών στην πόλη όσο και θα επιδράσει ανυπολόγιστα στην πνευματική παραγωγή και ζωή του τόπου. Με ό,τι αυτό συνεπάγεται…

Στο ίδιο φόντο εντάσσεται και η αποκατάσταση των τοιχογραφιών Παπαλουκά στην Μητρόπολη, η οποία μετά το πέρας των εργασιών θα είναι πρωτίστως σπουδαίο καλλιτεχνικό και πολιτιστικό μνημείο και ύστερα ναός. Η μόνη ένσταση ότι τα ανθίβολα επελέγησαν να τοποθετηθούν όχι στο καταλληλότερο σημείο, αλλά αυτό είναι μία άλλη ιστορία. Στον τομέα του πολιτισμού, βέβαια, ιδιαίτερης αξίας είναι και το Μουσείο Ελληνικής Επανάστασης στην Οικία Πανουργιά. Όχι μόνο για τους λόγους που αναπτύχθηκαν πιο πριν, για την ενίσχυση δηλαδή του πολιτισμού ως πυλώνα βιώσιμης ανάπτυξης, αλλά και για το πλήθος των εκδηλώσεων που αναπόδραστα θα προσελκύσει συν τω χρόνω μέσα στην πόλη και θα καταστεί άλλο ένα σημαντικό σημείο αναφοράς στη λειτουργία της.

Είναι κι άλλα που γίνονται (πχ νέα πτέρυγα του Ειδικού Σχολείου), αλλά που θα γίνουν, κι άλλα για τα οποία πρέπει να υπάρξει μέριμνα να γίνουν (πχ ΒΙΟ.ΠΑ, κόμβος στην Καραίσκάκη στην Πειραιώς.). Όλα όσα αναφέραμε, κι άλλα που ίσως λησμονήσαμε ή υποτιμήσαμε, μεταβάλλον την εικόνα μιας πόλης που έχει συνηθίσει να μένει ανίκητη ή ακίνητη στο χρόνο (παίξτε με τον αναγραμματισμό όπως εσείς νομίζετε). Σε άλλους αρέσει, σε άλλους όχι. Άλλων τα συμφέροντα ανοίγουν και προωθούνται κι άλλων όχι. Η αδήριτη διαδικασία, όμως, της βιώσιμης αστικής ανάπτυξης δεν μας ρωτάει και δεν μας περιμένει. Λύση δεν είναι ο αφορισμός ούτε η άκριτη αποδοχή. Αλλά η προσαρμογή κι η απαίτηση των βέλτιστων δυνατών επιλογών και της μεγαλύτερης δυνατής αποτελεσματικότητας από όλους όσοι διεκδικούν την ευθύνη χειρισμού των υποθέσεων που μας αφορούν όλους.

Από την έντυπη έκδοση