Συνέντευξη: Θ. Φωτίου: “Τα γκέτο των Ρομά βλάπτουν τις ίδιες τις τοπικές κοινωνίες”

Η τ. Αν. Υπουργός Εργασίας Θεανώ Φωτίου σε αναλυτική συνέντευξη στην Εν Δελφοίς

Εν Δελφοίς, Έντυπη Έκδοση, 17 Ιουλίου

Το ζήτημα των ρομά βρίσκεται με πολλούς τρόπους στην κορυφη του ενδιαφέροντος της κοινής γνώμης στην Άμφισσα και γενικότερα στη Φωκίδα. Η Εν Δελφοίς συνομίλησε για το θέμα αυτό με την τέως Αναπληρώτρια Υπουργό Εργασίας, Θεανώ Φωτίου, η οποία είχε την πολιτική ευθύνη των προγραμμάτων μετεγκατάστασης των Ρομά, στο πλαίσιο του οποίου είχε εκπονηθεί το πιλοτικό σχέδιο της προηγούμενης δημοτικής Αρχής, το οποίο είχε την τύχη που όλοι γνωρίζουμε.

Η Θ. Φωτίου μιλάει επίσης για το νέο νόμο για την Αναδοχή και Υιοθεσία που βρίσκεται αυτή την εποχή στην επικαιρότητα, για τη δημόσια υγεία και το κοινωνικό κράτος την εποχή του Covid-19, αλλά και τις επίκαιρες πολιτικές εξελίξεις με επίκεντρο την πορεία ανασυγκρότησης του ΣΥΡΙΖΑ.

Συνέντευξη στον Ηλία Τσίγκα

Πρόσφατα με ανακοίνωση δική σας και του Τμήματος Κοινωνικής Αλληλεγγύης του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. – Προοδευτική Συμμαχία, ασκήσατε κριτική, όπως αναφέρετε, στην προσπάθεια της Κυβέρνησης να παρακάμψει τεχνηέντως τις απόλυτα διαφανείς διαδικασίες που είχατε θεσπίσει με το Νόμο 4538/2018 για την Αναδοχή και Υιοθεσία. Τι είδους παρακάμψεις είναι αυτές και ποια είναι κατά τη γνώμη σας η στόχευση;

Στο σχέδιο νόμου του Υπ. Ψηφιακής Διακυβέρνησης η κυβέρνηση συμπεριέλαβε δύο άρθρα που θίγουν το πιο ευαίσθητο σημείο του δικού  μας Νόμου για την αναδοχή και υιοθεσία, το «ταίριασμα» των παιδιών με τους υποψήφιους αναδόχους και θετούς γονείς. Σύμφωνα με τον ισχύοντα  νόμο του ΣΥΡΙΖΑ το αδιάβλητο και διαφανές πληροφοριακό σύστημα είναι εκείνο που προτείνει στους αρμόδιους επιστήμονες που έχουν την εποπτεία των παιδιών και των υποψηφίων γονέων τα πιθανά «ταιριάσματα» παιδιών με τους υποψήφιους αναδόχους και θετούς γονείς, με αυστηρή τήρηση της προτεραιότητας. Με την τροπολόγηση του νόμου είναι για μας καθαρό ότι  στόχος είναι να εμπλακούν στη διαδικασία αυτή και ιδιωτικοί φορείς για να «επιταχυνθεί» η διαδικασία και να κερδίσει η κυβέρνηση τους χαμένους 12 μήνες που πάγωσε την εφαρμογή του νόμου. Έτσι, όμως, το «ταίριασμα» κινδυνεύει να αποτύχει, κάτι που θα προκαλέσει μη αναστρέψιμες βλάβες στη ζωή και τον ψυχισμό των παιδιών που θα αναγκαστούν να επιστρέψουν στο ίδρυμα.

Είστε η εμπνευστής του Νόμου 4538/2018 για την Αναδοχή και την Υιοθεσία. Μάλιστα, μετά από μία σύντομη έρευνα, παρατήρησα ότι η αναγγελία της εισαγωγής του στη δημόσια διαβούλευση είχε γίνει από τη Στερεά Ελλάδα και τη Λαμία, στο πλαίσιο εκδήλωσης του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, στις 20/11/2017. Τι σηματοδότησε και τι σημαντικό εισέφερε αυτός ο νόμος;

Ο νόμος αυτός, που είναι προϊόν μιας διετούς εξαντλητικής προσπάθειας, από το 2016, έως το 2018, του πολιτικού προσωπικού του Υπ. Εργασίας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, ειδικών επιστημόνων και εμπειρογνωμόνων, τέθηκε σε εφαρμογή τον Απρίλιο του 2018, πράγμα που ανακοινώθηκε από εμένα και την Έφη Αχτσιόγλου σε εκδήλωση στο ΜΗΤΕΡΑ. Ο νόμος εισάγει ένα εξαιρετικά πρωτότυπο, διαφανές και καινοτόμο ψηφιακό σύστημα, μοναδικό στην Ευρώπη, που εξασφαλίζει αδιάβλητες διαδικασίες, ισονομία των υποψήφιων γονέων και ταχύτητα διαδικασιών.  Ο χρόνος αναμονής,  από 4-6 χρόνια, μειώνεται σε 8- 12 μήνες. Κάθε παιδί αποκτά ηλεκτρονικό φάκελο, οπότε τελειώνουν τα δράματα με την αναζήτηση της καταγωγής του. Και, με τις πλήρως ηλεκτρονικοποιημένες και προτυποποιημένες διαδικασίες που εισήγαγε για το «ταίριασμα» παιδιών με τους υποψήφιους γονείς, για την εκπαίδευση γονέων και την κατάρτιση των εκπαιδευτών τους, βάζει τέλος στο δραματικό καθεστώς των συναλλαγών, των παράνομων ή παράτυπων υιοθεσιών και του χρηματισμού που επικρατούσε μέχρι την ψήφισή του. Η ΝΔ πάγωσε το νόμο για 12 μήνες, αλλά τον «ξαναεγκαινίασε» δύο φορές στο διάστημα αυτό, προσπαθώντας να τον παρουσιάσει ως δικό της και γελοιοποιώντας και τον Πρωθυπουργό: Μια φορά στο Ζάππειο, τον Δεκέμβριο του 2019, και μια δεύτερη πριν λίγες μέρες στο ΜΗΤΕΡΑ. Προφανώς, ο κ. Μητσοτάκης αναγνωρίζει ότι ο νόμος είναι εξαιρετικός και γι αυτό η συνεχής προσπάθεια οικειοποίησης. Ο λαός όμως ξέρει καλά ποιος έκανε το νόμο και τι ανατροπή έφερε αυτός στο τοπίο των υιοθεσιών και αναδοχών. 

Σε συνέντευξη του στην εφημερίδα μας, ο πρώην Πρόεδρος του Κέντρου Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, έκανε λόγο για κατατεθειμένες προτάσεις που αφορούσαν την καταστατική αναδιοργάνωση των Κέντρων Πρόνοιας της χώρας, τον αναπροσανατολισμό της υφιστάμενης λειτουργίας τους και τη διεύρυνση των υπηρεσιών τους στην ίδια την κοινωνία. Ποιο είναι το σχέδιο σας για το αύριο των Κέντρων; Περνάει μέσα από την ενσωμάτωση τους στην Τοπική Αυτοδιοίκηση ή περιλαμβάνει την ενίσχυση τους με την προσάρτηση και άλλων δομών, όπως τα ΚΕΦΙΑΠ;

Τα Κέντρα Κοινωνικής Πρόνοιας των Περιφερειών (ΚΚΠΠ) αποτελούν τον πυρήνα υλοποίησης όλων των πολιτικών για το παιδί, τον ηλικιωμένο, τον ανάπηρο, ως κέντρα εξειδίκευσης και εφαρμογής πολιτικών για την παροχή φροντίδας στην κοινότητα, την αποϊδρυματοποίηση και τη στήριξη και εφαρμογή του νέου συστήματος αναδοχής και υιοθεσίας. Για αυτό και στην Εθνική Στρατηγική Αποϊδρυματοποίησης που είχαμε εκπονήσει είχαν πρωτεύοντα ρόλο, ως συντονιστές και συγχρόνως εκτελεστές δράσεων, ενώ είχαν εξασφαλιστεί εθνικοί και ευρωπαϊκοί πόροι για τη δημιουργία, από τα ΚΚΠΠ, ανοικτών δομών φροντίδας, όπως τα ΚΔΗΦ, δομών αυτόνομης και ημιαυτόνομης διαβίωσης (ΣΥΔ και ΣΑΔ), κινητών μονάδων παρέμβασης, και άλλων δράσεων  και δομών φροντίδας στην κοινότητα. Το σχέδιο του ΣΥΡΙΖΑ είναι να διασυνδέονται τα ΚΠΠΠ, σε όλες αυτές τις δράσεις, με τις Περιφέρειες και τους Δήμους, ως δημόσιοι μοχλοί παρέμβασης του κεντρικού κράτους στον τομέα της πρόνοιας για την παροχή υψηλής ποιότητας δημόσιων υπηρεσιών στους πολίτες. Συνεπώς, δεν απαιτείται η ενσωμάτωσή τους στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, αλλά ο συντονισμός και η στενή συνεργασία με αυτή, για τη δημιουργία του δημόσιου βραχίονα της πρόνοιας.  

Η συντριπτική πλειονότητα των μελετών Διεθνών Οργανισμών καλούν τις Κυβερνήσεις για ανάληψη πρωτοβουλιών στην κατεύθυνση της ενίσχυσης της δημόσιας υγείας, του κοινωνικού κράτους και της εργασίας. Σας έχουμε ακούσει να μιλάτε για την ανάγκη δημιουργίας ενός ισχυρού προνοιακού βραχίονα την ώρα που το προηγούμενο διάστημα ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. κατηγορήθηκε για επιδοματική λογική. Τι νέο έχει να αντιτάξει ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. – Προοδευτική συμμαχία για την επόμενη ημέρα;

Μετά την πανδημία ωριμάζει η ιδέα σε ευρύτερα στρώματα ότι χρειαζόμαστε ένα ισχυρό δημόσιο κοινωνικό κράτος, με μεγάλες επενδύσεις σε κοινωνικές υπηρεσίες (π.χ. βοήθεια στο σπίτι), σε υποδομές φροντίδας στην κοινότητα για το παιδί, τον ηλικιωμένο, τον ανάπηρο (ώστε να υλοποιηθεί η αποϊδρυματοποίηση),  τον άπορο, με γενναία αύξηση των κοινωνικών δαπανών. Με δυο λόγια χρειαζόμαστε ένα προνοιακό κράτος που σε φροντίζει σε κάθε φάση της ζωής σου όταν αντιμετωπίζεις πρόσκαιρα η μόνιμα αυξημένες ανάγκες που σου δημιουργούν συνθήκες ανισότητας σε σχέση με τους άλλους πολίτες. Πιστεύουμε ότι η κοινωνική προστασία πρέπει να είναι καθολική, σε αντίθεση με τον νεοφιλελευθερισμό που εστιάζει αποκλειστικά στη φτώχεια και υποστηρίζει ότι η ανισότητα είναι φυσική κατάσταση. 

Αυτό είναι το όραμα του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία για την πρόνοια στο πλαίσιο του κοινωνικού συμβολαίου για τον λαό. Υλοποιείται με ένα τρίπτυχο: 

α. Το Νέο Κοινωνικό Εισόδημα: Είναι η εξέλιξη της πρότασής μας για το Εισόδημα Έκτακτης Ανάγκης που σχεδιάστηκε για την αντιμετώπιση των συνεπειών της κρίσης του κορωνοϊού στο πλαίσιο του προγράμματος «Μένουμε Όρθιοι». Το νέο  κοινωνικό Εισόδημα  έχει μεσο-μακροπρόθεσμο ορίζοντα και είναι σχεδιασμένο  ώστε να ανταποκρίνεται με ευελιξία στις μεταβαλλόμενες και απρόβλεπτες συνθήκες όπως η πανδημία. Απευθύνεται στους ανθρώπους που ανήκουν σε διάφορες κοινωνικές κατηγορίες όποτε το επίπεδο αξιοπρεπούς διαβίωσής τους τίθεται σε κίνδυνο. Συνδυάζεται με την  καθολική πρόσβαση στα  βασικά αγαθά (στέγη, ηλεκτρικό ρεύμα νερό) και στο ίντερνετ.

Οι σύγχρονες παγκόσμιες κρίσεις, ενδογενείς (όπως οι δημοσιονομικές) ή εξωγενείς (κλιματική, πανδημία) λειτουργούν ως καταλύτης για την ασύμμετρη διεύρυνση των ανισοτήτων στην ελληνική κοινωνία. Η κρίση δεν χτυπάει μόνον την περιφέρεια, με τους γνωστούς «παραδοσιακούς» φτωχούς και απόρους, αλλά πλήττει και τα μεσαία, έως και ανώτερα στρώματα. Συνεπώς χρειάζονται νέα εργαλεία που να αντιμετωπίζουν αυτήν την κατάσταση. Ένα τέτοιο είναι το Νέο Κοινωνικό Εισόδημα.

β. Επιδόματα και παροχές για το παιδί, τον ανάπηρο, τον ηλικιωμένο και τον άπορο. Τα επιδόματα επιστρέφουν στο σύνολό τους στην αγορά. Είναι δαπάνες αναπτυξιακές, όπως φάνηκε και από τα 700 εκ. μέρισμα που δεν έδωσε η ΝΔ τον Δεκέμβριο του 2019 και σταμάτησε η κίνηση στην αγορά. Οι δε παροχές, πχ. σχολικά γεύματα, vouchers για βρεφονηπιακούς σταθμούς κλπ, είναι τομείς έντασης εργασίας, δηλαδή αυξάνουν τις θέσεις εργασίας και χτυπούν την ανεργία. 

γ. Δημόσιες δωρεάν υπηρεσίες υψηλού επιπέδου που απονέμονται από τον νέο δημόσιο βραχίονα που συγκροτείται από το κράτος, τους Δήμους και τις Περιφέρειες, με τη συνδρομή του ψηφιακού προνοιακού κράτους που ιδρύσαμε την περίοδο 2015-19 και θα εξελίξουμε με το ψηφιακό μητρώο κοινωνικών παροχών.  

Κατά τη δική σας θητεία επιχειρήσατε ένα οργανωμένο πρόγραμμα για την κοινωνική ενσωμάτωση των Ρομά. Εν τούτοις, γνώρισε πολλές και σε όχι λίγες περιπτώσεις, εμπρόθετη και ενορχηστρωμένη πολεμική, κάτι που το ζήσαμε και εδώ στη Φωκίδα. Η νέα κυβέρνηση κατάργησε την Ειδική Γραμματεία για τους Ρομά, ωστόσο. Πώς θα κρίνατε γενικότερα την πολιτική της νέας ηγεσίας του υπουργείου πάνω σε αυτό το ζήτημα;

Εμείς, με την Ειδική Γραμματεία Ρομά που ιδρύσαμε, επιχειρήσαμε, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, μια ολιστική αντιμετώπιση των προβλημάτων των Ρομά. Αυτή είναι σίγουρο ότι θα κατέληγε και σε βελτίωση της ζωής των ευρύτερων κοινωνιών όπου αυτοί διαβιούν. Η διατήρηση της περιθωριοποίησης και των διακρίσεων εις βάρος των Ρομά, μόνο βλαπτικές μπορεί να είναι για τον τόπο όπου κατοικούν.  

Μετά από ένα  χρόνο διακυβέρνησης της ΝΔ επανήλθαμε πλήρως στο πριν το 2015 τραγικό καθεστώς διακρίσεων σε βάρος των ελλήνων Ρομά ενώ η κυβέρνηση, με διάφορα νομικά κόλπα, προσπαθεί  να τους πάρει πίσω ό,τι είχε θεσμοθετήσει επί ΣΥΡΙΖΑ.

Την πρώτη βδομάδα μετά τις εκλογές κατήργησαν την Ειδική Γραμματεία Ρομά που είχε εξασφαλίσει ευρωπαϊκά κονδύλια για : 

• Πολύκεντρα σε οικισμούς Ρομά σε όλες τις Περιφέρειες  κόστους 11,54 εκ. ευρώ, για τη βελτίωση της καθημερινότητας, ιδίως γυναικών και παιδιών (καθαριότητα, προσωπική υγιεινή, σχολική υποβοήθηση)
• Χωρικές παρεμβάσεις, κόστους 25,15 εκ. ευρώ σε 15 οικισμούς. 
• Πρόγραμμα επιδότησης ενοικίου, ύψους 9,9 εκ. €.
• Νέες θέσεις εργασίας και τόνωση της μικρής επιχειρηματικότητας  με 27,6 εκ. Ευρώ

Εκτός αυτών, οι  Έλληνες Ρομά έπαιρναν στη συντριπτική τους πλειοψηφία  το ΚΕΑ, το Επίδομα παιδιού και το Επίδομα Ενοικίου που θεσμοθέτησε ο ΣΥΡΙΖΑ.  Το Φλεβάρη του 2020 η ΝΔ πέρασε νόμο ότι κόβει και τα 3 αυτά επιδόματα σε όσες οικογένειες έστω και ένα  παιδί τους μένει από απουσίες στην ίδια τάξη.  

Επιπλέον απαξιώνει τα 100 παραρτήματα Ρομά που ίδρυσε ο ΣΥΡΙΖΑ στα Κέντρα Κοινότητας δήμων με πληθυσμούς Ρομά. 

Η κυβέρνηση πάγωσε τα πιλοτικά  σχέδια μετεγκατάστασης  των Ρομά που διαβιούν σε άθλιες συνθήκες. Μάλιστα πρόσφατα προχώρησε σε αυθαίρετο γκρέμισμα καταλυμάτων 100 οικογενειών Ρομά στον Ασπρόπυργο. Για την πράξη αυτή εκδόθηκε από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο απόφαση ασφαλιστικών μέτρων με ρητή απαγόρευση κατεδάφισης των καταλυμάτων μέχρις ότου υπάρξει εναλλακτική λύση στέγασης. Η χώρα μας κατετάγη και πάλι στη λίστα των χωρών που κατάφωρα παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα τη στιγμή μάλιστα που έχει αναλάβει την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Το τελευταίο χρονικό διάστημα η ατμόσφαιρα στην πολιτική ζωή της χώρας κυριαρχείται από μία ατελείωτη σκανδαλολογία και έναν ορυμαγδό αποκαλύψεων με συνομιλίες πολιτικών προσώπων, πρώην Υπουργών του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. με επιχειρηματίες, αλλά και δημοσιεύματα για πορίσματα που περιλαμβάνουν ιλιγγιώδη ποσά. Ποιο είναι το σχόλιο σας; Φοβάστε ότι αυτά θα επηρεάσουν το λεγόμενο από εσάς ηθικό πλεονέκτημα της Αριστεράς;

Όλη αυτή η ατμόσφαιρα σκανδάλων δεν είναι παρά η προσπάθεια της ΝΔ, με μαφιόζικους τρόπους και μεθόδους παρακράτους, να καλύψει την αποτυχία της στην οικονομία και την ύφεση που ξεκίνησε από το δεύτερο τρίμηνο κιόλας διακυβέρνησής της, πολύ πριν τον κορωνοϊό, ο οποίος τελικά τη βολεύει, γιατί καλύπτει την αποτυχία της. Η Δεξιά επιδίδεται και πάλι στις προσφιλείς γκαιμπελικές της τακτικές του «στησίματος» ανύπαρκτων σκανδάλων για τη σπίλωση αριστερών προσωπικοτήτων, προσπαθώντας να  αντιστρέψει το σκάνδαλο της Novartis και να δημιουργήσει εκ του μηδενός σκάνδαλα και παρασκήνια που δεν υπάρχουν, σε ένα κρεσέντο επικοινωνιακών επιθέσεων στην αριστερά. «Ταΐζει» τα μέσα ενημέρωσης με τα κονδύλια της λίστας Πέτσα και επιχειρεί με συνεχή ψέματα να κάνει το μαύρο-άσπρο. Εμείς λέμε: «όλα στο φώς». Δεν έχουμε να κρύψουμε τίποτα. 

Ο κ. Τσίπρας κατά την ομιλία του στην Κεντρική Επιτροπή Ανασυγκρότησης, κάλεσε τα στελέχη και τους πολίτες να προχωρήσουν σε ένα ουσιαστικό βήμα στη διαμόρφωση του νέου σπιτιού που αποσκοπεί να οικοδομήσει, ενώ τόνισε ότι η ανάλυση του σήμερα δε μπορεί να γίνει με εργαλεία του χθες. Είναι τελικά πρόθυμος ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. οργανωτικά, τόσο σε κεντρικό, όσο και σε περιφερειακό επίπεδο, να επενδύσει σε νέα στελέχη, τόσο στην Κεντρική πολιτική σκηνή, όσο στην Περιφέρεια και στις τοπικές κοινωνίες; Ποια είναι η εικόνα που έχετε από τις Νομαρχιακές Οργανώσεις σας στη δική μας Περιφέρεια; 

Η ανασυγκρότηση του ΣΥΡΙΖΑ οικοδομείται στη βάση της συστράτευσης προοδευτικών ανθρώπων που μοιράζονται τις αρχές και τις αξίες της αριστερής σκέψης και στάσης ζωής. Δεν οραματιζόμαστε ένα μονολιθικό, συμπαγές, δογματικό κόμμα, αλλά ένα κόμμα όπου όλες οι απόψεις συζητούνται συλλογικά, ειλικρινά, ισότιμα και δημιουργικά. Στο κόμμα αυτό, κάθε άνθρωπος που αυτοπροσδιορίζεται με βάση τα παραπάνω κριτήρια ως αριστερός, προοδευτικός, αντιρατσιστής, αντιεθνικιστής και  πατριώτης, και που ενδιαφέρεται να συμβάλει στην ανατροπή της δεξιάς λαίλαπας που καταρρακώνει τη χώρα εδώ κι ένα χρόνο, έχει θέση.  Ήδη, άλλωστε, στις γραμμές του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία έχουν συρρεύσει πολλοί σύντροφοι με διαφορετικές ιδεολογικές και πολιτικές αφετηρίες του προοδευτικού χώρου. Το σημαντικό είναι να δουλέψουμε όλοι μαζί, αναλύοντας την κατάσταση όπως διαμορφώνεται σήμερα, να ανοιχτούμε στην κοινωνία και να την αφουγκραστούμε και να βρούμε εκείνους τους τρόπους δράσης και παρέμβασης που ανταποκρίνονται στις σημερινές συνθήκες και ανάγκες. Και η εικόνα που έχω από όλες τις Περιφέρειες, σε αρκετές από τις οποίες είτε έχω μιλήσει με τον κόσμο σε ανοιχτές εκδηλώσεις, είτε έχω κάνει διαδικτυακές συζητήσεις, είναι ότι ο προοδευτικός κόσμος διψάει να συστρατευτεί και να δράσει για να φύγει η σημερινή κυβέρνηση,  η χειρότερη Δεξιά που έχουμε βιώσει μετά τη μεταπολίτευση. Και σας διαβεβαιώνω ότι είμαστε σίγουροι ότι αυτό θα γίνει πολύ σύντομα με τον αγώνα όλων των συντρόφων μας στον ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία.