ἡμεῖς και όχι ὑμεῖς!

Της Μαρίνας-Σελήνης Κατσαΐτη*

Στο διαδίκτυο κυκλοφορεί ένα βίντεο. Σε αυτό το βίντεο κανείς βλέπει μια αίθουσα διδασκαλίας, έναν καθηγητή και φοιτητές καθισμένους. Ο καθηγητής ζητάει από μια φοιτήτρια να φύγει από το μάθημα. Η κοπέλα προβληματισμένη ζητάει το λόγο ενώ ο καθηγητής γίνεται πιο αυστηρός και της επαναλαμβάνει ότι πρέπει να φύγει. Η φοιτήτρια σηκώνεται και φεύγει. Κανείς άλλος δεν αντιδρά μέσα στην αίθουσα.

Μόλις η κοπέλα αποχωρεί, ο καθηγητής ρωτάει τους υπόλοιπους στην τάξη εάν αυτό που μόλις έκανε ήταν σωστό και δίκαιο. Οι φοιτητές απαντούν αρνητικά και στα δύο. Τότε ο καθηγητής τους αναλύει το προφανές. Πως όταν δεν θίγεται το προσωπικό μας συμφέρον, δεν αντιδρούμε σε αυτό που συμβαίνει δίπλα μας, ακόμη και αν αυτό είναι λάθος ή/και άδικο.

Η παγίωση της εκκοφαντικής αδιαφορίας με την οποία ο πολίτης μεταμορφώνεται τα τελευταία χρόνια με αυξανόμενο ρυθμό σε παρατηρητή της μετάλλαξης της κοινωνικής ηθικής, σαν να μην είναι ο ίδιος μέρος αυτής και ακόμη χειρότερα σαν να μην κουβαλάει ευθύνη για την κατάληξή της, είναι πραγματικά εξοργιστική. Όλοι το συζητούν πίσω από κλειστές πόρτες, ανώνυμα στο διαδίκτυο, έξω από την πόρτα του σχολείου, στο καφενείο. Όταν όμως έρχεται η ώρα η όποια θέση να αποκτήσει ονοματεπώνυμο, η σιγή τσακίζει κόκαλα. Σε μικρές κοινωνίες, όπου καλώς ή κακώς, όλοι ξέρουμε είτε περισσότερο είτε λιγότερο τι συμβαίνει πίσω από τη διπλανή πόρτα, η σιγή αυτή είναι πιο έκδηλη αλλά και πιο ντροπιαστική. 

Ποιο είναι εκείνο το χαρακτηριστικό ή το σύνολο χαρακτηριστικών που σε συνδυασμό καταλήγουν στο ίδιο αποτέλεσμα; Αναρωτιέμαι. Πώς είναι δυνατόν ένα γονιός να πετάει στο δρόμο το ανήλικο παιδί του και ενώ όλοι γνωρίζουν για αυτό, κανείς να μην παίρνει θέση; Πώς είναι δυνατόν ένας δάσκαλός, με όση εξουσία του δίνει η θέση του, να μπορεί να προσβάλλει τους μαθητές στην τάξη του και κανένας γονιός να μην διαμαρτύρεται για αυτό; Γιατί όλοι δηλώνουν πως γνώριζαν για τον βασανισμό αθώων ζώων σε μια γειτονιά, αλλά κανείς δεν τολμά να προβεί σε επώνυμη καταγγελία;

Η ρίζα του κακού μπορεί κι εδώ η έλλειψη αγάπης και έγνοιας για ό,τι βρίσκεται έξω από εμάς. Για ό,τι βρίσκεται έξω από την πόρτα του σπιτιού μας, έξω από το φράχτη της αυλής μας, ό,τι αφορά ανθρώπους έξω από το οικογενειακό μας περιβάλλον, για ό,τι δεν αγγίζει την τσέπη μας. Αναρωτιέμαι εάν ο καθένας και η καθεμία από εμάς προσέφερε λίγη αγάπη και λίγο νοιάξιμο, ως ένδειξη απλής επιθυμίας να μεταμορφώσουμε αυτή την κοινωνία σε ένα σώμα του οποίου να θέλουμε να είμαστε μέλη, συνδεδεμένα με το υπόλοιπο σώμα, και αν αυτό το λίγο το προσφέραμε ανιδιοτελώς και χωρίς δεύτερη σκέψη, πόσο διαφορετικός θα μπορούσε να είναι αυτός ο κόσμος. Αναρωτιέμαι πόση περισσότερη ζεστασιά θα αγκάλιαζε τις καρδιές των ανθρώπων και πόση περισσότερη χαρά θα μας περιέβαλε όλους.

Καλές   Γιορτές

*Η Μαρίνα-Σελήνη Κατσαΐτη είναι Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Οικονομικής Ανάλυσης, Πρόεδρος, Τμήμα Περιφερειακής και Οικονομικής Ανάπτυξης στο Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών