Τοπική ανάπτυξη: Ο άλλος δρόμος! (video)

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον οδοιπορικό στην πόλη και τον κάμπο της Καρδίτσας

Εν Δελφοίς, Έντυπη Έκδοση, 5 Ιουνίου

Πώς οι συνεταιρισμοί νέας γενιάς και οι τοπικοί φορείς αξιοποιούν τους πόρους της περιοχής τους διαγράφοντας ένα διαφορετικό μέλλον για τους ίδιους και τις επόμενες γενιές…

Του Ηλία Τσίγκα

Πριν από ένα περίπου μήνα πραγματοποίησα ένα ταξίδι στην Καρδίτσα. Ο λόγος, αρχικά τουλάχιστον, δεν ήταν δημοσιογραφικός, στη συνέχεια όμως το οδοιπορικό πήρε και αυτό το χαρακτήρα. Επισκέφθηκα την περιοχή, το αστικό συγκρότημα και τον κάμπο γύρω από αυτό, για τις ανάγκες της εκπόνησης μιας από τις εξαμηνιαίες εργασίες μου στο πλαίσιο του Προγράμματος Μεταπτυχιακών Σπουδών της Κοινωνικής και Αλληλέγγυας Οικονομίας (Κ.Α.Ο ή Κ.ΑΛ.Ο.) του ΕΑΠ, το οποίο παρακολουθώ. Θέμα του ήταν η διερεύνηση της συνεισφοράς της Συνεταιριστικής Τράπεζας Καρδίτσας στην τοπική οικονομία και για την συγκέντρωση του απαραίτητου υλικού χρειάστηκε να μιλήσω με μια σειρά ανθρώπων που εμπλέκονται στο οικοσύστημα των συνεταιρισμών και των κοινωνικών συνεταιριστικών επιχειρήσεων που αναπτύσσονται στην περιοχή.

Κι αυτό γιατί αφενός η Συνεταιριστική Τράπεζα Καρδίτσας αποτελεί, σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, την πλέον υγιή ελληνική τράπεζα σήμερα αλλά και μια από τις κορυφαίες πανευρωπαϊκά στο πεδίο των ηθικών τραπεζών, αφετέρου γιατί το συνεταιριστικό οικοσύστημα της Καρδίτσας αποτελεί ένα από τα πλέον ανθηρά και αναπτυσσόμενα στη χώρα, αφήνοντας μακριά πίσω στο παρελθόν το εκφυλισμένο συνεταιριστικό περιβάλλον της δεκαετίας του 80, του πασοκισμού, της ΠΑΣΕΓΕΣ και των “αγροτοπατέρων” και εισάγοντας στη χώρα, μαζί με πολλά άλλα σπουδαία εγχειρήματα σε όλη την επικράτεια, στην εποχή του συνεταιρισμού κινήματος της νέας γενιάς. Εξέλιξη που, σύμφωνα με τις απολύτως συγκλίνουσες θέσεις των ειδικών, συνιστά μονόδρομο αν ο πρωτογενής τομέας της χώρας, του οποίου μόνιμο χαρακτηριστικό είναι ο μικρός κλήρος και σε πολλές περιπτώσεις η μη εμπορευματική παραγωγή, επιθυμεί να σταθεί βιώσιμα και ανταγωνιστικά σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον και σε έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο και αδυσώπητο, θα λέγαμε, παραγωγικό καταμερισμό.

Οι άνθρωποι με τους οποίους μίλησα στην Καρδίτσα, ευγενικοί και υποχρεωτικοί πέρα από όσο περίμενα, φρόντισαν να μού παράσχουν πολύτιμες πληροφορίες γύρω από την τεχνογνωσία και την υλοποίηση των ιδεών τους. Από αρκετούς με τους οποίους συνομίλησα έκρινα χρησιμότερο να αναφερθώ στην κουβέντα μας με τον άνθρωπο που, κατά κάποιο τρόπο, βρίσκεται πίσω από την ανάπτυξη του όλου συνεταιριστικού οικοσυστήματος της περιοχής, τον Γενικό Διευθυντή της Αναπτυξιακής Καρδίτσας (ΑΝ.ΚΑ.), Βασίλη Μπέλη (φώτο), καθώς και τον Υπεύθυνο του εργοστασίου του Ενεργειακού Συνεταιρισμού, Βασίλη Φιλίππου.

Ευελπιστούμε πως η συγκεκριμένη δημοσιογραφική ιστορία θα φανεί ενδιαφέρουσα στον αναγνώστη, αλλά και πιθανόν να προσφέρει χρήσιμες και ρεαλιστικές ιδέες και στις τοπικές κοινωνίες της Φωκίδας και της Στερεάς γενικότερα. 

Η Θερμοκοιτίδα και το συνεταιριστικό οικοσύστημα

Ο Βασίλης Μπέλης μας υποδέχθηκε στο γραφείο του, στην έδρα της ΑΝ.ΚΑ στην οδό Μεγάλου Αλεξάνδρου, στο κέντρο της Καρδίτσας και λίγες εκατοντάδες μέτρα μακριά από το “Παυσίλυπο”, το γνωστό και πανέμορφο πάρκο της πόλης. Μαζί μας έχουμε το φύλλο της Εν Δελφοίς της 1ης Μαίου, με κεντρικό θέμα τον εκφυλισμό του ελαιουργικού συνεταιρισμού Άμφισσας. Πριν μπούμε στην κουβέντα μας, θα θελήσει να διαβάσει το ρεπορτάζ.“Μάλιστα. Καταλαβαίνω πάρα πολύ καλά. Καλύτερα να πάμε παρακάτω, όμως, στην συζήτησή μας, γιατί το θέμα  αυτό δεν αντέχει σε σοβαρή κουβέντα. Το χω ξαναδεί πολλές φορές αυτό το έργο”, είναι το μόνο  που θα σχολιάσει με ιδιαίτερο νόημα και τη μεγάλη του πείρα στους συνεταιρισμούς τελειώνοντας…

Συνεταιρισμοί και κοινωνικές συνεταιριστικές επιχειρήσεις είναι δύσκολο να αναπτυχθούν χωρίς την ύπαρξη της λεγόμενης “Θερμοκοιτίδας” και την αρωγή στα πρώτα βήματα των εγχειρημάτων από φορείς όπως η Αναπτυξιακή ή το Επιμελητήριο κάθε περιοχής.  Τι σημαίνει ο όρος μας εξηγεί ευθύς αμέσως ο Βασίλης Μπέλης: “Είναι περισσότερο ανθρώπινη οργάνωση και λιγότερο υποδομή. Είναι δίκτυο και μηχανισμός υποστήριξης του δικτύου και κάθε μορφής συνεταιριστικής πρωτοβουλίας.  Η ΑΝ.ΚΑ ενδεικτικά προσφέρει στις εγκαταστάσεις της χώρο φιλοξενίας της έδρας στα πρώτα βήματα των νέων συνεταιρισμών, χώρο για επαφές με συνεργάτες τους, για συναντήσεις των μελών τους, για διενέργεια διοικητικών συμβουλίων ή υποδέχεται την αλληλογραφία τους λειτουργώντας, το κυριότερο, ως μια κυψέλη δικτύωσης σε καθημερινή βάση των συνεταιρισμών στην Καρδίτσα.  Παράλληλα παρέχει τεχνογνωσία στο pre-start up stage μιας συνεταιριστικής κίνησης, που είναι και η πιο σημαντική συνεισφορά. Επιπλέον, στη σύνταξη του Καταστατικού, στον καταρτισμό κανονισμό εσωτερικής λειτουργίας και στο business plan”. 

Εγχειρήματα που είναι ενταγμένα στην Θερμοκοιτίδα της ΑΝ.ΚΑ είναι τα εξής: Ενεργειακή Συνεταιριστική Εταιρία Καρδίτσας (Αστικός Συνεταιρισμός), Αγροτικός Συνεταιρισμός Οσπρίων και Προϊόντων Διατροφής Καρδίτσας, Αγροτικός Συνεταιρισμός Σαλιγκαροτρόφων, Δίκτυο Επιχειρήσεων Δομικών Υλικών (ΑΜΚΕ), Ένωση Αγροτουρισμού Θεσσαλίας (ΑΜΚΕ), ΚοινΣΕπ «ΗΛΑΚΑΤΗ», Σύλλογος Γονέων Αμεα, Σύλλογος Μελισσοκόμων, ΡΟΜΑ χωρίς σύνορα ΑΜΚΕ, ΑΜΚΕ «Γέφυρα», Ένωση Εκτροφέων Ελληνικής Βραχυκερατικής Φυλής Βοοειδών. Παράλληλα παρέχονται υπηρεσίες τεχνικές υποστήριξης σε διάφορα πεδία λειτουργίας τους στα παρακάτω συνεργατικά σχήματα: Αγροτικός Συνεταιρισμός Εύκαρπον, Αγροτικός Συνεταιρισμός Στέβιας, Αστικός Συνεταιρισμός Ανακύκλωσης, Δίκτυο Επιχειρήσεων Τροφίμων και Ποτών (ΑΜΚΕ), Οικόσφαιρα ΑΜΚΕ.

 Το σύνολο των συνεταιριστικών εγχειρημάτων κάθε είδους συναπαρτίζουν το αποκαλούμενο συνεταιριστικό οικοσύστημα. Ο Γενικός Διευθυντής της ΑΝ.ΚΑ εξηγεί: “Το οικοσύστημα παράγει το 6% του ΑΕΠ του νομού. Προέκυψε ακριβώς μέσα από τη δικτύωση των συνεταιριστικών πρωτοβουλιών που εντάσσονται στη Θερμοκοιτίδα. Δυστυχώς, δεν έχει θεσμικό πλαίσιο και δεν μπορεί να αποκτήσει λόγω της ισχύουσας ελληνικής νομοθεσίας κι αυτό είναι το μεγάλο μας πρόβλημα”, αναφέρει και στη συνέχεια γίνεται πιο αναλυτικός:

“Το νομοθετικό πλαίσιο λέει ότι κάθε συνεταιρισμός μπορεί να κάνει μια δευτεροβάθμια ένωση ή ομοσπονδία. Μόνο όμως πάνω σε ομοειδές αντικείμενο. Δεν μπορεί πχ η Συνεταιριστική Τράπεζα Καρδίτσας μαζί με μια ενεργειακή κοινότητα και δύο ΚοινΣΕπ να κάνουν μια κοινότητα, ώστε να κάνουν ένα π χ εκπαιδευτικό κέντρο, γιατί δεν έχουν το ίδιο αντικείμενο και την ίδια νομική μορφή, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στο εξωτερικό. Αυτό αποτρέπει τη θεσμική οργάνωση του οικοσυστήματός μας. Η νομοθεσία στην Ελλάδα δυστυχώς χωρίζει τους συνεταιρισμούς αντί να τους ενώνει”…

Στη συνέχεια θελήσαμε να μάθουμε πώς μια συνεταιριστική τράπεζα βοηθάει στην ανάπτυξη των συνεταιριστικών εγχειρημάτων καλύτερα από μια “συστημική” τράπεζα. Ο συνομιλητής μας τονίζει: “Αν πχ μια ΚοινΣΕπ υπό ίδρυση πάει σε μια συστημική τράπεζα να ζητήσει χρηματοδότηση, δεν θα το πετύχει, γιατί οι τράπεζες αυτές δεν δέχονται στην ουσία τέτοια σχήματα. Δυστυχώς, οι ΚοινΣΕπ είναι αόρατες για το “σύστημα” κι όπως είδατε εξαιρούνται και από τα μέτρα προστασίας των επιχειρήσεων από την κυβέρνηση. Η Συνεταιριστική Τράπεζα Καρδίτσας, αντίθετα, προσφέρει μικροχρηματοδοτήσεις έως 25.000 ευρώ, με τεχνογνωσία στο στήσιμο της επιχείρησης, μαζί με εμάς, και στο business plan, καθώς και σε βοήθεια για ένταξη σε προγράμματα Leader. Παράλληλα, σημαντική είναι η αρωγή της στη δικτύωση των συνεταιριστικών σχημάτων. 

Για παράδειγμα τα “Κοτόπουλα Πίνδος” ή τον συνεταιρισμό οινοποιών “Διόνυσος” (σ.σ: ο οινοποιητικός συνεταιρισμός της περιοχής με 70 μέλη), μέσω τριμερών συμβάσεων με αγοραστές των προϊόντων. Και η ειδοποιός διαφορά με τις συστημικές τράπεζες είναι ότι ο τρίτος εταίρος στις συμβάσεις αυτές επιλέγεται από τους συνεταιρισμούς και όχι από την Τράπεζα”. 

Ενέργεια από όλους για όλους: Η Ενεργειακή Συνεταιριστική Εταιρεία Καρδίτσας

Ένας από τους επόμενους σταθμούς μας ήταν η Η Ενεργειακή Συνεταιριστική Εταιρεία Καρδίτσας (ΕΣΕΚ). Βρίσκεται καταμεσής του κάμπου, στην περιοχή “Αγιοπηγή”. Η ΕΣΕΚ ιδρύθηκε το 2010 από 300 περίπου αρχικά μέλη. Σήμερα, 10 χρόνια μετά, διαθέτει 420 ενεργά μέλη και διευθύνεται από εννιαμελές διοικητικό συμβούλιο. Η συμμετοχή τους είναι ενεργή στις γενικές συνελεύσεις και οι αποφάσεις είναι πάντα προϊόν της Γενικής Συνέλευσης, εξασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτό τόσο τη δημοκρατική συμμετοχή όσο και τη λογοδοσία. Και στην περίπτωσή της ισχύει ο πάγιος συνεταιριστικός κανόνας του “ένα μέλος-μία ψήφος”. 

Στις εγκαταστάσεις της ΕΣΕΚ στην “Αγιοπηγή” συναντήσαμε τον Βασίλη Φιλίππου, ένα νέο άντρα γύρω στα 30, υποψήφιο διδάκτορα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και επιστημονικό συνεργάτη του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, ο οποίος είναι ο υπεύθυνος του εργοστασίου του συνεταιρισμού και υπεύθυνος πωλήσεων. Αρχικά μας ενδιέφερε να μάθουμε πώς συγκεντρώθηκε το ιδρυτικό κεφάλαιο ενός τέτοιου εγχειρήματος και μάλιστα σε εποχή κρίσης και ποια ήταν η κεντρική ιδέα του συνεταιρισμού. Ο Βασίλης Φιλίππου μας αναφέρει σχετικά: 

“Κάθε μέλος όφειλε να καταθέσει για την εξαγορά συνεταιριστικής μερίδας ένα ποσό από 1.000 έως 6.000 ευρώ. Οι περισσότεροι έδωσαν 1.000 ευρώ και συγκεντρώθηκε ένα αρχικό κεφάλαιο της τάξης των σχεδόν 400.000 ευρώ. Η κεντρική ιδέα ήταν η μεγάλη βιομάζα στο νομό και η οποία ήταν προς αξιοποίηση, καθώς και οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας. Πιο συγκεκριμένα, η δημιουργία ενός εργοστασίου αξιοποίησης ενός φυσικού πόρου της περιοχής, της υπολειμματικής βιομάζας που θα παράγει ηλεκτρική ενέργεια ή στερεά βιοκαύσιμα. Μιλώντας για βιομάζα εννοούμε αγροτική -από τον κάμπο της περιοχής- δασική -από τους δασικούς και υλοτομικούς συνεταιρισμούς του νομού- και αστική -δημοτικές κλαδονομές”.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον στην περίπτωση της ΕΣΕΚ παρουσιάζει το γεγονός ότι κανένα από τα ιδρυτικά μέλη ή από εκείνα του διοικητικού συμβουλίου δεν διέθετε επιστημονική ή επαγγελματική σχέση με τον τομέα: “Οι πρωτεργάτες της κίνησης δεν είχαν σχέση επιστημονική ή άλλη με το αντικείμενο της ενέργειας. Πρόεδρος του αρχικού συμβουλίου, και παραμένει ακόμα, είναι λογιστής, ενώ ούτε από τα υπόλοιπα οκτώ μέλη έχει κάποιος το σχετικό επιστημονικό υπόβαθρο”, αναφέρει ο υπεύθυνος του εργοστασίου, ενώ σχετικά με το νομικό καθεστώς και την τεχνογνωσία που απαιτήθηκε προσθέτει: 

“Ως προς το νομικό καθεστώς, πρόκειται για συνεταιρισμό Περιορισμένης Ευθύνης. Πέρα από τους απλούς ανθρώπους που προανέφερα, μέλη είναι επίσης η Συνεταιριστική Τράπεζα Καρδίτσας, καθώς και επιχειρήσεις και συνεταιρισμοί της περιοχής. Όμως, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει η Αναπτυξιακή Καρδίτσας (ΑΝΚΑ) που αποτελεί το φορέα που ένωσε τους ανθρώπους που ξεκίνησε το συνεταιρισμό, έδωσε την αρχική ιδέα και παρείχε την απαραίτητη τεχνογνωσία”. 

Πώς, όμως, ξεπεράστηκαν οι πρώτες δυσκολίες που πάντα συνοδεύουν αυτά και ανάλογα εγχειρήματα στα αρχικά τους βήματα; Και πώς στήθηκε η αναγκαία εφοδιαστική αλυσίδα; Ο Βασίλης Φιλίππου μας δίνει τις λεπτομέρειες: “ Το δυσκολότερο ζήτημα ήταν η δημιουργία εφοδιαστικής αλυσίδας. Η περιοχή που είμαστε τώρα εδώ, το εργοστάσιο, καθορίστηκε από την αρχή με γνώμονα το να δημιουργηθεί ένα εργοστάσιο που θα παράγει ηλεκτρική ενέργεια. Το πρώτο βήμα ήταν να παραγάγουμε στερεά βιοκαύσιμα. Δεν πρόκειται για κάτι καινοτόμο, αλλά ήταν αναγκαίο προκειμένου να στηθεί η εφοδιαστική αλυσίδα. Έτσι, προμηθευόμαστε δασική βιομάζα από τους δασικούς συνεταιρισμούς έχοντας και εκείνοι κάποιο όφελος, ενώ από το 2019 συνεργαζόμαστε με τους δήμους του νομού, από τους οποίους αντλούμε σημαντικό τμήμα των κλαδονομών τους. 

Πλέον, έχουμε κατορθώσει η μεγάλη πλειοψηφία από τους τροφοδότες της εφοδιαστικής μας αλυδίσας να είναι και μέλη του συνεταιρισμού. Κι αυτό γιατί όλοι επωφελούνται. Είτε παίρνοντας καλύτερες τιμές, είτε προμηθεύονται από εμάς στερεό βιοκαύσιμο σε ανταγωνιστικότερες τιμές. Παράλληλα, έχουμε συνεργασία με όλα τα εργοστάσια της περιοχής τα οποία κατεργάζονται θερμική ύλη. Από τον κάμπο αυτή τη στιγμή δεν παίρνουμε βιομάζα, γιατί είναι ο μόνος τομέας που δεν είναι ώριμος να το κάνει αυτό. Υπάρχουν βέβαια πολλοί μεμονωμένοι αγρότες που έχουν όλοι βιομάζα. Εμείς όμως δεν διαθέτουμε τόσα φορτηγά και ανθρώπους για να συλλέγουμε τη βιομάζα από τον καθένα. Δυστυχώς, ανασταλτικός παράγοντας είναι ότι ο μεγάλος κεντρικός αγροτικός συνεταιρισμός της Καρδίτσας εκφυλίστηκε και αυτή τη στιγμή είναι σε διαδικασία εκκαθάρισης, με αποτέλεσμα να μην υπάρχει ο φορέας εκείνος που θα συγκεντρώνει την υπολειμματική βιομάζα από τον κάμπο”. 

Την ΕΣΕΚ, όπως και κάθε άλλο σοβαρό εγχείρημα, την απασχολεί σε ικανό βαθμό η εκπαίδευση των μελών, καθώς και η επικοινωνία και η πληροφόρηση του κόσμου για τους σκοπούς και τους στόχους της εταιρείας. Ο Βασίλης σημειώνει σχετικά: “Μας απασχολεί ιδιαίτερα το κομμάτι της εκπαίδευσης των μελών μας. Πριν δύο χρόνια, όταν άρχισε τη λειτουργία του το εργοστάσιο κάναμε επτά συγκεντρώσεις σε όλο το νομό, με σκοπό αρχικά να ενημερώσουμε τα δικά μας τα μέλη σε πρώτη φάση για τη διαδικασία με την οποία δουλεύουμε, πως λειτουργεί η εφοδιαστική αλυσίδα και τι οφέλη έχει το κάθε μέλος μας. Κι αυτό είναι κάτι που επεκτείνεται συν τω χρόνω”. 

Προχωρώντας στην κουβέντα μας, ερχόμαστε στο ζήτημα του οικονομικού και του κοινωνικού αποτυπώματος. Τι κερδίζει, σε τελική ανάλυση το κάθε μέλος διαθέτοντας τον οβολό του και τη συμμετοχή του στον συνεταιρισμό; “Το οικονομικό και το κοινωνικό αποτύπωμα είναι σημαντικό, γιατί ο συνεταιρισμός έχει συνεργασίες. Όλα είναι μια αλυσίδα με σειρά εμπλεκόμενων ατόμων. Τελείως ενδεικτικά, τα άτομα που μας προμηθεύουν, τα άτομα που προμηθεύονται σε χαμηλές τιμές στερεά βιοκαύσιμα είτε για οικιακή είτε για οικονομική χρήση, τα 420 μέλη μας, οι συνεργαζόμενες με εμάς επιχειρήσεις καθώς και τα άτομα που δουλεύουν μόνιμα στο εργοστάσιο και τα οποία αυτή τη στιγμή είναι 4. Κάθε μέλος κερδίζει προμηθευόμενο πέλλετ σε χαμηλότερες τιμές από αυτές που υπάρχουν στην αγορά, κατά συνέπεια να κάνει οικονομίες κλίμακος στη θέρμανσή του το χειμώνα ή στη βιοτεχνία του. Επιπλέον, όταν το εργοστάσιο θα παράγει ηλεκτρική ενέργεια θα μπορεί να συμψηφίζει μέρος της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνει. Και ακόμα, όταν ο συνεταιρισμός θα έχει κέρδη, θα δίνει μέρισμα. Αυτό μέχρι στιγμής δεν έχει επιτευχθεί, ωστόσο ελπίζουμε ότι κάτι τέτοιο θα γίνει σύντομα”, τονίζει ο υπεύθυνος του εργοστασίου.

Παράλληλα, ένα σύγχρονο συνεταιριστικό κίνημα δεν αδιαφορεί για τις ηθικές αξίες και για την οικολογική διάσταση της δράσης του. Ο Βασίλης είναι ιδιαίτερα κατατοπιστικός και σε αυτό: “Φυσικά και υπάρχει και μεταϋλικό “μέρισμα. Πολλά μέλη συμμετέχουν όχι απλά για το υλικό όφελος, αλλά γιατί θέλουν να συνεισφέρουν σε κάτι το δημιουργικό και να συμμετάσχουν στην ιδεολογία του συνεταιρισμού. Ποια είναι αυτή; Να πάρουμε ένα φυσικό πόρο, να τον αξιοποιήσουμε κατάλληλα και να πάρει ζωή η περιοχή. Είναι η προσωπική ικανοποίηση, η αίσθηση κοινωνικής συνεισφοράς και η ικανοποίηση του αισθήματος του συνανήκειν και της κοινότητας, επομένως. 

Το οικολογικό αποτύπωμα της ΕΣΕΚ, που ίσως είναι και το κυριότερο, τώρα: Τα φυτικά υπολείμματα αν δεν γίνουν πέλλετ καταλήγουν κάπου που δεν πρέπει να καταλήξουν και συνήθως καίγονται. Ομοίως και τα φυτικά δασικά υπολείμματα, αντί να παραμείνουν στο δάσος και να γίνουν εστίες μόλυνσης ή πυρκαγιάς, μετατρέπονται σε κάτι πολλαπλά χρήσιμο, σε ένα βιοκαύσιμο, δηλαδή, που είναι φιλικό προς το περιβάλλον”. 

“Για το μέλλον ο άμεσος στόχος είναι η εισαγωγή στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Από το 2018 το ΔΣ σκόπευε να αξιοποιήσει το νόμο για τις ενεργειακές κοινότητες μέσω φωτοβολταϊκών, ώστε να παράγει ο συνεταιρισμός ηλεκτρική ενέργεια -που είναι και ο τελικός του στόχος- από τα ηλιακά. Ήδη οι προσφορές από εταιρείες είναι αρκετές. Όμως, η προοπτική αυτή δυστυχώς έχει φρενάρει μετά την αρνητική εξέλιξη με τις ενεργειακές κοινότητες και το δυσμενές σχετικά νέο νομοθετικό πλαίσιο που τροποποίησε η κυβέρνηση προς όφελος των συμφερόντων των μεγάλων ενεργειακών “παικτών”, θα προσθέσει ο υπεύθυνος πωλήσεων του ενεργειακού συνεταιρισμού.

Ο ρόλος της Συνεταιριστικής Τράπεζας Καρδίτσας

Ίσως θα ήταν περιττό να επισημάνει κανείς το πόσο αναγκαίο είναι για την ευόδωση τέτοιου είδους εγχειρημάτων να στέκεται αρωγός ένα αξιόπιστο τραπεζικό ίδρυμα. Πόσο μάλλον όταν αυτό είναι και συνεταιριστικού χαρακτήρα. Η Συνεταριστική Τράπεζα Καρδίτσας είναι μια πολυμετοχική Συνεταιριστική Τράπεζα , αριθμώντας πάνω από 10.000 μέλη, ενώ τα οικονομικά στοιχεία από την περίοδο της κρίσης, ιδίως το διάστημα της κορύφωσης, έως τώρα αποδεικνύουν τόσο την εμπιστοσύνη του τοπικού κοινού όσο και την θετική επίδραση της Τράπεζας στην τοπική οικονομία. 

Ενδεικτικά, για το 2017 τα λειτουργικά κέρδη έφθασαν τα 1,05 εκ € επιβεβαιώνοντας για μια ακόμη χρονιά την δυναμική του πιστωτικού συνεταιρισμού. Τα καθαρά κέρδη μετά από φόρους και ζημίες απομειώσεων (προβλέψεις), τέλος, ανήλθαν στις 602.172 € σημειώνοντας σημαντική αύξηση κατά 93,7% σε σχέση με το 2016. Φυσικά, η ευρωστία της οφείλεται στην εμπιστοσύνη των μελών του συνεταιρισμού και στην ορθή διαχείρισή της, καθώς η τράπεζα δεν εμπίπτει στο καθεστώς των αλλεπάλληλων ανακεφαλαιοποιήσεων που χαρακτηρίζει τα εμπορικά τραπεζικά ιδρύματα της χώρας. Απασχολεί 35 εργαζόμενους υψηλού επιπέδου, τα οποία εκπαιδεύει συνεχώς, Ενδεικτικά, ο Διευθυντής, που εκπαιδεύθηκε εξαρχής από την ίδια την Τράπεζα, είναι μέλος του ΔΣ του Δικτύου των Εναλλακτικών και Ηθικών Τραπεζών της Ευρώπης (FEBEA).

“Εγώ θα μιλήσω με παραδείγματα. Νούμερα διαθέσιμα έχει η ίδια η Τράπεζα”, θα τονίσει ξεκινώντας την κουβέντα μας σχετικά ο Βασίλης Μπέλης. “ Όταν ενέσκηψε η Κρίση, το 2010, όλες οι συστημικές τράπεζες κλείσανε απότομα την στρόφιγγα. Αντίθετα, η Συνεταιριστική Τράπεζα Καρδίτσας διπλασίασε τις χορηγήσεις στις επιχειρήσεις. Γιατί διπλασιάστηκαν και οι καταθέσεις, κάτι που αποδεικνύει τόσο την πίστη της τοπικής κοινωνίας στην Τράπεζα, όσο και την αξιοπιστία της ίδιας της τράπεζας. Η κίνηση αυτή κράτησε ζωντανές τις επιχειρήσεις της Καρδίτσας σε μια πολύ δύσκολη συγκυρία, γιατί αλλιώς θα είχαν καταρρεύσει με ό,τι αυτό συνεπάγεται”. 

Ο Γενικός Διευθυντής της Αναπτυξιακής Καρδίτσας συνεχίζει σχετικά: “Άλλο παράδειγμα. Στην προσπάθειά τους να μειώσουν τα λειτουργικά κόστη οι συστημικές τράπεζες αποσύρθηκαν από όλους τους δήμους κλείνοντας τα υποκαταστήματα στο Μουζάκι, στις Σοφάδες, παντού. Αντίθετα, η Συνεταιριστική Τράπεζα Καρδίτσας κάθε φορά που έκλεινε ένα τέτοιο υποκατάστημα, πήγαινε και άνοιγε δικό της υποκατάστημα. Έτσι, έδωσε τη δυνατότητα στον τοπικό επιχειρηματία ή στον τοπικό αγρότη να εξυπηρετείται χωρίς να χρειάζεται να κατεβαίνει στην Καρδίτσα, μειώνοντας συν τοις άλλοις και τα έξοδά του. Παράλληλα, και σε συμβολικό επίπεδο, που δεν είναι καθόλου αμελητέας σημασίας, δίνει την αίσθηση στους κατοίκους των περιοχών αυτών ότι δεν “σβήνει” το χωριό τους, αλλά διατηρεί τη ζωντάνια του, κάτι που έχει σημαντική ψυχολογική αξία”.

“Η Τράπεζα από την αρχή ήταν μέλος του συνεταιρισμού. Το εργοστάσιο βέβαια δεν φτιάχτηκε με το αρχικό κεφάλαιο των 400.000 ευρώ. Μπήκε σε πρόγραμμα Leader, ενώ ένα κομμάτι χρηματοδοτήθηκε από τη Συνεταιριστική Τράπεζα Καρδίτσας. Απευθυνθήκαμε σε αυτή καθώς η φιλοσοφία του συνεταιρισμού είναι η αξιοποίηση των ντόπιων δυνατοτήτων. Εξ άλλου η Τράπεζα είναι υπόδειγμα σε όλους τους τομείς σε πανελλήνιο επίπεδο και παρέχει την απαραίτητη αξιοπιστία. Άρα, η επιλογή ήταν μάλλον αυτονόητη¨, θα αναφέρει από την πλευρά του ο Βασίλης Φιλίππου και θα προσθέσει: 

“Η σχέση μας με την Τράπεζα είναι βαθιά. Η Τράπεζα είναι μέλος του συνεταιρισμού και εμείς είμαστε μέλος της Τράπεζας, που κι αυτή βέβαια είναι ένας συνεταιρισμός. Μας βοήθησε οικονομικά τον πρώτο χρόνο λειτουργίας του εργοστασίου μέσω δανεισμού, ενώ το ίδιο έγινε και το 2019 με ένα πρόγραμμα ΤΕΠΙΧ επενδυτικής φύσεως. Παράλληλα, καίρια ήταν η συνεισφορά της ΑΝΚΑ, στην οποία βέβαια συμμετέχει πολύ ουσιαστικά και η Συνεταιριστική Τράπεζα Καρδίτσας. Η ΑΝΚΑ αποτελεί τη θερμοκοιτίδα όλων των συνεταιριστικών σχημάτων στην Καρδίτσα. Μας φιλοξένησε στα πρώτα μας χρόνια στα δικά μας γραφεία, μας έφερε σε επαφή με τους άλλους συνεταιρισμούς με τους οποίους συνεργαζόμαστε και μας υποστήριξε με πολλούς τρόπους το συνεταιρισμό”.