«Διαφορετικότητα: Μαθαίνοντας να ζούμε μαζί»

-«Μαμά, γιατί ο Γιώργος είναι πιο ψηλός;»
-«Τα άλλα παιδάκια λένε πως η Νικολέττα είναι από Αλβανία.»
-«Η Στέλλα τελειώνει πάντα τελευταία την ορθογραφία»
-«Στη γυμναστική, με διαλέγουν τελευταίο στο ποδόσφαιρο»

-«Ο Γιάννης γιατί είναι σε καροτσάκι;»

Σας θυμίζουν κάτι τα λόγια αυτά; Έχουμε την τάση να νομίζουμε πως κάτι διαφορετικό συμβαίνει με/στους άλλους και ξεχνάμε πως κι εμείς οι ίδιοι διαφέρουμε. Το σχολείο, είναι η καλύτερη αφορμή να μιλήσουμε στα παιδιά μας για τη διαφορετικότητα! Η διαφορετικότητα ενός ανθρώπου δεν είναι μειονέκτημα, είναι ένα εγγενές χαρακτηριστικό που τον διαφοροποιεί εξαιτίας των ατομικών χαρακτηριστικών, της πολιτισμικής κουλτούρας, της θρησκευτικής κατεύθυνσης, του φύλου ή της φυλής. 

Τα παιδιά, από πολύ νωρίς, έχουν μάθει να συναναστρέφονται με ανθρώπους άλλου χρώματος, γλώσσας, εθνικότητας, θρησκείας και πνευματικής ανάπτυξης. Γνωρίζουν τις ομοιότητες και τις διαφορές ανάμεσα στα άτομα αλλά επειδή αυτά τα χαρακτηριστικά είναι κάπως αφηρημένα για τα παιδιά, υπάρχει ο κίνδυνος να υιοθετήσουν στερεότυπα και προκαταλήψεις που τους υποδεικνύει η κοινωνία προέλευσής τους. Η διαπίστωση αυτή καθιστά πολύ σημαντική την ανάγκη για μια προσέγγιση διαπολιτισμικής εκπαίδευσης στο σχολείο, ιδιαίτερα αν σ’ αυτό φοιτούν παιδιά που παρουσιάζουν κάποιες διαφορές στα χαρακτηριστικά που αναφέρθηκαν παραπάνω. Το μοντέλο διαπολιτισμικής εκπαίδευσης στο σχολείο εξυπηρετεί την υιοθέτηση εκείνων των επικοινωνιακών πρακτικών, που θα διευκολύνουν όλους τους εμπλεκόμενους στην εκπαιδευτική διαδικασία (εκπαιδευτικούς, μαθητές, γονείς) και θα διασφαλίσουν την ισότητα στην πρόσβαση της εκπαίδευσης όλων των μαθητών. 

Το σχολείο είναι ένας από τους βασικούς χώρους κοινωνικοποίησης και διαμόρφωσης της προσωπικότητας των νεαρών ατόμων. Πολλές φορές όμως εμφανίζεται να είναι ένας χώρος διακρίσεων. Το πρόβλημα του κοινωνικού ρατσισμού στα σχολεία, όπως και γενικότερα στην κοινωνία μας, δεν αφορά μόνο στην υποδοχή του ξένου, εκείνου, δηλαδή, που προσδιορίζεται με τα τυπικά χαρακτηριστικά του αλλοδαπού ή μετανάστη. Αφορά ό,τι εμπίπτει στην έννοια της ξενότητας και της διαφοράς, ό,τι δεν είναι όμοιο μ’ εμάς ή αποκλίνει από το σύμπλεγμα των προσδιορισμών ταυτότητας που χρησιμοποιούμε για να ορίσουμε τον εαυτό μας ως κοινότητα, κοινωνική ομάδα κ.ο.κ. σε σχέση προς τους άλλους. 

Η διαπολιτισμική εκπαίδευση συνεισφέρει στην κοινωνική μάθηση, η οποία συνεχίζεται σε όλη τη ζωή και αποτελεί μια γενική στάση προς τους άλλους. «Μαθαίνοντας να ζούμε μαζί» όπως αναφερόμαστε και στον τίτλο, μπορεί να θεωρηθεί ως ο κύριος στόχος της διαπολιτισμικής εκμάθησης σ’ ένα πολυπολιτισμικό περιβάλλον. Ο μαθητής καλείται να αποκτήσει τη γνώση, τις δεξιότητες και τις αξίες που θα συμβάλλουν στο πνεύμα της αλληλεγγύης και της συνεργασίας μεταξύ των διαφορετικών ατόμων και των ομάδων της κοινωνίας. Η εκπαιδευτική διαδικασία «μαθαίνοντας να ζούμε μαζί» μπορεί να λάβει τρεις διαφορετικές μορφές: 

Μαθαίνοντας από τις διαφορές. Δηλαδή εστίαση στις διαφορές, και όχι στα κοινά γνωρίσματα / ισότητα των πολιτισμών / αμοιβαιότητα. 

Μαθαίνοντας από τις διαμάχες και τις συγκρούσεις. Η διαπολιτισμική εκπαίδευση δεν είναι πάντα μια ομαλή και αρμονική διαδικασία. Παρομοίως, με τις διαπροσωπικές επαφές, μπορεί να προκαλέσει εντάσεις, πίεση, απογοήτευση, αντίσταση, ακόμη και πολιτιστικές συγκρούσεις. Για αυτόν τον λόγο, ένας από τους ουσιαστικούς στόχους της διαπολιτισμικής εκπαίδευσης είναι η ανάπτυξη στρατηγικών για τη διαπραγμάτευση των συγκρούσεων.

Διαδραστική μάθηση. Η εκμάθηση της αμοιβαίας συνύπαρξης αποτελεί παράδειγμα διαδραστικής μάθησης. Υπερβαίνει την παραδοσιακή κοινωνική μάθηση (τη μάθηση μέσω της μίμησης) και είναι κάτι περισσότερο από απλή πηγή ατομικής κοινωνικοποίησης. Επιπλέον, οι περισσότεροι κοινωνικοί και εκπαιδευτικοί στόχοι (αποδοχή, αλληλεγγύη, αλληλεπίδραση, δόμηση κοινοτήτων, μοίρασμα ευθύνης, συμμετοχική διαχείριση, παγκόσμια επίγνωση) δεν μπορούν να επιτευχθούν από μεμονωμένα άτομα, αλλά μόνο μέσα από την από κοινού μάθηση: μέσα από την αμοιβαία ανάπτυξη της γνώσης, τη διαβούλευση, τις ομαδικές εργασίες και τη συλλογική επίλυση προβλημάτων. 

Στο σημείο αυτό, θα θέλαμε να μοιραστούμε μαζί σας μια πολύ καλή πρακτική σε θέματα διαπολιτισμικής αγωγής που έγινε από την Εταιρία Κοινωνικής Ψυχιατρικής Π. Σακελλαρόπουλος (ΕΚΨ «Π. Σακελλαρόπουλος». Στόχοι του συγκεκριμένου έργου ήταν: α) η ενίσχυση του έργου της κοινωνικής ενσωμάτωσης των παιδιών Ρομά στην Σχολική Κοινότητα, β) η ευαισθητοποίηση της κοινότητας στα θέματα των κοινωνικών διακρίσεων και της διαφορετικότητας και γ) η ευαισθητοποίηση των εκπαιδευτικών μέσω της συνεργασίας με τις σχολικές μονάδες (διευθυντές και εκπαιδευτικούς) για θέματα διαφορετικότητας και κοινωνικών διακρίσεων. 

Τον Απρίλιο του 2019 πραγματοποιήθηκαν δράσεις ευαισθητοποίησης της σχολικής κοινότητας για θέματα ευαισθητοποίησης και κοινωνικών διακρίσεων και τον Μάρτιο του 2020 ξεκίνησε σε συγκεκριμένη σχολική μονάδα ένα πιλοτικό πρόγραμμα βιωματικών δραστηριοτήτων με τίτλο «Εργαστήρι αποδοχής της διαφορετικότητας» και θέμα τα δικαιώματα, τη διαφορετικότητα και τις διακρίσεις σε συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς και τα παιδιά. 

Το νέο έτος, η ΕΚΨ Π. Σακελλαρόπουλος αναμένεται να συνεχίσει να πραγματοποιεί στοχευμένες δράσεις με τίτλο: «Ζώντας και Μαθαίνοντας μαζί. Ευαισθητοποίηση, πρόληψη ψυχικών διαταραχών και ενδυνάμωση της ψυχικής ανθεκτικότητας στις σχολικές κοινότητες του Νομού Φωκίδας δίνοντας έμφαση στις διαπροσωπικές σχέσεις – επικοινωνία, όπως και ενσωμάτωση – αποδοχή της διαφορετικότητας και άρση κοινωνικών διακρίσεων.

Αξίζει να θυμόμαστε πως τα παιδιά που αντιλαμβάνονται τη δική τους διαφορετικότητα και παράλληλα αντιλαμβάνονται και σέβονται τη διαφορετικότητα του άλλου, γίνονται αργότερα άνθρωποι που σέβονται τη δυσκολία του συνανθρώπου τους, εμπνέονται από το ταλέντο του φίλου τους, συνεργάζονται, μοιράζονται, συμβιώνουν αρμονικά σε οποιοδήποτε κοινωνικό σύνολο.

Στην Εταιρία Κοινωνικής Ψυχιατρικής Π. Σακελλαρόπουλος, Ν. Φωκίδας υπάρχει ειδικευμένο επιστημονικό προσωπικό με επίκεντρο τον παιδικό, εφηβικό και ενήλικο πληθυσμό προσφέροντας δωρεάν υπηρεσίες διάγνωσης, θεραπευτικής παρέμβασης, εκπαίδευσης και πλαισίωσης.

Για περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να απευθυνθείτε στα τηλέφωνα επικοινωνίας 22650 22924 (Εθνικής Αντιστάσεως 13, Άμφισσα) και 22650 23333 (Λεωφόρος Σαλώνων 29, Άμφισσα – Έναντι γηπέδου Άμφισσας).